പ്ര​ണ​യ​മേ നീ​യാ​ണ് ആ​ശ

ഏ​പ്രി​ൽ 12ന് ​വി​ട​വാ​ങ്ങി​യ അ​തു​ല്യ ഗാ​യി​ക ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെയെ​യും അ​വ​രു​ടെ പാ​ട്ടു​ക​ളെ​യും അ​നു​സ്മ​രി​ക്കു​ക​യാ​ണ് പാ​ട്ടെ​ഴു​ത്ത് ച​രി​ത്ര​കാ​ര​നാ​യ ലേ​ഖ​ക​ൻ. ആ​സ്വാ​ദ​ക​രെ ഏ​തേ​തു ലോ​ക​ത്തി​ലാ​ണ് ആ ​അ​നു​പ​മ​ശ​ബ്ദം കൊ​ണ്ടെ​ത്തി​ച്ച​ത്?

രാ​ജ​കീ​യ പ്രൗ​ഢി​യോ​ടെ​യാ​ണ് കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ന്റെ വ​ര​വ്. ഒ​രു കൈ​യി​ൽ തൂ​ക്കി​പ്പി​ടി​ച്ച റേ​ഡി​യോ, മ​റു​കൈ​യി​ൽ എ​രി​യു​ന്ന സി​ഗ​ര​റ്റ്. അ​ക​മ്പ​ടി​ക്ക് ഒ​രു കു​ട്ടി​ക്കൂ​ട്ട​വും. കു​പ്പാ​യ​മി​ട്ട​വ​രും ഇ​ടാ​ത്ത​വ​രു​മു​ണ്ട് ആ ​കു​സൃ​തി​ക്കൂ​ട്ട​ത്തി​ൽ. ചു​ണ്ടേ​ൽ അ​ങ്ങാ​ടി​യി​ൽ​നി​ന്ന് വീ​ട്ടി​ലേ​ക്കു​ള്ള വ​ഴി​യി​ലെ​വി​ടെ​യോ വെ​ച്ച് ഒ​പ്പം കൂ​ടി​യ​താ​വ​ണം. ട്രാ​ൻ​സി​സ്റ്റ​ർ റേ​ഡി​യോ അ​ന്നൊ​രു കൗ​തു​ക​ക്കാ​ഴ്ച​യാ​ണ​ല്ലോ; കു​ട്ടി​ക​ൾ​ക്ക് മാ​ത്ര​മ​ല്ല മു​തി​ർ​ന്ന​വ​ർ​ക്കും.

നാ​ൽ​പ​ത്തി​ര​ണ്ട് സി​മ​ന്റു​പ​ട​വു​ക​ൾ ക​യ​റി കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​നും കു​ട്ട്യോ​ളും എ​സ്റ്റേ​റ്റ് ക്വാ​ർ​ട്ടേ​ഴ്‌​സി​ന്റെ മു​റ്റ​ത്തെ​ത്താ​ൻ അ​ക്ഷ​മ​രാ​യി കാ​ത്തി​രു​ന്നു ഞ​ങ്ങ​ൾ -അ​മ്മ​യും വ​ല്യ​മ്മ​യും ഞാ​നും. ടൗ​ണി​ൽ ഇ​ല​ക്ട്രി​ക്ക​ൽ ക​ട ന​ട​ത്തു​ന്ന കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ൻ പു​തി​യ ട്രാ​ൻ​സി​സ്റ്റ​ർ വി​ൽ​ക്കാ​ൻ കൊ​ണ്ടു​വ​രു​ന്ന കാ​ര്യം അ​ച്ഛ​ൻ പ​റ​ഞ്ഞ​റി​ഞ്ഞി​രു​ന്നു. കേ​ട്ട​റി​വ് മാ​ത്ര​മു​ള്ള റേ​ഡി​യോ എ​ന്ന വ​സ്തു എ​ങ്ങ​നെ​യി​രി​ക്കും എ​ന്ന​റി​യാ​നാ​യി​രു​ന്നു മൂ​ന്നാം ക്ലാ​സു​കാ​ര​നാ​യ എ​നി​ക്ക് തി​ടു​ക്കം. പ​ട​ത്തി​ലേ ക​ണ്ടി​ട്ടു​ള്ളൂ ച​ങ്ങാ​തി​യെ അ​തു​വ​രെ; മ​ർ​ഫി, ബു​ഷ്, ഫി​ലി​പ്സ്, ജി.​ഇ.​സി, നെ​ൽ​ക്കോ തു​ട​ങ്ങി​യ ബ്രാ​ൻ​ഡു​ക​ളു​ടെ പ​ര​സ്യ​ങ്ങ​ളി​ൽ.

ഒ​പ്പ​മു​ള്ള കു​ട്ടി​ക​ളെ ഒ​രു വ​ശ​ത്തേ​ക്ക് മാ​റ്റി​നി​ർ​ത്തി റേ​ഡി​യോ ഉ​മ്മ​റ​ത്തെ മേ​ശ​പ്പു​റ​ത്ത് കൊ​ണ്ടു​വെ​ക്കു​ന്നു കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ൻ. പി​ന്നെ അ​തീ​വ ജാ​ഗ്ര​ത​യോ​ടെ കൈ​യി​ലെ തൂ​വാ​ല​കൊ​ണ്ട് പു​റ​ത്തെ പൊ​ടി ത​ട്ടു​ന്നു. സ്വി​ച്ചു​ക​ളും നോ​ബും പ​രി​ശോ​ധി​ച്ചു​നോ​ക്കു​ന്നു. ഏ​തു നി​മി​ഷ​വും അ​ച്ഛ​ൻ ക​ട​ന്നു​വ​രാം. റേ​ഡി​യോ വാ​ങ്ങ​ണോ വേ​ണ്ട​യോ എ​ന്ന് തീ​രു​മാ​നി​ക്കേ​ണ്ട​ത് അ​ദ്ദേ​ഹ​മാ​ണ​ല്ലോ. അ​ക്ഷ​മ​മാ​യ കാ​ത്തി​രി​പ്പ്. ‘‘കാ​ണാ​ൻ ഒ​രു ഭം​ഗി​യൊ​ക്കെ ഉ​ണ്ട് അ​ല്ലേ ചി​ന്ന​മ്മു​വേ​ട​ത്തീ?’’ -പു​തു​മ​ണ​വാ​ള​ന്റെ രൂ​പ​സൗ​ഭ​ഗ​മു​ള്ള ന​വാ​തി​ഥി​യെ സ്നേ​ഹ​വാ​ത്സ​ല്യ​ങ്ങ​ളോ​ടെ നോ​ക്കി​ക്കൊ​ണ്ട് അ​മ്മ​യു​ടെ ചോ​ദ്യം. അ​തെ​യെ​ന്ന് വ​ല്യ​മ്മ​യു​ടെ ത​ല​യാ​ട്ട​ൽ.

ഒ​ടു​വി​ൽ അ​ച്ഛ​ൻ വ​ന്നു. ഗൗ​ര​വ​ത്തി​ലാ​ണ് വ​ര​വ്. കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ന്റെ മു​ഖ​ത്ത് ആ​കാം​ക്ഷ. സ​സ്പെ​ൻ​സ് മു​റു​കു​ന്നു. അ​ന​ർ​ഘ മു​ഹൂ​ർ​ത്ത​മാ​ണി​നി. ജീ​വി​ത​ത്തി​ലാ​ദ്യ​മാ​യി ഒ​രു റേ​ഡി​യോ സം​സാ​രി​ച്ചു കേ​ൾ​ക്കു​ന്ന നി​മി​ഷം. ഏ​രി​യ​ൽ പ​ടി​പ​ടി​യാ​യി മു​ക​ളി​ലേ​ക്ക് വ​ലി​ച്ചു​നീ​ട്ടി ആ​ദ്യം കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ൻ. പി​ന്നെ നോ​ബ് ഒ​ന്ന് തി​രി​ച്ചു. ട​ക് എ​ന്നൊ​രു ശ​ബ്ദം കേ​ട്ട​പോ​ലെ. റേ​ഡി​യോ​ക്ക് ജീ​വ​ൻ വെ​ക്കാ​ൻ ഇ​നി ഏ​താ​നും നി​മി​ഷം​മാ​ത്രം.

ഷോ​ർ​ട്ട് വേ​വ് ആ​വ​ണം കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ൻ ട്യൂ​ൺ ചെ​യ്ത​ത്. സ്പീ​ക്ക​റി​ൽ നി​ന്ന് ആ​ദ്യം പൊ​ട്ടി​പ്പു​റ​പ്പെ​ട്ട​ത് ചീ​ന​ച്ച​ട്ടി​യി​ൽ ക​ടു​ക് വ​റ​ക്കു​ന്ന ശ​ബ്ദം. ഉ​ച്ച​സ്ഥാ​യി​യി​ലാ​ണ്. തി​ടു​ക്ക​ത്തി​ൽ നോ​ബ് തി​രി​ച്ച് ശ​ബ്ദം കു​റ​ച്ചു കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ൻ. പി​ന്നെ തെ​ല്ലൊ​രു ജാ​ള്യ​ത്തോ​ടെ കാ​ണി​ക​ളാ​യ ഞ​ങ്ങ​ളെ നോ​ക്കി ചി​രി​ച്ചു. ആ​ദ്യ​മൊ​ന്ന് ഞെ​ട്ടി​യ​താ​ണ് എ​ല്ലാ​വ​രും. അ​പ്ര​തീ​ക്ഷി​ത​മാ​ണ​ല്ലോ പൊ​ട്ട​ലും ചീ​റ്റ​ലും. എ​ന്നാ​ൽ, അ​മ്പ​ര​പ്പ് അ​ധി​കം നീ​ണ്ടി​ല്ല. അ​പ​ശ​ബ്ദ​ങ്ങ​ൾ​ക്ക് മു​ക​ളി​ലൂ​ടെ ഒ​രു പാ​ട്ട് ഒ​ഴു​കി​വ​രു​ന്നു. കാ​തു​ക​ൾ​ക്ക് ഇ​മ്പ​മേ​കു​ന്ന പാ​ട്ട്...

