ഇറാൻ-യു.എസ് ചർച്ച: ആണവ മരവിപ്പിക്കൽ കാലാവധിയിൽ തർക്കം; വഴിത്തിരിവാകാൻ 'ഇസ്ലാമാബാദ് ചർച്ചകൾ'

പാകിസ്താനിലെ ഇസ്ലാമാബാദിൽ അരങ്ങേറിയ ഇറാൻ-യു.എസ് ചർച്ചകൾ ലോകശ്രദ്ധ നേടുകയാണ്. 1979ലെ വിപ്ലവത്തിന് ശേഷം ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ നടത്തുന്ന ഏറ്റവും നിർണായകമായ നേരിട്ടുള്ള ഇടപെടലായിരുന്നു ഇത്. യു.എസ് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെഡി വാൻസും ഇറാന്റെ പാർലമെന്ററി സ്പീക്കർ മുഹമ്മദ് ബാക്കർ ഖാലിബാഫും നേരിട്ട് പങ്കെടുത്ത ഈ ചർച്ചയിൽ, യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം മരവിപ്പിക്കേണ്ട കാലാവധിയെ ചൊല്ലിയാണ് പ്രധാനമായും തർക്കം ഉടലെടുത്തത്. ഇറാന്റെ ആണവ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് തടയിടാൻ കുറഞ്ഞത് 20 വർഷമെങ്കിലും പദ്ധതികൾ നിർത്തിവെക്കണമെന്ന് അമേരിക്കൻ പക്ഷം വാദിച്ചപ്പോൾ, അഞ്ച് വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ സമയം നൽകാൻ കഴിയില്ലെന്ന കർക്കശമായ നിലപാടാണ് തെഹ്‌റാൻ സ്വീകരിച്ചത്. ട്രംപ് ഭരണകൂടം മുമ്പ് ഉയർത്തിയിരുന്ന 'സ്ഥിരമായ നിരോധനം' എന്ന ആവശ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള വിട്ടുവീഴ്ചയായാണ് ഈ പുതിയ നിർദേശം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

സെറീന ഹോട്ടലിലെ മൂന്ന് പ്രത്യേക മേഖലകളിലായി നടന്ന ചർച്ചകൾ അങ്ങേയറ്റം സംഘർഷഭരിതമായിരുന്നു. സുരക്ഷാ മുൻകരുതലുകളുടെ ഭാഗമായി ഫോണുകൾ നിരോധിച്ച പ്രധാന ഹോട്ടൽ ഹാളിൽ 20 മണിക്കൂറിലധികം നീണ്ട ചർച്ചകൾ നടന്നു. ചർച്ചയുടെ പുരോഗതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ നേതാക്കൾക്ക് ഇടവേളകളിൽ പുറത്തിറങ്ങേണ്ടി വന്നത് ഇതിന്റെ ഗൗരവം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ചർച്ചകൾ ഏതാണ്ട് 80 ശതമാനത്തോളം ധാരണയിൽ എത്തിയതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിച്ചെങ്കിലും, അമേരിക്കയുടെ വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ഇറാന്റെ ആശങ്കകൾ ഉടമ്പടിക്ക് തടസ്സമായി. മുമ്പ് ജനീവയിൽ നടന്ന ചർച്ചകൾക്ക് പിന്നാലെ ഇറാനെതിരെ സൈനിക നീക്കങ്ങൾ ഉണ്ടായത് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ച്ചി അമേരിക്കൻ നിലപാടുകളെ കഠിനമായി വിമർശിച്ചതോടെ ചർച്ചയുടെ അന്തരീക്ഷം വഷളായി.

ആണവ വിഷയത്തിന് പുറമെ, ആഗോള സാമ്പത്തിക മേഖലയെ ബാധിക്കുന്ന ഹുർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണവും അന്താരാഷ്ട്ര ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതും ചർച്ചയിലെ പ്രധാന അജണ്ടകളായിരുന്നു. കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുന്നതിലൂടെ ആഗോള ഊർജ്ജ വിതരണം സുഗമമാക്കാൻ അമേരിക്ക ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, തങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായ ഇളവ് വേണമെന്ന ഉറച്ച നിലപാടിലാണ് ഇറാൻ. ചർച്ചകൾ പാതിവഴിയിൽ വഴിമുട്ടിയെങ്കിലും, നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ ഇപ്പോഴും സജീവമാണെന്നും ഒരു കരാറിലെത്താൻ ഇരു രാജ്യങ്ങളും ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടെന്നും പ്രസിഡന്റ് ഡോണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവനകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈന്യം ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങളിൽ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലും, രണ്ടാം ഘട്ട ചർച്ചകൾക്കുള്ള സാധ്യതകൾ നയതന്ത്രജ്ഞർ തള്ളിക്കളയുന്നില്ല.