യു.എസിന്റെ ലാറ്റിനമേരിക്കൻ അധിനിവേശങ്ങൾ

ത​ങ്ങ​ളു​ടെ തൊ​ട്ടു താ​ഴെ കി​ട​ക്കു​ന്ന ലാ​റ്റി​ന​മേ​രി​ക്ക​ൻ ഭൂ​ഖ​ണ്ഡ​ത്തി​ൽ അ​മേ​രി​ക്ക​ൻ ഇ​ട​പെ​ട​ലു​ക​ളു​ടെ നീ​ണ്ട ച​രി​ത്രം​ത​ന്നെ​യു​ണ്ട്. ഇ​തി​ന്റെ മ​റ്റൊ​രു അ​ധ്യാ​യം മാ​ത്ര​മാ​ണ് വെ​നി​സ്വേ​ല ആ​ക്ര​മ​ണം. ശീ​ത​യു​ദ്ധ കാ​ല​ത്ത് മേ​ഖ​ല​യി​ൽ അ​മേ​രി​ക്ക ന​ട​ത്തി​യ രാ​ഷ്ട്രീ​യ-​സൈ​നി​ക ഇ​ട​പെ​ട​ലു​ക​ൾ അ​നേ​കം രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ ച​രി​ത്ര​ദി​ശ​ത​ന്നെ മാ​റ്റി​മ​റി​ച്ചു. ലാ​റ്റി​ന​മേ​രി​ക്ക​യി​ലെ പ്ര​ധാ​ന യു.​എ​സ് ഇ​ട​പെ​ട​ലു​ക​ൾ ഇ​വ​യാ​ണ്:

1954: ഗ്വാ​ട്ട​മാ​ല

രാ​ജ്യ​ത്ത് സ​ജീ​വ​മാ​യി​രു​ന്ന യു.​എ​സ് കോ​ർ​പ​റേ​റ്റു​ക​ളു​ടെ താ​ൽ​പ​ര്യ​ത്തി​ന് വി​രു​ദ്ധ​മാ​കും​വി​ധം ഭൂ​പ​രി​ഷ്‍ക​ര​ണ നി​യ​മം കൊ​ണ്ടു​വ​രാ​ൻ ശ്ര​മി​ച്ച, ജ​നാ​ധി​പ​ത്യ രീ​തി​യി​ൽ തെ​ര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്ക​പ്പെ​ട്ട പ്ര​സി​ഡ​ന്റ് ജാ​ക്കോ​ബോ അ​ർ​ബെ​ൻ​സ് ഗു​സ്മാ​നെ​തി​രാ​യ അ​ട്ടി​മ​റി​ക്ക് സി.​ഐ.​എ പി​ന്തു​ണ ന​ൽ​കി. ഇ​തി​ന്റെ ഫ​ല​മാ​യി ഗ്വാ​ട്ട​മാ​ല, ദീ​ർ​ഘ​കാ​ല സൈ​നി​ക ഭ​ര​ണ​ത്തി​ന്റെ​യും രാ​ഷ്ട്രീ​യ അ​സ്ഥി​ര​ത​യു​ടെ​യും പാ​ത​യി​ലാ​യി.

1959-1961: ക്യൂ​ബ

ഏ​കാ​ധി​പ​തി​യാ​യ ബാ​റ്റി​സ്റ്റ​യെ വി​പ്ല​വ​ത്തി​ലൂ​ടെ താ​ഴെ​യി​റ​ക്കി അ​ധി​കാ​ര​മേ​റി​യ ഫി​ദ​ൽ കാ​സ്ട്രോ​യെ അ​ട്ടി​മ​റി​ക്കാ​ൻ അ​മേ​രി​ക്ക ന​ട​ത്തി​യ പ​രി​ശ്ര​മം പ​രാ​ജ​യ​പ്പെ​ട്ടു. ലാ​റ്റി​ന​മേ​രി​ക്ക​യി​ൽ യു.​എ​സി​ന്റെ ഏ​റ്റ​വും വ​ലി​യ പ​രാ​ജ​യ​ങ്ങ​ളി​ലൊ​ന്നാ​യി ഇ​തു മാ​റി. ‘ബേ ​ഓ​ഫ് പി​ഗ്സ്’ എ​ന്നാ​യി​രു​ന്നു, 1961ലെ ​സി.​ഐ.​എ അ​ട്ടി​മ​റി​യു​ടെ പേ​ര്.