ഭാ​ഷ​യേ​ത്, പാ​ടു​ന്ന​താ​ര്, സ്റ്റേ​ഷ​നേ​ത്? ഒ​ന്നു​മ​റി​യി​ല്ല. എ​ങ്കി​ലും ര​സ​മു​ണ്ട് കേ​ൾ​ക്കാ​ൻ. മ​ധു​രം കി​നി​യു​ന്ന ര​ണ്ടു ശ​ബ്ദ​ങ്ങ​ൾ. ത​രം​ഗ​മാ​ല​പോ​ലെ ഒ​ഴു​കു​ക​യാ​ണ​വ. ആ​രോ​ഹ​ണാ​വ​രോ​ഹ​ണ ക്ര​മ​ത്തി​ൽ. ഇ​ട​ക്ക് ശ​ബ്ദം ക്ര​മാ​തീ​ത​മാ​യി ഉ​യ​രും. പി​ന്നെ താ​ഴും. ആ​ദ്യം പു​രു​ഷ​ൻ, പി​ന്നെ സ്ത്രീ. ​ഒ​രേ ന​ദി​യു​ടെ ഇ​രു​കൈ​വ​ഴി​ക​ൾ​പോ​ലെ.

അ​ര നൂ​റ്റാ​ണ്ടി​നി​പ്പു​റ​വും ആ ​ശ​ബ്ദ​ങ്ങ​ളു​ണ്ട് കാ​തി​ൽ; പ്ര​ണ​യ​ത്തി​ൽ കു​തി​ർ​ന്ന ആ ​പാ​ട്ടും: ‘‘അ​ഭീ നാ ​ജാ​വോ ഛോഡ് ​ക​ർ കെ ​ദി​ൽ അ​ഭീ ഭ​രാ ന​ഹി...’’ മ​ന​സ്സി​ൽ ആ​ന​ന്ദം നി​റ​ക്കാ​ൻ ഇ​ങ്ങ​നെ​യും ഒ​രു വി​ദ്യ​യു​ണ്ടെ​ന്ന് ആ​ദ്യ​മാ​യി മ​ന​സ്സി​ലാ​ക്കി​ത്ത​ന്ന പാ​ട്ട്. ആ ​പാ​ട്ടി​ന്റെ ആ​ക​ർ​ഷ​ണ​വ​ല​യ​ത്തി​ൽ വീ​ണു​പോ​യ​തു​കൊ​ണ്ടാ​വു​മോ റേ​ഡി​യോ വാ​ങ്ങാ​ൻ അ​ച്ഛ​ൻ തീ​രു​മാ​നി​ച്ച​ത്? അ​റി​യി​ല്ല. വീ​ട്ടി​ൽ റേ​ഡി​യോ​ക​ൾ മാ​റി​മാ​റി വ​ന്നു. പി​ന്നെ​യെ​പ്പോ​ഴോ റേ​ഡി​യോ മാ​റി ടു ​ഇ​ൻ വ​ണ്ണാ​യി, സീ​ഡി പ്ലെ​യ​റാ​യി. മൊ​ബൈ​ൽ ഫോ​ൺ വ​ന്ന​തോ​ടെ അ​ക്കാ​ല​വും മാ​ഞ്ഞു. വി​ര​ൽ​ത്തു​മ്പി​ലാ​യി പാ​ട്ട്. എ​ങ്കി​ലും ആ​ദ്യ കേ​ൾ​വി​യു​ടെ ആ​സ്വാ​ദ്യ​ത ഒ​ന്നു​വേ​റെ. പ​ഴ​യ മൂ​ന്നാം ക്ലാ​സു​കാ​ര​ൻ ഇ​പ്പോ​ഴും ഉ​ള്ളി​ലു​ള്ള​തു​കൊ​ണ്ടാ​വും.

പി​ന്നീ​ടെ​ത്ര ത​വ​ണ കേ​ട്ടി​രി​ക്കും ‘ഹം ​ദോ​നോം’ (1961) എ​ന്ന ചി​ത്ര​ത്തി​ൽ മു​ഹ​മ്മ​ദ് റ​ഫി​യും ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെയും ചേ​ർ​ന്ന് പാ​ടി​യ ‘‘അ​ഭീ നാ ​ജാ​വോ ഛോഡ് ​ക​ർ’’? ഒ​രു ക​ണ​ക്കു​മി​ല്ല. ഇ​താ ഇ​ന്നും, ഈ ​നി​മി​ഷ​വും കേ​ട്ടു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കു​ന്നു. ഓ​രോ കേ​ൾ​വി​യി​ലും ന​വ്യ​മാ​യ അ​നു​ഭൂ​തി​ക​ൾ മ​ന​സ്സി​ൽ നി​റ​ക്കു​ന്നു സാ​ഹി​ർ ലു​ധി​യാ​ൻ​വി എ​ഴു​തി ജ​യ​ദേ​വ് ചി​ട്ട​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ ആ ​അ​ന​ശ്വ​ര പ്ര​ണ​യ​ഗീ​തം. ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെയു​ടെ വി​യോ​ഗ​വാ​ർ​ത്ത​ക്കൊ​പ്പം ആ​ദ്യം കാ​തി​ൽ മു​ഴ​ങ്ങി​യ​ത് അ​തേ പാ​ട്ടി​ന്റെ ശീ​ലു​ക​ളാ​ണ്. റ​ഫി​യി​ൽ സ്വ​യം മ​റ​ന്ന് ഒ​ഴു​കി​ച്ചേ​രു​ന്ന ആ​ശാ​ന​ദി. പ്ര​ണ​യ​ത്തി​ന്റെ നേ​ർ​ത്തൊ​രു അം​ശ​മെ​ങ്കി​ലും ഉ​ള്ളി​ലു​ള്ള​വ​ർ​ക്ക് സ്നേ​ഹി​ക്കാ​തി​രി​ക്കാ​ൻ ക​ഴി​യു​മോ ആ ​പാ​ട്ടി​നെ?

വി​ട്ടു​പോ​ക​ല്ലേ എ​ന്ന് കാ​മി​നി​യെ നോ​ക്കി പു​ഞ്ചി​രി​യോ​ടെ അ​പേ​ക്ഷി​ക്കു​ന്നു മു​ഹ​മ്മ​ദ് റ​ഫി​യി​ലെ കാ​മു​ക​ൻ. ഈ ​ഹൃ​ദ​യ​മി​നി​യും നി​റ​ഞ്ഞി​ല്ല​ല്ലോ. പി​ന്നെ​ങ്ങ​നെ നി​ന​ക്ക് വി​ട​പ​റ​യാ​നാ​വും? ‘‘അ​ഭീ അ​ഭീ തോ ​ആ​യി ഹോ, ​ബ​ഹാ​ർ ബ​ൻ കെ ഛാ​യി ഹോ, ​ഹ​വാ സ​രാ മ​ഹ​ക് തോ ​ലേ, ന​സ​ർ സ​രാ ബ​ഹ​ക് തോ ​ലേ, യെ ​ശാം ഢ​ൽ തോ ​ലേ സ​രാ, യെ ​ദി​ൽ സം​ഭ​ൽ തോ ​ലേ സ​രാ, മേ ​ഥോ​ടി ദേ​ർ ജീ ​തോ ലൂം, ​ന​ശേ കെ ​ഘൂ​ണ്ട് പീ ​തോ ലൂം, ​അ​ഭീ തോ ​കു​ച്ഛ് ക​ഹാ ന​ഹി, അ​ഭീ തോ ​കു​ച്ഛ് സു​നാ ന​ഹി...’’ ഇ​താ ഇ​പ്പോ​ഴെ​ത്തി​യ​ത​ല്ലേ ഉ​ള്ളൂ നീ, ​ചു​റ്റും വ​സ​ന്തം വി​രി​യി​ക്കാ​ൻ? അ​ന്ത​രീ​ക്ഷം സു​ഗ​ന്ധ​പൂ​രി​ത​മാ​ക​ട്ടെ; ക​ണ്ണു​ക​ൾ നി​ന്നെ വ​ലം​വെ​ക്ക​ട്ടെ. ഈ ​സ​ന്ധ്യ മാ​ഞ്ഞു​തു​ട​ങ്ങ​ട്ടെ, ഹൃ​ദ​യം ഒ​ന്ന​ട​ങ്ങ​ട്ടെ. അ​ൽ​പ​നേ​രം​കൂ​ടി ജീ​വി​ക്കാ​ൻ അ​നു​വ​ദി​ക്കൂ എ​ന്നെ; ഈ ​ല​ഹ​രി​യൊ​ന്ന് നു​ക​രാ​ൻ വേ​ണ്ടി... (സാ​ഹി​ർ സാ​ബ് ക്ഷ​മി​ക്ക​ണം. പ​രി​ഭാ​ഷ​യി​ൽ കൊ​ഴി​ഞ്ഞു​പോ​കു​ന്ന​തെ​ന്തോ അ​താ​ണ് ക​വി​ത.)

ഇ​തൊ​ക്കെ കേ​ട്ടി​ട്ടും കാ​മു​കി ഒ​ന്നും പ​റ​ഞ്ഞി​ല്ല​ല്ലോ എ​ന്നാ​ണ് കാ​മു​ക​ന്റെ പ​രി​ഭ​വം. തെ​ല്ല് കു​സൃ​തി ക​ല​ർ​ത്തി ഹൃ​ദ​യ​ത്തി​ന്റെ ഭാ​ഷ​യി​ൽ ആ​ശ പാ​ടി​ത്തു​ട​ങ്ങു​ന്ന​തോ​ടെ ഗാ​നം മ​റ്റൊ​രു​ത​ല​ത്തി​ലേ​ക്കു​യ​രു​ന്നു: ‘‘സി​താ​രെ ജി​ൽ​മി​ലാ ഉ​ഡേ ച​രാ​ഗ് ജ​ഗ്മ​ഗാ ഉ​ഡേ, ബ​സ്‌ അ​ബ് നാ ​മു​ജ്‌ കോ ​ടോ​ക്‌​നാ, ന ​ബ​ഡ്‌​കെ രാ​ഹ് രോ​ക്നാ... അ​ഗ​ർ മേ ​രു​ക് ഗ​യീ അ​ഭി തോ ​ജാ ന ​പാ​വൂം​ഗി ക​ഭീ...’’ മാ​ന​ത്ത് താ​ര​ങ്ങ​ൾ മി​ന്നി​ത്തി​ള​ങ്ങു​ന്നു, പ്ര​കാ​ശം പ​ര​ന്നു​തു​ട​ങ്ങു​ന്നു; ത​ട​ഞ്ഞു​നി​ർ​ത്ത​രു​തേ. എ​ന്റെ വ​ഴി മു​ട​ക്ക​രു​തേ. ഇ​നി​യു​മി​വി​ടെ നി​ന്നാ​ൽ ഒ​രി​ക്ക​ലും എ​നി​ക്ക് നി​ന്നെ വി​ട്ടു​പോ​കാ​ൻ ക​ഴി​ഞ്ഞെ​ന്നു വ​രി​ല്ല...’’

സഹോദരി ലത മ​ങ്കേഷ്‍കറിനൊപ്പം ആശ ഭോസ്​ലെ

അ​പൂ​ർ​വ​മാ​യ ഹൃ​ദ​യൈ​ക്യം

ഈ ​അ​ർ​ഥ​ങ്ങ​ളൊ​ന്നും അ​റി​ഞ്ഞ​ല്ല ആ​ദ്യ​കാ​ല​ത്ത് ‘‘അ​ഭീ നാ ​ജാ​വോ’’ ആ​സ്വ​ദി​ച്ച​ത്. എ​ന്നി​ട്ടും സാ​ഹി​ർ ഉ​ദ്ദേ​ശി​ച്ച ഭാ​വം ഉ​ൾ​ക്കൊ​ള്ളാ​ൻ അ​ന്ന​ത്തെ സ്‌​കൂ​ൾ​കു​ട്ടി​ക്ക് അ​നാ​യാ​സം ക​ഴി​ഞ്ഞെ​ങ്കി​ൽ ന​ന്ദി​പ​റ​യേ​ണ്ട​ത് സം​ഗീ​ത ശി​ൽ​പി​യോ​ടും ഗാ​യ​ക​രോ​ടു​മാ​ണ്. പാ​ട്ടി​ന്റെ ആ​ശ​യം അ​തി​നി​ണ​ങ്ങു​ന്ന ഭാ​വ​ഗ​രി​മ​യോ​ടെ, ആ​ർ​ദ്ര​ത​യോ​ടെ ഏ​ത് സാ​ധാ​ര​ണ​ക്കാ​ര​ന്റെ​യും മ​ന​സ്സി​ൽ കു​ടി​യി​രു​ത്തു​ന്നു അ​ന​ന്യ​മാ​യ ആ​ലാ​പ​ന​ത്തി​ക​വോ​ടെ റ​ഫി-​ആ​ശ​മാ​ർ. ഭാ​ഷ​യു​ടെ എ​ല്ലാ അ​തി​ർ​വ​ര​മ്പു​ക​ളെ​യും അ​പ്ര​സ​ക്ത​മാ​ക്കു​ന്ന സ്വ​ര​സം​ഗ​മം. റ​ഫി​യു​ടേ​തെ​ന്ന​പോ​ലെ ആ​ശ​യു​ടെ​യും സ്വ​ർ​ഗീ​യ​നാ​ദ​ത്തി​ന് എ​ന്നും യൗ​വ​ന​മാ​യി​രു​ന്നു എ​ന്റെ മ​ന​സ്സി​ൽ. ഇ​ന്നു​മ​തെ. കാ​ല​ത്തി​ന് തൊ​ടാ​ൻ​പോ​ലു​മാ​കാ​ത്ത യൗ​വ​നം.

മും​ബൈ​യി​ലെ ഫേ​മ​സ് സി​നി ലാ​ബി​ൽ ‘‘അ​ഭീ നാ ​ജാ​വോ’’ പി​റ​ന്നു​വീ​ണ നി​മി​ഷ​ങ്ങ​ൾ ഒ​രു റേ​ഡി​യോ അ​ഭി​മു​ഖ​ത്തി​ൽ ആ​ശാ​ജി ഓ​ർ​ത്തെ​ടു​ത്ത​തി​ങ്ങ​നെ: ‘‘പൊ​തു​വെ മി​ത​ഭാ​ഷി​യാ​ണ് റ​ഫി സാ​ഹി​ബ്. സ്റ്റു​ഡി​യോ​യി​ൽ വ​ന്നാ​ൽ ആ​രോ​ടും അ​ധി​കം സം​സാ​ര​മി​ല്ല. മൃ​ദു​വാ​യ ഒ​രു ചി​രി മാ​ത്രം. എ​ന്നാ​ൽ, മൈ​ക്കി​ന് മു​ന്നി​ൽ ചെ​ന്നു​നി​ന്നാ​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം മ​റ്റൊ​രാ​ളാ​കും. പ്ര​ണ​യ​ഗാ​ന​മെ​ങ്കി​ൽ കാ​മു​ക​ൻ. ദാ​ർ​ശ​നി​ക ഗാ​ന​മെ​ങ്കി​ൽ സൂ​ഫി, ഭ​ക്തി​ഗാ​ന​മെ​ങ്കി​ൽ ഭ​ക്ത​ൻ... അ​ങ്ങ​നെ​യ​ങ്ങ​നെ. ‘‘അ​ഭീ ന ​ജാ​വോ’’ പാ​ടു​മ്പോ​ൾ ശ​രി​ക്കും കാ​മു​ക​നാ​യി​രു​ന്നു അ​ദ്ദേ​ഹം. ഞാ​ൻ കാ​മു​കി​യും. ആ ​പാ​ട്ട് കേ​ൾ​ക്കു​മ്പോ​ൾ നി​ങ്ങ​ള​ത് തി​രി​ച്ച​റി​യും. റ​ഫി സാ​ഹി​ബി​ന്റെ അ​വ​സാ​ന നാ​ളു​ക​ളി​ൽ ഒ​രു റെ​ക്കോ​ഡി​ങ്ങി​നാ​യി ഒ​ത്തു​ചേ​ർ​ന്ന​പ്പോ​ൾ ഒ​രു​മി​ച്ചു പാ​ടി​യ ആ ​പ​ഴ​യ ഗാ​ന​ങ്ങ​ളെ​ക്കു​റി​ച്ചെ​ല്ലാം ഗൃ​ഹാ​തു​ര​ത്വ​ത്തോ​ടെ സം​സാ​രി​ച്ചു ഞ​ങ്ങ​ൾ. ആ ​കാ​ലം ഇ​നി​യും വ​രു​മെ​ന്ന പ്ര​തീ​ക്ഷ​യും പ​ങ്കു​വെ​ച്ചു അ​ദ്ദേ​ഹം. എ​ന്നാ​ൽ, വി​ധി നി​യോ​ഗം മ​റി​ച്ചാ​യി​രു​ന്നു. അ​ടു​ത്തൊ​രു ദി​വ​സം അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ മ​ര​ണ​വാ​ർ​ത്ത​യാ​ണ് എ​ന്നെ തേ​ടി​യെ​ത്തി​യ​ത്.’’

പാ​ട്ടെ​ഴു​തി​യ സാ​ഹി​റും സ്വ​ര​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ ജ​യ​ദേ​വും പാ​ടി​യ റ​ഫി​യും അ​ഭി​ന​യി​ച്ച ദേ​വാ​ന​ന്ദ്-​സാ​ധ​ന​മാ​രും സം​വി​ധാ​നം നി​ർ​വ​ഹി​ച്ച അ​മ​ർ​ജി​ത്തു​മെ​ല്ലാം നേ​ര​ത്തേ ഓ​ർ​മ​യാ​യി. ഇ​പ്പോ​ഴി​താ ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെ​യും. എ​ങ്കി​ലെ​ന്ത്? ആ​റ​ര ദ​ശ​ക​ത്തി​നി​പ്പു​റ​വും പാ​ട്ടു​ണ്ട​ല്ലോ കാ​തോ​രം. പ​ഴ​യ അ​തേ തു​ടു​തു​ടു​പ്പോ​ടെ; മി​നു​മി​നു​പ്പോ​ടെ ത​ല​മു​റ​ക​ളി​ൽ​നി​ന്ന് ത​ല​മു​റ​ക​ളി​ലേ​ക്ക് പ്ര​വ​ഹി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കു​ന്നു അ​ത്. ക​വ​ർ വേ​ർ​ഷ​നു​ക​ളി​ലൂ​ടെ, റീ​മി​ക്സു​ക​ളി​ലൂ​ടെ ഇ​ത്ര​യേ​റെ ആ​ഘോ​ഷി​ക്ക​പ്പെ​ട്ട പാ​ട്ടു​ക​ൾ കു​റ​വാ​യി​രി​ക്കും സി​നി​മാ​ഗാ​ന ലോ​ക​ത്ത്. ശ​ങ്ക​ർ മ​ഹാ​ദേ​വ​നും ശ്രേ​യ ഘോ​ഷാ​ലും സോ​നു നി​ഗ​മു​മെ​ല്ലാ​മു​ണ്ട് ആ ​ഗാ​ന​ത്തി​ന്റെ അ​ടി​യു​റ​ച്ച ആ​രാ​ധ​ക​രി​ൽ. ‘‘ഓ​രോ ത​വ​ണ ആ ​പാ​ട്ട് പാ​ടു​മ്പോ​ഴും എ​ന്തൊ​ക്കെ​യോ മ​ന​സ്സി​ൽ ബാ​ക്കി​നി​ൽ​ക്കും​പോ​ലെ തോ​ന്നും. എ​വി​ടെ​യോ ഒ​രു അ​പൂ​ർ​ണ​ത. റ​ഫി സാ​ഹി​ബും ആ​ശാ​ജി​യും പാ​ടി​യ​തി​ന് അ​ടു​ത്തെ​ത്താ​ൻ​പോ​ലും ക​ഴി​യി​ല്ല എ​ന്ന് സ്വ​യം പ​റ​ഞ്ഞു​പോ​കാ​റു​ണ്ട് അ​പ്പോ​ഴെ​ല്ലാം.’’ -സോ​നു​വി​ന്റെ വാ​ക്കു​ക​ൾ. ആ ​പാ​ട്ട് കേ​ട്ട ആ​രും റ​ഫി​യെ​യും ആ​ശ​യെ​യും അ​റി​യാ​തെ പ്ര​ണ​യി​ച്ചു​പോ​കു​മെ​ന്ന് എ​സ്.​പി. ബാ​ല​സു​ബ്ര​ഹ്മ​ണ്യം.

‘ഹം ​ദോ​നോ’​മി​ലെ പ്ര​ണ​യ​ഗാ​നം എ​ങ്ങ​നെ​യാ​വ​ണം എ​ന്ന​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ച് വ്യ​ക്ത​മാ​യ കാ​ഴ്ച​പ്പാ​ടു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു നി​ർ​മാ​താ​വും നാ​യ​ക​നു​മാ​യ ദേ​വാ​ന​ന്ദി​ന്. പ്രി​യ ക​വി​യാ​യ ഹ​ഫീ​സ് ജ​ല​ന്ധ​രി​യു​ടെ ര​ച​ന​ക​ളോ​ട് പ്ര​ത്യേ​കി​ച്ചൊ​രു അ​ഭി​മു​ഖ്യ​മു​ണ്ട് ദേ​വി​ന്. സാ​ഹി​ർ ലു​ധി​യാ​ൻ​വി​യെ​പ്പോ​ലെ പാ​ക് ക​വി​യാ​യ ഹ​ഫീ​സും ദേ​വി​ന് പ്രി​യ​ങ്ക​ര​ൻ. ഹ​ഫീ​സ് ര​ചി​ച്ച് മ​ലി​ക പു​ഖ്‌​രാ​ജ് പാ​ടി​യ ‘‘അ​ഭീ തോ ​മേ ജ​വാ​ൻ ഹൂം’’ ​എ​ന്ന വി​ഖ്യാ​ത ഉ​ർ​ദു ഭാ​വ​ഗീ​ത​ത്തി​ന്റെ ചു​വ​ടു​പി​ടി​ച്ചു​വേ​ണം പാ​ട്ട് എ​ന്നാ​ണ് സാ​ഹി​റി​ന് ദേ​വാ​ന​ന്ദ് ന​ൽ​കി​യ നി​ർ​ദേ​ശം. പൊ​തു​വെ മ​റ്റാ​രു​ടെ​യും ര​ച​ന​ക​ൾ ക​ടം​കൊ​ള്ളു​ന്ന ശീ​ല​മി​ല്ല സാ​ഹി​റി​ന്. അ​ത്ത​രം നി​ർ​ദേ​ശ​ങ്ങ​ൾ സ്വീ​ക​രി​ക്കാ​റു​മി​ല്ല. പ​ക്ഷേ, പ​റ​യു​ന്ന​ത് സു​ഹൃ​ത്താ​യ ദേ​വാ​ന​ന്ദാ​കു​മ്പോ​ൾ എ​ങ്ങ​നെ നി​ര​സി​ക്കും?

സാ​ഹി​ർ ചെ​യ്ത​ത് ഇ​ത്ര​മാ​ത്രം. ഹ​ഫീ​സി​ന്റെ ര​ച​ന​യു​ടെ സാ​രാം​ശം മാ​ത്ര​മെ​ടു​ത്ത് തി​ക​ച്ചും ന​വ്യ​മാ​യ ഒ​രു പ്ര​ണ​യ​ഗാ​നം സൃ​ഷ്ടി​ച്ചു. ‘‘ഹ​വാ ഭി ​ഖു​ശ് ഗ​വാ​ർ ഹേ’’ ​എ​ന്ന് തു​ട​ങ്ങു​ന്ന ആ​ദ്യ ച​ര​ണ​ത്തി​ൽ​നി​ന്നാ​വ​ണം സാ​ഹി​ർ പു​തി​യ പാ​ട്ടി​ന്റെ ആ​ശ​യം രൂ​പ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ​ത്. ഹ​ഫീ​സി​ന്റെ വ​രി​ക​ളു​ടെ ഏ​ക​ദേ​ശ അ​ർ​ഥം ഇ​ങ്ങ​നെ: അ​ന്ത​രീ​ക്ഷം ആ​വേ​ശ​ഭ​രി​തം. പു​ഷ്പ​ജാ​ലം വി​രി​ഞ്ഞു​നി​ൽ​ക്കു​ന്നു. വ​സ​ന്ത​ത്തി​ന്റെ വ​ര​വ​റി​യി​ച്ചു​കൊ​ണ്ട് ചു​റ്റും മ​ധു​ര​ഗീ​ത​ങ്ങ​ളു​ടെ ശീ​ലു​ക​ൾ... നീ ​എ​ന്തി​ന് പോ​ക​ണം ഇ​പ്പോ​ൾ? തി​രി​കെ വ​രൂ... ഹ​ഫീ​സി​ന്റെ ര​ച​ന​യി​ൽ തു​ട​ർ​ന്ന് ക​ട​ന്നു​വ​രു​ന്ന ത​ത്ത്വ​ചി​ന്ത​യു​ടെ അം​ശം പൂ​ർ​ണ​മാ​യി ഉ​പേ​ക്ഷി​ച്ച് തി​ക​ച്ചും നൂ​ത​ന​മാ​യ ഒ​രു പ്ര​ണ​യ​ഗാ​നം സൃ​ഷ്ടി​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു സാ​ഹി​ർ. ജ​യ​ദേ​വി​ന്റെ ഐ​ന്ദ്ര​ജാ​ലി​ക​മാ​യ സം​ഗീ​ത​സ്പ​ർ​ശ​വും റ​ഫി-​ആ​ശ​മാ​രു​ടെ ആ​ലാ​പ​ന​വും കൂ​ടി​ച്ചേ​ർ​ന്ന​പ്പോ​ൾ കാ​ലാ​തി​വ​ർ​ത്തി​യാ​യ ശ്ര​വ്യാ​നു​ഭ​വ​മാ​യി ആ ​ഗാ​നം.

റ​ഫി​യും ആ​ശ​യും. യു​ഗ്മ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളി​ൽ മ​നോ​ധ​ർ​മ പ്ര​ക​ട​ന​ത്തി​ന്റെ അ​ന​ന്ത​സാ​ധ്യ​ത​ക​ൾ പ്ര​യോ​ജ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്ന​വ​രാ​ണ് ഇ​രു​വ​രും. ഒ.​പി. ന​യ്യാ​റെ പോ​ലു​ള്ള സം​ഗീ​ത സം​വി​ധാ​യ​ക​ർ​ക്കു​വേ​ണ്ടി പാ​ടു​മ്പോ​ൾ ഈ ​സ്വാ​ത​ന്ത്ര്യ പ്ര​ഖ്യാ​പ​നം പ്ര​തീ​ക്ഷി​ക്കാ​ത്ത ഉ​യ​ര​ങ്ങ​ളി​ലെ​ത്തു​ന്നു. ‘‘ആ​ശ​യു​മൊ​ത്തു​ള്ള റ​ഫി​യു​ടെ യു​ഗ്മ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ൾ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലെ സ​ർ​ഗാ​ത്മ​ക​മാ​യ കൊ​ടു​ക്ക​ൽ വാ​ങ്ങ​ൽ പ്ര​ക്രി​യ​യു​ടെ ഏ​റ്റ​വും ന​ല്ല മാ​തൃ​ക​ക​ളാ​ണ്.’’ -എ​സ്.​ഡി. ബ​ർ​മ​ൻ ഒ​രി​ക്ക​ൽ എ​ഴു​തി. ‘‘ല​ത​യു​മൊ​ത്ത് പാ​ടു​മ്പോ​ൾ ആ ​സ്വാ​ത​ന്ത്ര്യം അ​തേ അ​ള​വി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന് ആ​സ്വ​ദി​ക്കാ​ൻ ക​ഴി​ഞ്ഞി​രു​ന്നോ എ​ന്ന് സം​ശ​യം; പാ​ട്ടു​ക​ളെ​ല്ലാം അ​വി​സ്മ​ര​ണീ​യ​മെ​ങ്കി​ൽ​കൂ​ടി.’’

ഭർത്താവും സംഗീത സംവിധായകനുമായ ആർ.ഡി. ബർമനൊപ്പം,മുഹമ്മദ് റഫിയോടൊപ്പം

ദീ​വാ​നാ ഹു​വാ ബാ​ദ​ൽ

‘ക​ശ്മീ​ർ കി ​ക​ലി’​യി​ലെ ‘‘ദീ​വാ​നാ ഹു​വാ ബാ​ദ​ൽ’’ എ​ന്ന യു​ഗ്മ​ഗാ​ന​ത്തി​ലു​മു​ണ്ട് അ​തേ സ​ഖ്യ​ത്തി​ന്റെ ഇ​ന്ദ്ര​ജാ​ലം. ആ​ശ​യു​ടെ ശ​ബ്ദ​ത്തെ മാ​ത്ര​മ​ല്ല വ്യ​ക്തി​ത്വ​ത്തെ​യും ഒ​രി​ക്ക​ൽ അ​ള​വ​റ്റ് പ്ര​ണ​യി​ച്ച ഓം​കാ​ർ പ്ര​സാ​ദ് ന​യ്യാ​റാ​ണ് ആ ​ഗാ​ന​ത്തി​ന്റെ സം​ഗീ​ത​ശി​ൽ​പി എ​ന്ന പ്ര​ത്യേ​ക​ത​യു​ണ്ട്. ആ​ശാ​ജി​യു​ടെ മ​ര​ണാ​ന​ന്ത​രം ‘ക​ശ്മീ​ർ കി ​ക​ലി’​യി​ലെ നാ​യി​ക ശ​ർ​മി​ള ടാ​ഗോ​ർ പ​ങ്കു​വെ​ച്ച ഓ​ർ​മ ഇ​ങ്ങ​നെ: ‘‘ഹി​ന്ദി​യി​ൽ ഞാ​ൻ ആ​ദ്യ​മാ​യി കാ​മ​റ​യെ അ​ഭി​മു​ഖീ​ക​രി​ച്ച​ത് ഈ ​ഗാ​ന​രം​ഗ​ത്താ​യി​രു​ന്നു. ശ്രീ​ന​ഗ​റി​ലെ ദാ​ൽ ത​ടാ​ക​ത്തി​ലും പ​രി​സ​ര​ത്തു​മാ​യി ന​ട​ന്ന ഷൂ​ട്ടി​ങ്ങി​ൽ ഒ​പ്പം അ​ഭി​ന​യി​ച്ച​ത് ഷ​മ്മി ക​പൂ​ർ. പ​ല്ല​വി​യും ആ​ദ്യ ച​ര​ണ​വും ക​ഴി​ഞ്ഞു​ള്ള ഇ​ട​വേ​ള​യി​ൽ വി​ശ്ര​മ​ത്തി​നാ​യി നെ​ഹ്‌​റു പാ​ർ​ക്കി​ൽ ചെ​ന്ന​പ്പോ​ൾ എ​ന്നെ സ്വാ​ഗ​തം ചെ​യ്ത​ത് ആ​ശാ​ജി​യാ​ണ്. ഓ​ടി​വ​ന്ന് മു​റു​കെ കെ​ട്ടി​പ്പി​ടി​ച്ചു അ​വ​ർ. എ​ന്നെ​പ്പോ​ലൊ​രു തു​ട​ക്ക​ക്കാ​രി​യെ സം​ബ​ന്ധി​ച്ച് അ​വി​ശ്വ​സ​നീ​യ​മാ​യ അ​നു​ഭ​വ​മാ​യി​രു​ന്നു അ​ത്. അ​ന്നേ പ്ര​ശ​സ്ത​യാ​ണ​ല്ലോ ആ​ശാ​ജി...’’ ത​നി​ക്കു​വേ​ണ്ടി ആ​ശ പാ​ടി​യ ഗാ​ന​ങ്ങ​ളി​ൽ ശ​ർ​മി​ള​യു​ടെ ഹൃ​ദ​യ​ത്തോ​ട് ഏ​റ്റ​വും ചേ​ർ​ന്നു​നി​ൽ​ക്കു​ന്ന​തും ‘‘ദീ​വാ​നാ ഹു​വാ ബാ​ദ​ൽ’’ ത​ന്നെ.

ഗാ​യ​ക​ർ​ക്കി​ട​യി​ലെ അ​പൂ​ർ​വ​സു​ന്ദ​ര​മാ​യ ര​സ​ത​ന്ത്രം ത​ന്നെ​യാ​വ​ണം ആ ​പാ​ട്ടി​ന്റെ ആ​സ്വാ​ദ്യ​ത​ക്ക് പി​ന്നി​ൽ. പാ​ടു​ക​യ​ല്ല നാ​ദ​ശ​ല​ഭ​മാ​യി പ​റ​ന്നു​യ​രു​ക​യാ​ണ് റ​ഫി സാ​ഹി​ബ്. ‘‘യേ ​ദേ​ഖ് കെ ​ദി​ൽ ജൂ​മാ’’ എ​ന്ന വ​രി​യി​ലെ ജൂ​മാ എ​ന്ന വാ​ക്കി​ലെ​ത്തു​മ്പോ​ൾ ആ ​ശ​ല​ഭം ആ​കാ​ശ​ത്താ​ര​ക​ളെ ചെ​ന്നു​തൊ​ടു​ന്നു. ആ ​പാ​ട്ടൊ​രു പ്ര​ണ​യ​പാ​ഠ​ശാ​ല​യാ​ണെ​ന്ന് തോ​ന്നും ചി​ല​പ്പോ​ൾ. വ​രി​ക​ളി​ൽ, വാ​ക്കു​ക​ളി​ൽ, അ​ക്ഷ​ര​ങ്ങ​ളി​ൽ​പോ​ലും പ്ര​ണ​യോ​ന്മാ​ദം നി​റ​ച്ചു​വെ​ച്ച പാ​ട്ട്. ‘‘ജ​ബ് തും​സെ ന​സ​ർ ട​ക​രാ​യീ സ​നം’’ എ​ന്ന് പാ​ടി ആ​ശ​കൂ​ടി ക​ട​ന്നു​വ​രു​ന്ന​തോ​ടെ പ്ര​ണ​യ​ത്തി​ന്റെ ഉ​ത്സ​വ​മാ​യി മാ​റു​ന്നു അ​ത്. ഉ​സ്താ​ദ് റ​യീ​സ് ഖാ​ന്റെ സി​ത്താ​റും ഐ​സ​ക് ഡേ​വി​ഡി​ന്റെ മാ​ൻ​ഡ​ലി​നും പ​ണ്ഡി​റ്റ് രാം​നാ​രാ​യ​ണി​ന്റെ സാ​രം​ഗി​യു​മു​ണ്ട് ആ ​ഉ​ത്സ​വ​ത്തി​ന് കൊ​ഴു​പ്പേ​കാ​ൻ. ‘‘ഈ ​പാ​ട്ടി​ൽ സി​ത്താ​റും സാ​രം​ഗി​യും മാ​ൻ​ഡ​ലി​നും അ​ക​മ്പ​ടി വാ​ദ്യ​ങ്ങ​ള​ല്ല, പാ​ട്ടു​കാ​രാ​ണ്.’’ -ഫേ​മ​സ് സ്റ്റു​ഡി​യോ​യി​ലെ റെ​ക്കോ​ഡി​ങ്ങി​ന് മു​മ്പ് ന​യ്യാ​ർ പ​റ​ഞ്ഞു. റ​ഫി​ക്കും ആ​ശ​ക്കും ഒ​പ്പം പാ​ടി​ക്കൊ​ണ്ടേ​യി​രി​ക്ക​ണം അ​വ. അ​ക്ഷ​രം​പ്ര​തി ആ ​നി​ർ​ദേ​ശം പാ​ലി​ച്ചു റ​യീ​സ്-​രാം​നാ​രാ​യ​ൺ-​ഡേ​വി​സ് സ​ഖ്യം.

റ​ഫി​യു​മൊ​ത്ത് ആ​ശ പാ​ടി​യ പ്ര​ണ​യ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളി​ലെ​ല്ലാ​മു​ണ്ട് അ​പൂ​ർ​വ​മാ​യ ആ​ത്മൈ​ക്യം. ഫി​ർ മി​ലോ​ഗെ ക​ഭി (യേ ​രാ​ത് ഫി​ർ നാ ​ആ​യേ​ഗി), ആ​പ് യൂ​ഹി അ​ഗ​ർ ഹം​സേ മി​ൽ​തേ ര​ഹേ, ബ​ഹു​ത് ശു​ക്രി​യാ (ഏ​ക് മു​സാ​ഫി​ർ ഏ​ക് ഹ​സീ​ന), ഇ​ക് പ​ർ​ദേ​ശി മേ​രാ ദി​ൽ ലേ​ഗ​യാ (ഫ​ഗു​ൻ), മാം​ഗ്‌ കെ ​സാ​ഥ് തു​മാ​രാ (ന​യാ ദൗ​ർ), രാ​ത് കേ ​ഹം​സ​ഫ​ർ (ആ​ൻ ഈ​വ​നി​ങ് ഇ​ൻ പാ​രി​സ്), ഓ ​ഹ​സീ​ന സു​ൽ​ഫോം​വാ​ലേ, ഓ ​മേ​രെ സോ​നാ​രെ, ആ​ജാ ആ​ജാ (തീ​സ്‌​രി മ​ൻ​സി​ൽ), ദേ​ഖോ ക​സം സേ (​തും​സാ ന​ഹി ദേ​ഖാ), കൈ​സേ സ​മ​ജാ​വൂം (സൂ​ര​ജ്), ദി​ൽ ദേ​കെ ദേ​ഖോ, ഹം ​ഔ​ർ തും ​ഔ​ർ യെ ​സ​മാ (ദി​ൽ ദേ​കെ ദേ​ഖോ), ഢ​ൽ​തി ജാ​യേ രാ​ത് (റ​സി​യ സു​ൽ​ത്താ​ന), യേ ​രാ​ത് യേ ​ഫി​സാ​യേ (ബ​ട്വാ​രാ), മു​ജേ പ്യാ​ർ കി ​സി​ന്ദ​ഗി ദേ​നെ​വാ​ലെ (പ്യാ​ർ കാ ​സാ​ഗ​ർ), നീ​ലേ ഗ​ഗ​ൻ പ​ർ ഉ​ഡ്തേ ബാ​ദ​ൽ (ഖാ​ന്ദാ​ൻ).... ഇ​വ​യി​ൽ ഏ​ത് പാ​ട്ടാ​ണ് ന​മു​ക്ക് മാ​റ്റി​നി​ർ​ത്താ​നാ​കു​ക? എ​ത്ര മാ​ന​സി​ക സം​ഘ​ർ​ഷ​ത്തി​നി​ട​ക്കും ചു​ണ്ടി​ലൊ​രു മ​ന്ദ​ഹാ​സ​ത്തോ​ടെ​യ​ല്ലാ​തെ ഇ​ന്നും കേ​ൾ​ക്കാ​നാ​വി​ല്ല ‘കാ​ലാ​പാ​നി’​യി​ലെ ‘‘അ​ച്ഛാ ജീ ​മേ ഹാ​രി ച​ലോ’’ എ​ന്ന കു​സൃ​തി നി​റ​ഞ്ഞ ഗാ​നം. ആ​ലാ​പ​നം​കൊ​ണ്ട് മാ​ത്ര​മ​ല്ല ആ​ത്മാ​വു​കൊ​ണ്ടു​കൂ​ടി ഒ​ന്നാ​യി ഒ​ഴു​കു​ക​യാ​ണ് ആ ​പാ​ട്ടി​ൽ റ​ഫി​യും ആ​ശ​യും. ഇ​തി​ഹാ​സ​തു​ല്യ​രാ​യ ര​ണ്ടു ഗാ​യ​ക​രു​ടെ​യും പ്ര​ക​ട​നം കൈ​കെ​ട്ടി നോ​ക്കി​നി​ൽ​ക്കേ​ണ്ടി വ​ന്ന​തേ​യു​ള്ളൂ ത​നി​ക്കെ​ന്ന് സം​ഗീ​ത സം​വി​ധാ​യ​ക​ൻ സ​ചി​ൻ ദേ​വ് ബ​ർ​മ​ൻ പ​റ​ഞ്ഞ​താ​യി വാ​യി​ച്ച​തോ​ർ​ക്കു​ന്നു.

എ​ണ്ണ​ത്തി​ൽ കൂ​ടു​ത​ൽ റ​ഫി​ക്കൊ​പ്പ​മു​ള്ള യു​ഗ്മ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളെ​ങ്കി​ലും കി​ഷോ​ർ കു​മാ​റി​നൊ​പ്പ​വും മ​റ​ക്കാ​നാ​വാ​ത്ത പാ​ട്ടു​ക​ളി​ൽ പ​ങ്കാ​ളി​യാ​യി ആ​ശ. എ​ക്കാ​ല​ത്തെ​യും പ്രി​യ​പ്പെ​ട്ട പ്ര​ണ​യ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളി​ൽ ഒ​ന്നാ​യ ‘ദി​ല്ലി കാ ​ത​ഗ്ഗി’​ലെ ‘‘യേ ​രാ​തേ യേ ​മൗ​സം ന​ദി കാ ​കി​നാ​രാ’’ ഓ​ർ​മ​വ​രു​ന്നു. നി​ശ​യു​ടെ നി​ഗൂ​ഢ സൗ​ന്ദ​ര്യ​ത്തെ കാ​മു​കീ​കാ​മു​ക​രു​ടെ മ​നോ​ഗ​ത​ങ്ങ​ളു​മാ​യി വി​ള​ക്കി​ച്ചേ​ർ​ക്കു​ക​യാ​ണ് ക​വി​യാ​യ ശൈ​ലേ​ന്ദ്ര. സം​ഗീ​ത​ത്തി​ന്റെ മൃ​ദു​സ്പ​ർ​ശ​ത്താ​ൽ ര​വി ആ ​വ​രി​ക​ളി​ൽ നി​ലാ​വി​ന്റെ സൗ​ര​ഭ്യം നി​റ​ക്കു​ന്നു. കി​ഷോ​ർ-​ആ​ശ​മാ​രു​ടെ ഭാ​വ​ദീ​പ്ത​മാ​യ ആ​ലാ​പ​നം​കൂ​ടി ചേ​രു​മ്പോ​ൾ ഇ​ന്ത്യ​ൻ സി​നി​മ​യി​ലെ ഏ​റ്റ​വും ഉ​ദാ​ത്ത​മാ​യ പ്രേ​മ​ഗീ​തി​ക​ളി​ൽ ഒ​ന്നാ​യി​മാ​റു​ന്നു അ​ത്. ‘‘സം​ഗീ​ത സം​വി​ധാ​യ​ക​ൻ മ​ന​സ്സി​ൽ കാ​ണു​ന്ന ഭാ​വ​ത്തി​ന​പ്പു​റ​ത്തേ​ക്ക് സ​ഞ്ച​രി​ക്കു​ന്ന​യാ​ളാ​ണ് കി​ഷോ​ർ ദാ. ​മ​നോ​ധ​ർ​മ​ത്തി​ന്റെ ച​ക്ര​വ​ർ​ത്തി.’’ - ആ​ശ​യു​ടെ വാ​ക്കു​ക​ൾ. ‘‘സ്റ്റു​ഡി​യോ​യി​ൽ വ​ന്ന​യു​ട​ൻ ബ​ഹ​ളം തു​ട​ങ്ങും. എ​ന്നാ​ൽ, പാ​ട്ടി​ൽ ആ ​ക​ളി​ചി​രി​ക​ളൊ​ന്നും പ്ര​തീ​ക്ഷി​ക്കേ​ണ്ട. ഒ​പ്പം പാ​ടു​മ്പോ​ൾ ന​മ്മ​ൾ പ​ര​മാ​വ​ധി ജാ​ഗ​രൂ​ക​യാ​യി​രി​ക്ക​ണം. ഭ​യ​ന്നു​കൊ​ണ്ടാ​ണ് പാ​ടു​ക​യെ​ങ്കി​ലും കി​ഷോ​ർ​ദാ​യോ​ടൊ​പ്പ​മു​ള്ള ഓ​രോ റെ​ക്കോ​ഡി​ങ്ങും മ​നോ​ഹ​ര​മാ​യ അ​നു​ഭ​വ​ങ്ങ​ളാ​യി​രു​ന്നു. ന​ല്ല സ്പി​രി​റ്റി​ലു​ള്ള ഒ​രു മ​ത്സ​ര​ബു​ദ്ധി ഞ​ങ്ങ​ൾ എ​ന്നും കാ​ത്തു​സൂ​ക്ഷി​ച്ചു.’’

ആ​ശ​യും ഒ.​പി. ന​യ്യാ​റും ഒ​രു​മി​ച്ച ആ​ദ്യ​ചി​ത്ര​മാ​യ ‘‘ചം ​ചം ച’’​മി​ൽ കി​ഷോ​റാ​യി​രു​ന്നു സ​ഹ​ഗാ​യ​ക​ൻ. അ​ടു​ത്ത പ​ടം ബാ​പ് രേ ​ബാ​പ്. (1955) ന​യ്യാ​റി​ന്റെ കൈ​യൊ​പ്പ് പ​തി​ഞ്ഞു​കി​ട​ക്കു​ന്ന കു​തി​ര​ക്കു​ള​മ്പ​ടി​ത്താ​ള​ത്തി​ലു​ള്ള (ടോം​ഗാ ബീ​റ്റ്‌​സ്) ഗാ​ന​ങ്ങ​ളു​ടെ ഘോ​ഷ​യാ​ത്ര തു​ട​ങ്ങി​യ​ത് ഈ ​പ​ട​ത്തി​ലെ ‘‘പി​യാ പി​യാ പി​യാ മേ​രെ ജി​യാ പു​കാ​രെ’’ എ​ന്ന പാ​ട്ടി​ൽ​നി​ന്നാ​ണ്. പാ​ടി​യ​ത് കി​ഷോ​റും ആ​ശ​യും. പി​ന്നാ​ലെ വേ​റെ​യും ഹി​റ്റ് ഗാ​ന​ങ്ങ​ളി​ൽ പ​ങ്കാ​ളി​യാ​യി ഈ ​സ​ഖ്യം. എ​സ്.​ഡി. ബ​ർ​മ​ൻ ചി​ട്ട​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ ‘പേ​യി​ങ് ഗ​സ്റ്റി’​ലെ ‘‘ഛോഡ് ​ദോ ആ​ഞ്ച​ൽ സ​മാ​നാ ക്യാ ​ക​ഹേ​ഗാ’’, ‘ച​ൽ​തി കാ ​നാം ഗാ​ഡി’ യി​ലെ ‘‘ഹാ​ൽ കൈ​സാ ഹേ ​ജ​നാ​ബ് കാ’’ ​എ​ന്നീ ഗാ​ന​ങ്ങ​ൾ ഇ​രു​വ​രു​ടെ​യും മ​നോ​ധ​ർ​മ പ്ര​ക​ട​ന​ത്തി​ന്റെ തി​ള​ക്ക​മാ​ർ​ന്ന ഉ​ദാ​ഹ​ര​ണ​ങ്ങ​ളാ​യി നി​ല​നി​ൽ​ക്കു​ന്നു.

സു​നി​യേ ക​ഹി​യേ (ബാ​തോം ബാ​തോം മേ -​രാ​ജേ​ഷ് രോ​ഷ​ൻ), ഏ​ക് മേ ​ഔ​ർ ഏ​ക് തു (​ഖേ​ൽ ഖേ​ൽ മേ -​ആ​ർ.​ഡി. ബ​ർ​മ​ൻ), ഓ ​സാ​ഥി ച​ൽ (സീ​ത ഔ​ർ ഗീ​ത -ആ​ർ.​ഡി. ബ​ർ​മ​ൻ), ഇ​ന്ദ​ഹാ ഹോ​ഗ​യീ ഇ​ന്ദ​സാ​ർ കി (ശ​രാ​ബി -ബ​പ്പി ലാ​ഹി​രി), ലേ​ക്ക​ർ ഹം ​ദീ​വാ​ന ദി​ൽ (യാ​ദോം കി ​ബാ​രാ​ത്ത് -ആ​ർ.​ഡി. ബ​ർ​മ​ൻ), ഖു​ല്ലം ഖു​ല്ലം പ്യാ​ർ ക​രേം​ഗേ (ഖേ​ൽ ഖേ​ൽ മേ -​ആ​ർ.​ഡി. ബ​ർ​മ​ൻ), ആം​ഖോം ആം​ഖോം മേ ​ബാ​ത് ഹോ​നേ ദോ (​ആം​ഖോം ആം​ഖോം മേ -​ശ​ങ്ക​ർ ജ​യ്കി​ഷ​ൻ), ലേ ​ജാ​യേം​ഗേ (ചോ​ർ മ​ചാ​യെ ശോ​ർ -ര​വീ​ന്ദ്ര ജെ​യ്ൻ)... ഇ​രു ഗാ​യ​ക​രും സ്വ​ത​ന്ത്ര​രാ​യി വി​ഹ​രി​ക്കു​ന്ന പ്ര​ണ​യ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളാ​ണ് ഇ​വ​യി​ലേ​റെ​യും.

മ​ഹേ​ന്ദ്ര ക​പൂ​ർ ആ​ണ് ആ​ശ​ക്കൊ​പ്പം നി​ര​വ​ധി ഹി​റ്റു​ക​ളി​ൽ പ​ങ്കാ​ളി​യാ​യ മ​റ്റൊ​രു ഗാ​യ​ക​ൻ. ‘ന​വ​രം​ഗി’​ലെ ‘‘ആ​ധാ ഹേ ​ച​ന്ദ്ര​മാ’’ (സം​ഗീ​തം: സി ​രാ​മ​ച​ന്ദ്ര)​യി​ൽ​നി​ന്ന് തു​ട​ങ്ങു​ന്ന ജൈ​ത്ര​യാ​ത്ര. അ​തി​ലും പ്രി​യ​പ്പെ​ട്ട​താ​ണ് ‘ധൂ​ൾ കാ ​ഫൂ​ലി’​ൽ എ​ൻ. ദ​ത്ത സ്വ​ര​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ ‘‘ജോ ​തും മു​സ്‌​കു​രാ ദോ’’ ​എ​ന്ന ഗാ​നം. ആ​ശ​യി​ലെ കാ​മു​കി പീ​ലി വി​ട​ർ​ത്തി നൃ​ത്തം​ചെ​യ്യു​ന്ന ഗാ​നം. തീ​ർ​ന്നി​ല്ല. ആ​ജാ ആ​ജാ രേ (​ഗും​റാ​ഹ് -ര​വി), ഗാ ​ര​ഹി ഹേ ​സി​ന്ദ​ഗി (ആ​ഞ്ച​ൽ -സി. ​രാ​മ​ച​ന്ദ്ര) തു​ട​ങ്ങി വേ​റെ​യും ജ​ന​പ്രി​യ ഗാ​ന​ങ്ങ​ളു​ണ്ട് ഈ ​കൂ​ട്ടു​കെ​ട്ടി​ന്റേ​താ​യി. മ​ന്നാ​ഡേ (യേ ​ഹ​വാ യേ ​ന​ദി കാ ​കി​നാ​രാ, മു​ഡ് മു​ഡ് കെ ​നാ ദേ​ഖ്), ത​ല​ത്ത് മ​ഹ​മൂ​ദ് (ദോ ​ദി​ൽ ധ​ഡ​ക് ര​ഹേ ഹേ, ​പ്യാ​ർ പ​ർ ബ​സ് തോ), ​മു​കേ​ഷ് (വോ ​സു​ബ​ഹ് ക​ഭി തോ ​ആ​യേ​ഗി), യേ​ശു​ദാ​സ് (ജാ​നേ​മ​ൻ ജാ​നേ​മ​ൻ, ഓ ​ബാ​വ​രെ), ഭൂ​പീ​ന്ദ​ർ (കി​സി ന​സ​ർ), അ​ഭി​ജീ​ത് (സ​രാ സാ ​ജൂം ലൂം ​നെ)... വി​വി​ധ ത​ല​മു​റ​ക​ളി​ൽ പെ​ട്ട ഗാ​യ​ക​ർ​ക്കൊ​പ്പം ആ​ശ പാ​ടി അ​വി​സ്മ​ര​ണീ​യ​മാ​ക്കി​യ ഡ്യൂ​യ​റ്റു​ക​ളു​ടെ നി​ര ഇ​നി​യും നീ​ളും, അ​ന​ന്ത​മാ​യി.

സംഗീതസംവിധായകൻ ഒ.​പി. ന​യ്യാ​റിനൊപ്പം ആശ ഭോസ്​ലെ,കിഷോർ കുമാറിനൊപ്പം

ല​താ​ജി​യു​മാ​യി ചേ​ർ​ന്ന​പ്പോ​ൾ

ഗാ​യി​ക​മാ​ർ​ക്കൊ​പ്പ​മു​ള്ള യു​ഗ്മ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ൾ വേ​റെ. ല​താ​ജി​യു​മൊ​ത്താ​വ​ണം കൂ​ടു​ത​ൽ പാ​ടി​യി​രി​ക്കു​ക. മേ ​ച​ലി മേ ​ച​ലി (പ​ഡോ​സ​ൻ), മേ​രെ മെ​ഹ്ബൂ​ബ് മേ ​ക്യാ ന​ഹി (മേ​രെ മെ​ഹ്ബൂ​ബ്), ക്യാ ​ഹു​വാ യേ ​മു​ജേ ക്യാ ​ഹു​വാ (ജി​സ് ദേ​ശ് മേ ​ഗം​ഗാ ബ​ഹ്‌​ത്തി ഹേ), ​ജ​ബ് ജ​ബ് തു​മേ ബു​ലാ​യാ (ജ​ഹ​നാ​രാ)... അ​ങ്ങ​നെ ഒ​രു​പി​ടി ഗാ​ന​ങ്ങ​ൾ. പ്ര​ശ​സ്ത​യാ​യ സ​ഹോ​ദ​രി​യു​മാ​യി എ​ന്നെ​ങ്കി​ലും മ​ത്സ​രി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ടോ എ​ന്ന ചോ​ദ്യ​ത്തി​ന് ഒ​രി​ക്ക​ൽ ആ​ശ ന​ൽ​കി​യ മ​റു​പ​ടി ഇ​ങ്ങ​നെ: ‘‘എ​ന്തി​ന്? ഞ​ങ്ങ​ൾ ഇ​രു​വ​രും സ്വ​തഃ​സി​ദ്ധ​മാ​യ ശൈ​ലി​ക​ൾ പി​ന്തു​ട​രു​ന്ന​വ​ർ. ഒ​രി​ക്ക​ലും ആ ​ശൈ​ലി​ക​ൾ ത​മ്മി​ൽ കൂ​ട്ടി​മു​ട്ടേ​ണ്ട കാ​ര്യ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നി​ല്ല. ല​താ ദീ​ദി​യു​ടെ ശ​ബ്ദ​ത്തെ ഒ​രി​ക്ക​ലും അ​നു​ക​രി​ക്കാ​ൻ ശ്ര​മി​ച്ചി​ട്ടി​ല്ല ഞാ​ൻ. ശ്ര​മി​ച്ചി​രു​ന്നെ​ങ്കി​ൽ ജ​നം എ​ന്നെ നി​ർ​ദ​യം തി​ര​സ്ക​രി​ച്ചേ​നെ.’’ ആ ​തി​രി​ച്ച​റി​വി​ൽ​നി​ന്ന് തു​ട​ങ്ങു​ന്നു ഹി​ന്ദി സി​നി​മാ​സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലെ ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെ യു​ഗം.

ഒ.​പി. ന​യ്യാ​രും സ​ചി​ൻ​ദേ​വ് ബ​ർ​മ​നും ജ​യ​ദേ​വും ക​ല്യാ​ൺ​ജി ആ​ന​ന്ദ്ജി​യു​മെ​ല്ലാം ആ​ശ​ക്ക് സ​മ്മാ​നി​ച്ച​ത് അ​വ​ർ​ക്കു​മാ​ത്രം പാ​ടി ഫ​ലി​പ്പി​ക്കാ​ൻ ക​ഴി​യു​ന്ന പാ​ട്ടു​ക​ളാ​ണ്. ഓ​രോ പാ​ട്ടി​ലു​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു ആ​ശ​യു​ടെ സ​വി​ശേ​ഷ​മാ​യ ആ​ലാ​പ​ന​മു​ദ്ര. ല​താ​ജി​യു​മൊ​ത്ത് ആ​ശ പാ​ടി​യ യു​ഗ്മ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ൾ കേ​ട്ടാ​ല​റി​യാം ഈ ​വൈ​വി​ധ്യം. ‘‘പാ​ട്ടി​ൽ ദീ​ദി കൊ​ണ്ടു​വ​രാ​ൻ പോ​കു​ന്ന ട്വി​സ്റ്റ് എ​ങ്ങ​നെ ആ​യി​രി​ക്കും എ​ന്ന​തി​നെ കു​റി​ച്ചൊ​രു സ​ങ്ക​ൽ​പ​മു​ണ്ട് എ​നി​ക്ക്. അ​തു​പോ​ലൊ​രു ട്വി​സ്റ്റ് സ്വ​ന്തം ആ​ലാ​പ​ന​ത്തി​ൽ അ​വ​ത​രി​പ്പി​ക്കാ​ൻ ഞാ​നും ശ്ര​മി​ക്കും. ഒ​രി​ക്ക​ലും അ​തൊ​രു മ​ത്സ​ര​മാ​യി​രു​ന്നി​ല്ല; ഒ​രു​ത​രം കൊ​ടു​ക്ക​ൽ വാ​ങ്ങ​ലാ​യി​രു​ന്നു.’’

സം​ശ​യ​മു​ണ്ടെ​ങ്കി​ൽ ‘ശാ​ര​ദ’ (1958) എ​ന്ന ചി​ത്ര​ത്തി​ൽ ല​ത​യും ആ​ശ​യും പാ​ടി​യ ‘‘ഓ ​ചാ​ന്ദ് ജ​ഹാം വോ ​ജാ​യേ’’ കേ​ട്ടു​നോ​ക്കി​യാ​ൽ മ​തി. ഇ​നി​യും ആ​സ്വ​ദി​ച്ച് കൊ​തി​തീ​ർ​ന്നി​ട്ടി​ല്ലാ​ത്ത പാ​ട്ടാ​ണ​ത്. രം​ഗ​ത്ത് മീ​നാ​കു​മാ​രി​യും ശ്യാ​മ​യും. ര​ജീ​ന്ദ​ർ കി​ഷ​ന്റെ വ​രി​ക​ളി​ലൂ​ടെ, സി. ​രാ​മ​ച​ന്ദ്ര​യു​ടെ ഈ​ണ​ത്തി​ലൂ​ടെ ല​ത​യും ആ​ശ​യും മാ​റി​മാ​റി ഒ​ഴു​കു​മ്പോ​ൾ അ​പൂ​ർ​വ​ചാ​രു​ത​യാ​ർ​ന്ന ഒ​രു നാ​ദ​സം​ഗ​മ​മാ​യി മാ​റു​ന്നു അ​ത്. ര​ണ്ടു വ്യ​ത്യ​സ്ത ശൈ​ലി​ക​ളു​ടെ ആ​ശ്ലേ​ഷം. പ​തി​റ്റാ​ണ്ടു​ക​ളോ​ളം ച​ല​ച്ചി​ത്ര സം​ഗീ​ത​ത്തി​ന്റെ ഗ​തി​വി​ഗ​തി​ക​ൾ നി​ർ​ണ​യി​ച്ച ഗാ​ന​ന​ദി​ക​ൾ ര​ണ്ടും സ​മാ​ന്ത​ര​മാ​യി ഒ​ഴു​കു​മ്പോ​ൾ സം​ഭ​വി​ക്കു​ന്ന മാ​ജി​ക് അ​നു​പ​മം.

ഗീ​താ​ദ​ത്തി​നും മു​ബാ​റ​ക് ബീ​ഗ​ത്തി​നും സ​ഹോ​ദ​രി​യാ​യ ഉ​ഷ മ​ങ്കേ​ഷ്‌​ക​ർ​ക്കു​മൊ​ക്കെ ഒ​പ്പം യു​ഗ്മ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളി​ൽ പ​ങ്കാ​ളി​യാ​യി ആ​ശാ​ജി. എ​ന്നാ​ൽ, ജ​ന​പ്രീ​തി​യി​ൽ അ​വ​യെ എ​ല്ലാം നി​ഷ്പ്ര​ഭ​മാ​ക്കി​യ​ത് ഷം​ഷാ​ദ് ബീ​ഗ​ത്തി​നോ​ടൊ​പ്പം ഒ.​പി. ന​യ്യാ​റി​നു​വേ​ണ്ടി ‘കി​സ്മ​ത്’ എ​ന്ന ചി​ത്ര​ത്തി​ൽ പാ​ടി​യ മു​ജ്‌​ര ഗാ​ന​മാ​ണ്: ‘‘ക​ജ്‌​രാ മൊ​ഹ​ബ്ബ​ത് വാ​ല അ​ഖി​യോം മേ ​ഐ​സാ ഡാ​ലാ...’’

പി​റ​ന്നു​വീ​ണ് അ​ര നൂ​റ്റാ​ണ്ടി​നി​പ്പു​റ​വും എ​ക്കാ​ല​ത്തെ​യും ജ​ന​പ്രി​യ നൃ​ത്ത​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളി​ൽ ഒ​ന്നാ​യി ‘‘ക​ജ്‌​രാ മൊ​ഹ​ബ്ബ​ത് വാ​ല’’​യെ നി​ല​നി​ർ​ത്തു​ന്ന ഘ​ട​കം എ​ന്താ​യി​രി​ക്കാം? സ്വ​ര​വൈ​വി​ധ്യം​ത​ന്നെ എ​ന്നാ​യി​രു​ന്നു വി​ഖ്യാ​ത റേ​ഡി​യോ പ്ര​ക്ഷേ​പ​ക​നും ച​ല​ച്ചി​ത്ര സം​ഗീ​ത ഗ​വേ​ഷ​ക​നു​മാ​യ അ​മീ​ൻ സ​യാ​നി​യു​ടെ നി​രീ​ക്ഷ​ണം. ‘‘ര​ണ്ടു വ്യ​ത്യ​സ്ത ധ്രു​വ​ങ്ങ​ളി​ലു​ള്ള സ്വ​ര​ധാ​ര​ക​ളു​ടെ ഒ​രു അ​പൂ​ർ​വ സ​ങ്ക​ല​നം ആ​യി​രു​ന്നു ആ ​ഗാ​നം. ആ​ശാ​ജി​യു​ടെ ലോ​ല​വും ഭാ​വ​സാ​ന്ദ്ര​വു​മാ​യ ശ​ബ്ദ​ത്തി​ന്റെ സൗ​മ്യ​മാ​യ ഒ​ഴു​ക്കി​ലേ​ക്ക് നി​ന​ച്ചി​രി​ക്കാ​തെ ഒ​രു പേ​മാ​രി​യാ​യി വ​ന്ന​ണ​യു​ക​യാ​ണ് ഷം​ഷാ​ദ് ബീ​ഗം.’’ ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെയോ​ടൊ​പ്പം ആ ​പാ​ട്ട് പാ​ടി​യി​രു​ന്ന​ത് ല​താ​ജി ആ​യി​രു​ന്നെ​ങ്കി​ൽ ആ ​അ​നു​ഭൂ​തി ന​മു​ക്ക് അ​ന്യ​മാ​യേ​നെ എ​ന്ന് കൂ​ട്ടി​ച്ചേ​ർ​ത്തു സ​യാ​നി. വേ​ദി​ക​ളി​ൽ ഒ​രി​ക്ക​ലും പാ​ടി മ​ടു​ക്കാ​ത്ത ഗാ​നം എ​ന്ന് ഒ​രി​ക്ക​ൽ ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെ ത​ന്നെ ഈ ​ഗാ​ന​ത്തെ വി​ശേ​ഷി​പ്പി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ട്.

‘‘ഷം​ഷാ​ദ് ബീ​ഗ​ത്തോ​ടൊ​പ്പ​മാ​ണ് പാ​ടേ​ണ്ട​ത് എ​ന്ന​റി​ഞ്ഞ​പ്പോ​ൾ ചെ​റി​യൊ​രു ഉ​ൾ​ക്കി​ടി​ലം തോ​ന്നി.’’ -ഫേ​മ​സ് സി​നി ലാ​ബി​ൽ ന​ട​ന്ന റെ​ക്കോ​ഡി​ങ്ങി​നെ​ക്കു​റി​ച്ച് ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെയു​ടെ ഓ​ർ​മ. ‘‘എ​ന്നും എ​നി​ക്ക് ഭ​യ​മാ​ണ് ബീ​ഗം സാ​ഹി​ബ​ക്കൊ​പ്പം മൈ​ക്കി​ന് മു​ന്നി​ൽ നി​ൽ​ക്കാ​ൻ. ഉ​റ​ച്ച ശ​ബ്ദ​ത്തി​ലാ​ണ് അ​വ​ർ പാ​ടു​ക. ആ ​പി​ച്ചി​നൊ​ത്ത് പി​ടി​ച്ചു​നി​ൽ​ക്കു​ക എ​ളു​പ്പ​മ​ല്ല. പ​ഞ്ചാ​ബി ഫോ​ക്ക് ശൈ​ലി​യി​ലു​ള്ള നൃ​ത്ത​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളാ​ണ് ഞ​ങ്ങ​ൾ ഏ​റെ​യും ഒ​രു​മി​ച്ചു പാ​ടി​യി​ട്ടു​ള്ള​ത്. അ​ത്ത​രം പാ​ട്ടു​ക​ൾ പാ​ടു​മ്പോ​ൾ അ​വ​ർ സ്വ​യം മ​റ​ക്കു​ന്ന​ത് ക​ണ്ടി​ട്ടു​ണ്ട്.’’ ബാ​ബു സി​ങ് പ​വാ​റി​ന്റെ ഹാ​ർ​മോ​ണി​യം നോ​ട്ടു​ക​ളാ​ണ് ‘‘ക​ജ്‌​രാ മൊ​ഹ​ബ്ബ​ത് വാ​ലാ’’​യു​ടെ മ​റ്റൊ​രു ആ​ക​ർ​ഷ​ണം 1950ക​ൾ തൊ​ട്ടേ ന​യ്യാ​റി​നൊ​പ്പ​മു​ണ്ട് ബാ​ബു സി​ങ്. ‘സി.​ഐ.​ഡി’​യി​ലെ ‘‘ലേ​ക്കെ പെ​ഹ​ലാ പെ​ഹ​ലാ പ്യാ​ർ ജാ​ദൂ ന​ഗ​രി’’, ‘ഏ​ക് മു​സാ​ഫി​ർ ഏ​ക് ഹ​സീ​ന’​യി​ലെ ‘‘ബ​ഹു​ത് ശു​ക്രി​യാ’’ തു​ട​ങ്ങി വി​ഖ്യാ​ത​മാ​യ എ​ത്ര​യോ ന​യ്യാ​ർ സൃ​ഷ്ടി​ക​ളു​ടെ പി​ന്ന​ണി​യി​ൽ ബാ​ബു സി​ങ്ങി​ന്റെ ഹാ​ർ​മോ​ണി​യം കേ​ൾ​ക്കാം.

എ​ഴു​തി​യാ​ൽ തീ​രി​ല്ല ആ ​കാ​ല​ത്തെ പ​റ്റി. എ​ത്ര​യെ​ത്ര മ​നോ​ഹ​ര ഗാ​ന​ശി​ൽ​പ​ങ്ങ​ൾ. എ​ത്ര​യെ​ത്ര വൈ​വി​ധ്യ​മാ​ർ​ന്ന ശ​ബ്ദ​ങ്ങ​ൾ. ആ​ശാ​ജി​യു​ടെ യു​ഗ്മ​ഗാ​ന​ങ്ങ​ളെ കു​റി​ച്ചേ ഇ​വി​ടെ പ​രാ​മ​ർ​ശി​ച്ചി​ട്ടു​ള്ളൂ. അ​ന​ശ്വ​ര​ങ്ങ​ളാ​യ സോ​ളോ ഗാ​ന​ങ്ങ​ൾ ആ​യി​ര​ക്ക​ണ​ക്കി​ന് വേ​റെ​യു​ണ്ട്. ഒ​രാ​യു​സ്സ് മ​തി​യാ​വി​ല്ല അ​വ​യൊ​ക്കെ ആ​സ്വ​ദി​ച്ച് തീ​രാ​ൻ.

ന​ന്ദി​പ​റ​യേ​ണ്ട​ത് കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​നോ​ടാ​ണ്. എ​ല്ലാം തു​ട​ങ്ങി​വെ​ച്ച​ത് അ​ദ്ദേ​ഹ​മാ​ണ​ല്ലോ. ആ​ശ ഭോ​സ്​ലെയി​ലേ​ക്കും റ​ഫി സാ​ഹി​ബി​ലേ​ക്കും അ​തു​വ​ഴി മെ​ല​ഡി​യു​ടെ അ​തി​രു​ക​ളി​ല്ലാ​ത്ത ആ​കാ​ശ​ങ്ങ​ളി​ലേ​ക്കും കൈ​പി​ടി​ച്ച് കൊ​ണ്ടു​പോ​യ മ​നു​ഷ്യ​ൻ. ജീ​വി​ത​ത്തി​ലേ​ക്ക് ആ​ദ്യ​മാ​യി റേ​ഡി​യോ​യു​മാ​യി ക​ട​ന്നു​വ​ന്ന കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ൻ ഇ​ന്നി​ല്ല. ചെ​റു​പ്പ​ത്തി​ൽ​ത​ന്നെ ഒ​രു റോ​ഡ​പ​ക​ട​ത്തി​ൽ മ​ര​ണ​ത്തി​ന് കീ​ഴ​ട​ങ്ങു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു അ​ദ്ദേ​ഹം. ചി​ല​പ്പോ​ൾ തോ​ന്നും, ഫി​ലി​പ്സ് റേ​ഡി​യോ​ക്കൊ​പ്പം കൃ​ഷ്ണേ​ട്ട​ൻ അ​ന്ന് ട്യൂ​ൺ​ചെ​യ്ത​ത് എ​ന്റെ ജീ​വി​തം​ത​ന്നെ​യ​ല്ലേ എ​ന്ന്.