1964: ബ്ര​സീ​ൽ

രാ​ജ്യ​ത്ത് അ​ധി​കാ​ര​ത്തി​ലേ​റി​യ ഇ​ട​തു പ്ര​സി​ഡ​ന്റ് ജോ​വോ ഗൗ​ലാ​ർ​ട്ട് യു.​എ​സ് ന​ട​ത്തി​യ അ​ട്ടി​മ​റി​യി​ൽ സ്ഥാ​ന​ഭ്ര​ഷ്ട​നാ​യി. തു​ട​ർ​ന്നി​ങ്ങോ​ട്ട് 1985 വ​രെ ബ്ര​സീ​ൽ സൈ​നി​ക ഭ​ര​ണ​ത്തി​നു കീ​ഴി​ലാ​യി.

1965: ഡൊ​മി​നി​ക്ക​ൻ റി​പ്പ​ബ്ലി​ക്

ഇ​ട​തു നേ​താ​വാ​യ പ്ര​സി​ഡ​ന്റ് ജു​വാ​ൻ ബോ​ഷി​ന്റെ തി​രി​ച്ചു​വ​ര​വ് ത​ട​യാ​നാ​യി, മേ​ഖ​ല​യി​ൽ ‘ര​ണ്ടാ​മ​ത്തെ ക്യൂ​ബ’ ഉ​ണ്ടാ​കു​മെ​ന്ന് പ്ര​ചാ​ര​ണം ന​ട​ത്തി യു.​എ​സ് സൈ​ന്യം ​രാ​ജ്യ​ത്ത് നേ​രി​ട്ട് ഇ​ട​പെ​ട്ടു. തു​ട​ർ​ന്ന് യു.​എ​സ് അ​നു​കൂ​ല സ​ർ​ക്കാ​റി​നെ പ്ര​തി​ഷ്ഠി​ച്ചു.

1961-1963: എ​ക്വ​ഡോ​ർ

യു.​എ​സ് പി​ന്തു​ണ​ച്ച ക​മ്യൂ​ണി​സ്റ്റ് സ​ർ​ക്കാ​ർ വി​രു​ദ്ധ നീ​ക്ക​ങ്ങ​ൾ രാ​ജ്യ​ത്ത് രാ​ഷ്ട്രീ​യ അ​സ്ഥി​ര​ത സൃ​ഷ്ടി​ച്ചു. ഇ​തി​നൊ​ടു​വി​ലാ​യി സൈ​നി​ക അ​ട്ടി​മ​റി​യി​ലൂ​ടെ ഭ​ര​ണ​മാ​റ്റം. ഇ​തോ​ടെ എ​ക്വ​ഡോ​ർ ക്യൂ​ബ​ൻ ബ​ന്ധം വി​ച്ഛേ​ദി​ക്കു​ക​യും വാ​ഷി​ങ്ട​ണു​മാ​യി കൂ​ടു​ത​ൽ അ​ടു​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്തു.

1964-1970: ബൊ​ളീ​വി​യ

തെ​ര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്ക​പ്പെ​ട്ട ഭ​ര​ണ​കൂ​ട​ങ്ങ​ളെ അ​ട്ടി​മ​റി​ക്കാ​ൻ സി.​ഐ.​എ സ​ഹാ​യി​ച്ചു. അ​മേ​രി​ക്ക​ൻ ക​മ്പ​നി​ക​ളെ ദേ​ശ​സാ​ത്ക​രി​ച്ച പ്ര​സി​ഡ​ന്റ് ഹു​വാ​ൻ ഹോ​സെ ടോ​റ​സി​നെ നി​ർ​വീ​ര്യ​മാ​ക്കാ​നും യു.​എ​സ് സ​ജീ​വ​മാ​യി ഇ​ട​പെ​ട്ടു.

1960-1973: ഉ​റു​ഗ്വാ​യ്

ഇ​ട​തു​പ​ക്ഷ ഗ്രൂ​പ്പു​ക​ളെ അ​ടി​ച്ച​മ​ർ​ത്താ​ൻ യു.​എ​സ് സു​ര​ക്ഷാ​സ​ഹാ​യ​വും ര​ഹ​സ്യാ​ന്വേ​ഷ​ണ സ​ഹ​ക​ര​ണ​വും ന​ൽ​കി. ഇ​തി​ന്റെ ഫ​ല​മാ​യി 1973ൽ ​സൈ​നി​ക​ഭ​ര​ണം.

1970-1973: ചി​ലി

പ്ര​സി​ഡ​ന്റ് സാ​ൽ​വ​ദോ​ർ അ​ല​ൻ​ഡെ​യെ അ​ട്ടി​മ​റി​ക്കാ​ൻ സി.​ഐ.​എ പ്ര​തി​പ​ക്ഷ​ത്തി​ന് ധ​ന​സ​ഹാ​യ​വും രാ​ഷ്ട്രീ​യ സ​ഹാ​യ​വും ന​ൽ​കി. 1973ൽ ​ജ​ന​റ​ൽ അ​ഗ​സ്റ്റോ പി​നോ​ഷെ ന​ട​ത്തി​യ സൈ​നി​ക അ​ട്ടി​മ​റി. ഇ​തു​വ​ഴി ചി​ലി​യി​ൽ 17 വ​ർ​ഷം നീ​ണ്ട അ​മേ​രി​ക്ക​ൻ പാ​വ ഭ​ര​ണം.

1976: അ​ർ​ജ​ന്റീ​ന

സൈ​നി​ക മേ​ധാ​വി​ക​ളു​ടെ അ​ട്ടി​മ​റി ശ്ര​മ​ത്തി​ന് യു.​എ​സ് പി​ന്തു​ണ. ‘ഡേ​ർ​ട്ടി വാ​ർ’ എ​ന്ന​റി​യ​പ്പെ​ട്ട ഈ ​കാ​ല​ത്ത് ആ​യി​ര​ക്ക​ണ​ക്കി​ന് പൗ​ര​ന്മാ​ർ പീ​ഡ​ന​ത്തി​നി​ര​യാ​വു​ക​യും അ​പ്ര​ത്യ​ക്ഷ​മാ​വു​ക​യും ചെ​യ്തു.

1980: എ​ൽ​സാ​ൽ​വ​ഡോ​ർ

ആ​ഭ്യ​ന്ത​ര യു​ദ്ധ​ത്തി​ൽ ഇ​ട​പെ​ട്ട്, ‘1981ലെ ​എ​ൽ മോ​സോ​ട്ടെ’ കൂ​ട്ട​ക്കൊ​ല​ക്ക് നേ​തൃ​ത്വം ന​ൽ​കി​യ സേ​ന​ക്ക് വ​ൻ സ​ഹാ​യം ന​ൽ​കി.

1980: നി​ക​രാ​ഗ്വ

സാ​ൻ​ഡി​നി​സ്റ്റ സ​ർ​ക്കാ​റി​നെ​തി​രെ ‘കൊ​ൻ​ട്ര’ ക​ലാ​പ​കാ​രി​ക​ൾ​ക്ക് അ​മേ​രി​ക്ക ര​ഹ​സ്യ​മാ​യി സ​ഹാ​യം ന​ൽ​കി.

1983: ഗ്ര​നേ​ഡ

ക​മ്യൂ​ണി​സ്റ്റ് ഭ​ര​ണ​വും ക്യൂ​ബ​ൻ സ്വാ​ധീ​ന​വും ചൂ​ണ്ടി​ക്കാ​ട്ടി അ​മേ​രി​ക്ക നേ​രി​ട്ട് സൈ​നി​ക അ​ധി​നി​വേ​ശം ന​ട​ത്തി ത​ങ്ങ​ൾ​ക്ക് അ​നു​കൂ​ല​മാ​യ സ​ർ​ക്കാ​റി​നെ സ്ഥാ​പി​ച്ചു.

1989: പാ​ന​മ

സൈ​നി​ക ഭ​ര​ണാ​ധി​കാ​രി മാ​നു​വ​ൽ നൊ​റി​യേ​ഗ​യെ അ​ട്ടി​മ​റി​ക്കാ​ൻ പാ​ന​മ​യി​ൽ യു.​എ​സ് ആ​ക്ര​മ​ണം. ഇ​തോ​ടെ നൊ​റി​യേ​ഗ പു​റ​ത്താ​യി. അ​ങ്ങ​നെ പാ​ന​മ ക​നാ​ൽ മേ​ഖ​ല​യി​ൽ അ​മേ​രി​ക്ക​ൻ സ്വാ​ധീ​നം വീ​ണ്ടും ഉ​റ​പ്പി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടു.