എന്ത് തെറ്റാണ് സിപിഎം തിരുത്തുക?

നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലെ പരാജയത്തെ തുടർന്ന്, അവസാനം നടന്ന സിപിഎമ്മിന്റെ വിപുലീകൃത സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റിയിൽ അടക്കം ആവർത്തിക്കപെട്ട പ്രസ്താവന, തെറ്റ് തിരുത്തി പാർട്ടി മുന്നോട്ട് പോവും എന്നതായിരുന്നു. തെറ്റ് തിരുത്തുമെന്ന് നേതാക്കൾ നിരന്തരം പ്രസ്താവിക്കുമ്പോൾ എന്ത് തെറ്റാണ് പറ്റിയത്, ഏതൊക്കെ തെറ്റാണ് തിരിച്ചറിഞ്ഞത്, അവയിൽ ഏതൊക്കെയാണ് പാർട്ടി തിരുത്താൻ സന്നദ്ധമായത് എന്ന ചോദ്യത്തെ പ്രസക്തമാക്കുന്നുണ്ട്.

അധികാരകേന്ദ്രീകരണവും വ്യക്തിപൂജയും, മതേതര പ്രതിച്ഛായക്കേറ്റ പരിക്കും ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങളുടെ അകൽച്ചയും, ഭരണകൂട-സംഘടനാ ജീർണതകളും ജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അകൽച്ചയും എന്നിങ്ങനെയുള്ള പ്രശ്നങ്ങളാണ് പരാജയ കാരണങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ട് സിപിഎം കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയുടെ റിപ്പോർട്ടിൽ പ്രധാനമായും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. ഇതെവിടെ നിലനിൽക്കെ തന്നെ പാർട്ടി മെക്കാനിസത്തിന് പുറത്ത് സിപിഎം എന്ന പാർട്ടിക്ക് എവിടെയാണ് തെറ്റ് പറ്റിയത് എന്നതിനെ സംബന്ധിച്ചുള്ള പൊതുജനങ്ങളുടെ വിശകലനങ്ങൾ കൂടി മനസിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ജനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള അകൽച്ചയും അധികാരകേന്ദ്രീകരണവും പാർട്ടിക്ക് പുറത്തും മാധ്യമങ്ങളുടെ വിശകലനങ്ങളിലും പൊതുവെ വന്നിട്ടുള്ള വിമർശനങ്ങളാണ്. അഥവാ അവയിൽ അഭിപ്രായ ഐക്യമുണ്ടെന്ന് സാരം. അതേസമയം പാർട്ടി മെക്കാനിസത്തിനകത്തെ വിശകലനങ്ങളിൽ ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്ത പാർട്ടി അണികളും ഒരുകൂട്ടം ജനങ്ങളും വിലയിരുത്തുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രശ്നം ആദർശപരമായ വ്യതിയാനങ്ങളും നവലിബറൽ നയങ്ങളോടുള്ള നിലപാട് മാറ്റവുമാണ്. പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയുടെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ കുത്തക മുതലാളിത്തത്തിന്റെയും ഭൂപ്രഭുത്വത്തിന്റെയും സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെയും വർഗ താല്പര്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നിലകൊള്ളുന്ന ഒന്നാണ് ഭരണകൂടം എന്നതിനാൽ തന്നെ ഇടതുപക്ഷ ഭരണകൂടത്തിന് ആശയപരമായ വ്യതിയാനം സംഭവിച്ചോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് എത്രമാത്രം പ്രസക്തിയുണ്ട് എന്ന ചോദ്യവും അവിടെ ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും അത്തരമൊരു ചോദ്യത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ പാർട്ടി സന്നദ്ധമാവുമോ എന്ന നില വരുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇടതുപക്ഷത്തിന് തെറ്റ് പറ്റിയോ എന്ന ചോദ്യം തന്നെയും പ്രസക്തമാവുന്നുള്ളു.

തങ്ങൾക്ക് തെറ്റ് പറ്റി എന്ന് പറയുമ്പോഴും അതിന്റെ പ്രധാന കാരണമായി പാർട്ടി മനസിലാക്കുന്നത് കേരളത്തിന്റെ അതിവേഗമുള്ള വലതുവൽക്കരണമാണ്. എന്നാൽ ആ വലതുവത്കരണത്തിൽ തങ്ങളുടെ പങ്ക് എന്താണ് എന്നതടക്കമുള്ള ചോദ്യത്തെ സിപിഎം അടക്കമുള്ള ഇടതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നുമില്ല. വലതുവൽക്കരണത്തോട് ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടൊരു പ്രശ്നമാണ് ഇവിടത്തെ സംഘപരിവാർ ആഖ്യാനങ്ങളോട് എത്രത്തോളം യോജിച്ചുകൊണ്ടാണ് സമീപകാലങ്ങളിൽ സിപിഎം പ്രവർത്തിച്ചത് എന്ന്. പൊതുബോധത്തിൽ അന്തർലീനമായ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയുടെ സാധ്യതകളെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ഭൂരിപക്ഷ വോട്ടിന്റെ ഏകീകരണം ലക്ഷ്യം വെച്ചു എന്ന വിമർശനത്തിന് തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സമവാക്യങ്ങൾക്ക് അപ്പുറത്തുള്ള പ്രാധാന്യമുണ്ട്. വടകരയിലെ 'കാഫിർ' സ്ക്രീൻഷോട്ട് വിവാദം, മലപ്പുറം കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ, ക്രൈസ്തവ-ഭൂരിപക്ഷ വോട്ടുകൾക്കായുള്ള പ്രീണന ശ്രമങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ 'തീവ്രവാദ' ചാപ്പ കുത്തൽ, തുടങ്ങി കഴിഞ്ഞ ഏതാനും തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ സിപിഎം സ്വീകരിച്ച സമീപനം, പാർട്ടിയുടെ തെറ്റ് തിരുത്തൽ പ്രക്രിയയിൽ എവിടെയാണ് സ്ഥാനം പിടിക്കുക എന്ന ചോദ്യം അവശേഷിക്കുന്നുണ്ട്.

വ്യക്തിപൂജയും ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ തകർച്ചയും

മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് സംഘടനാ തത്വത്തിന്റെ കാതൽ 'കൂട്ടുത്തരവാദിത്തവും ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണവു'മാണ്. എന്നാൽ കേരളത്തിൽ കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദക്കാലമായി കണ്ടത് സർക്കാരും പാർട്ടിയും ഒരൊറ്റ നേതാവിന്റെ ഇച്ഛകളിലേക്ക് ചുരുങ്ങുന്ന കാഴ്ചയായിരുന്നു. കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ട് തന്നെ സ്വയംവിമർശനപരമായി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണം സർക്കാരിന്റെ നേട്ടങ്ങളോ ഇടതുപക്ഷ ബദലോ ആയിരുന്നില്ല ചർച്ചയാക്കിയത്. മറിച്ച് പിണറായി വിജയൻ എന്ന വ്യക്തിയിലേക്ക് അത് കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. ഈ വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത ശൈലി പ്രതിപക്ഷത്തിന് മുഖ്യമന്ത്രിയെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിട്ട് അഴിമതി, ധാർഷ്ട്യം, ധൂർത്ത് എന്നീ ആഖ്യാനങ്ങൾ നിർമിക്കാൻ രാഷ്ട്രീയമായി ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള തട്ടകം ഒരുക്കിക്കൊടുത്തു.

കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തിന്റെ അഭാവം താഴേത്തട്ടിലുള്ള പ്രവർത്തകരെ നിർവീര്യമാക്കി. ഭരണകൂടത്തിന് മുകളിൽ പാർട്ടിയുണ്ടായിരുന്ന പഴയ ഇടതുപക്ഷ രീതിയിൽ നിന്ന് മാറി, മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസും ഒരുപിടി ഉപദേശകരും ഉദ്യോഗസ്ഥ വൃന്ദങ്ങളും പാർട്ടിയെത്തന്നെ നയിക്കുന്ന വിചിത്രമായൊരു മാറ്റം സംഭവിച്ചു. അതിരുവിട്ട പോലീസ് നടപടികൾ, യു.എ.പി.എ ചുമത്തലുകൾ, ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളോടുള്ള സമീപനം എന്നിവയിലെല്ലാം പ്രകടമായത് കേഡർ പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ബോധമല്ല, മറിച്ച് ഉദ്യോഗസ്ഥ-ഭരണകൂട ധാർഷ്ട്യമായിരുന്നു. തെറ്റ് തിരുത്തൽ പ്രക്രിയയിൽ ഈ വ്യക്തിപൂജയും അധികാരകേന്ദ്രീകരണവും എവിടെയാണ് ഉടച്ചുവാർക്കപ്പെടുക, പിണറായി വിജയന്റെ അപ്രമാദിത്വത്തെയും ഭരണശൈലിയെയും രാഷ്ട്രീയമായി ചോദ്യം ചെയ്യാനും പുനഃപരിശോധിക്കാനും സംസ്ഥാന നേതൃത്വത്തിന് എത്രത്തോളം ആർജ്ജവമുണ്ട് എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും ഈ തിരുത്തലിന്റെ ആത്മാർത്ഥത.

മതേതര പ്രതിച്ഛായയുടെ പതനവും മൃദുഹിന്ദുത്വ പരീക്ഷണങ്ങളും

കേരളത്തിലെ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ ഇടതുപക്ഷത്തെ കണ്ടിരുന്നത് സംഘപരിവാറിന്റെ ഫാസിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിനെതിരായ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത പ്രതിരോധ കോട്ടയായിട്ടാണ്. എന്നാൽ തുടർച്ചയായ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ലാഭങ്ങൾക്കായി പാർട്ടി നടത്തിയ സോഷ്യൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആ വിശ്വാസ്യതയുടെ അടിവേരറുത്തു. ഒരു വശത്ത് ബി.ജെ.പിയെ രാഷ്ട്രീയമായി മുഖ്യശത്രുവായി പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോഴും, മറുവശത്ത് ഭൂരിപക്ഷ വോട്ടുകളുടെ സമാഹരണത്തിനായി സമുദായ നേതാക്കളെയും അവരുടെ വർഗീയ പ്രസ്താവനകളെയും നിശ്ശബ്ദമായി പിന്തുണയ്ക്കുകയോ അവഗണിക്കയോ ചെയ്തു.

അയ്യപ്പസംഗമത്തിൽ തീവ്ര ഹിന്ദുത്വയുടെ പ്രതീകമായ ഉത്തർപ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ സന്ദേശം കേരളത്തിന്റെ ഒരു മന്ത്രി തന്നെ വായിക്കുന്ന സാഹചര്യം വരെയെത്തി കാര്യങ്ങൾ. വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശനെപ്പോലുള്ള നേതാക്കൾ തുടർച്ചയായി മുസ്‌ലിം വിരുദ്ധ പരാമർശങ്ങൾ നടത്തിയപ്പോഴും, മുന്നണി താല്പര്യങ്ങൾ മുൻനിർത്തി പാർട്ടി നേതൃത്വം കാട്ടിയ അയഞ്ഞ സമീപനം ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ അരക്ഷിതാവസ്ഥയുണ്ടാക്കി. ഇതിനുപുറമെ, കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ പിഎം ശ്രീ അടക്കമുള്ള വിവാദ പദ്ധതികളോടും അന്വേഷണ ഏജൻസികളോടും സ്വീകരിച്ച മൃദുസമീപനം പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ 'സി.പി.എം - ബി.ജെ.പി ഒത്തുകളി' (ഡീൽ) എന്ന ആഖ്യാനത്തിന് പൊതുസമൂഹത്തിൽ സാധുത നൽകി. സംഘപരിവാറിനെ ആശയപരമായി ചെറുക്കുന്നതിന് പകരം, അവരുടെ വോട്ട് ചോരാതിരിക്കാനുള്ള തന്ത്രങ്ങളിലേക്ക് പാർട്ടി ഒതുങ്ങിപ്പോയത് മതനിരപേക്ഷ കേരളത്തിന് വരുത്തിവെച്ച നഷ്ടം ചെറുതല്ല.

രാഷ്ട്രീയ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയും ധ്രുവീകരണ തന്ത്രങ്ങളും

കേരളത്തിന്റെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സമീപകാലത്ത് ഉയർന്നുവന്ന ഏറ്റവും അപകടകരമായ പ്രവണത, പാർട്ടി തന്നെ മുൻകൈയെടുത്തോ അല്ലെങ്കിൽ പരോക്ഷമായി പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചോ നടപ്പിലാക്കിയ സമുദായ ധ്രുവീകരണമാണ്. വടകരയിൽ ഉയർന്ന 'കാഫിർ' സ്ക്രീൻഷോട്ട് വിവാദം ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രം മാത്രമായി തള്ളിക്കളയാവുന്നതല്ല. ഇടതുപക്ഷ സൈബർ ഇടങ്ങൾ വർഗീയതയുടെയും വ്യക്തിഹത്യയുടെയും പച്ചയായ കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറിയപ്പോൾ നേതൃത്വം അതിനെ തിരുത്താൻ തയ്യാറായില്ല.

ഹവാല, സ്വർണക്കടത്ത്, രാജ്യവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയെ ഒരു പ്രത്യേക ഭൂപ്രദേശവുമായും സമുദായവുമായും പരോക്ഷമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ അഭിമുഖത്തിലടക്കം വന്ന പരാമർശങ്ങൾ സംഘപരിവാറിന്റെ തന്നെ രാഷ്ട്രീയ ഉള്ളടക്കത്തോട് അത്യധികം ചേർന്നുനിൽക്കുന്നതായിരുന്നു. കോൺഗ്രസിനെയോ ലീഗിനെയോ രാഷ്ട്രീയമായി എതിർക്കുന്നതിന് പകരം, അവരെ ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമിയുടെയും എസ്.ഡി.പി.ഐയുടെയും വക്താക്കളായി ചിത്രീകരിച്ച് മുസ്‌ലിം രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തത്തെ 'തീവ്രവാദ ചാപ്പ' കുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ക്രൈസ്തവ-മുസ്‌ലിം ഭിന്നതകളെ വോട്ട് രാഷ്ട്രീയത്തിനായി ചൂഷണം ചെയ്യാനും മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ വോട്ടുകൾ ഉറപ്പിക്കാനുമായി നടത്തിയ രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണങ്ങൾ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക സഖ്യകക്ഷികളായിരുന്ന ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങളെ പാർട്ടിയുമായി ആഴത്തിൽ അകറ്റി. ഇവ തിരുത്തപ്പെടേണ്ട രാഷ്ട്രീയ തെറ്റുകളായി പാർട്ടി ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുമോ, അതോ വെറും വോട്ട് കണക്കുകൂട്ടലുകളിലെ പിഴവായി മാത്രം ഒതുക്കുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഇനിയും ഉത്തരം കിട്ടേണ്ടതുണ്ട്.

ഭരണകൂട ജീർണതയും വർഗ അടിത്തറയിലെ ചോർച്ചയും

കരുവന്നൂർ അടക്കമുള്ള സഹകരണ മേഖലയിലെ അഴിമതികൾ സാധാരണക്കാരന്റെ പാർട്ടി എന്ന ലേബലിനെ വലിയ തോതിൽ പരിക്കേൽപ്പിക്കുന്നവയായിരുന്നു. പാവപ്പെട്ടവന്റെ കണ്ണീരൊപ്പാൻ തുടങ്ങിയ സഹകരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രാദേശിക നേതാക്കളുടെ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്, ബിനാമി ഇടപാടുകളുടെ സുരക്ഷിത താവളങ്ങളായി മാറിയത് പാർട്ടി അറിയാതെ പോയതല്ല. പ്രാദേശിക നേതൃത്വത്തിൽ പടർന്നുപിടിച്ച ആഡംബര ജീവിതശൈലിയും, മാഫിയ-ക്വട്ടേഷൻ സംഘങ്ങളുമായുള്ള ബാന്ധവവും താഴേത്തട്ടിൽ സാധാരണ ജനങ്ങളെ പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് ഒരുപാട് അകറ്റി.

തൊഴിലാളിവർഗ പാർട്ടിയെന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും ആശാ വർക്കർമാർ, അങ്കണവാടി ജീവനക്കാർ, പി.എസ്.സി ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി തൊഴിലാളികൾ എന്നിവരുടെ അടിസ്ഥാന ജീവൽപ്രശ്നങ്ങൾ വരുമ്പോൾ ഇടതു സർക്കാർ കാട്ടിയ നിഷേധാത്മക സമീപനം ജനകീയ അടിത്തറയെ തകർത്തു. വികസനമെന്നത് വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ പദ്ധതികളും വലിയ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറുകളും മാത്രമാണെന്ന വലതുപക്ഷ യുക്തിയിലേക്ക് പാർട്ടി കൂപ്പുകുത്തിയപ്പോൾ, പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യരുടെ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ പാർട്ടിയുടെ വർഗ ബഹുജന സംഘടനകൾക്ക് സാധിച്ചില്ല. സമരം ചെയ്യുന്ന സാധാരണക്കാരെ വികസനവിരുദ്ധരെന്നും രാജ്യദ്രോഹികളെന്നും ഭരണകൂടം മുദ്രകുത്തിയപ്പോൾ, സിപിഎം അതിന്റെ സ്വന്തം ചരിത്രപരമായ അസ്തിത്വത്തെത്തന്നെയാണ് റദ്ദുചെയ്തത്.

തിരുത്തൽ പ്രക്രിയ നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധികൾ

പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട തെറ്റുതിരുത്തലുകൾ നടപ്പിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ആശയപരവും സംഘടനാപരവും തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയപരവുമായ മൂന്ന് വലിയ പ്രതിസന്ധികളിലാണ് പാർട്ടി എത്തിനിൽക്കുന്നത്. ഒന്നാമതായി, ആശയപരമായ വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയാണ് പാർട്ടിക്ക് മുന്നിലുള്ളത്. നവലിബറൽ ഭരണകൂട നയങ്ങളുമായി മുന്നോട്ടുപോയി വികസന ആഖ്യാനം ചമയ്ക്കണോ, അതോ പരമ്പരാഗത ഇടതുപക്ഷ തൊഴിലാളിവർഗ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുനടക്കണോ എന്ന ആശയക്കുഴപ്പമാണ് ഇവിടെ ഉടലെടുക്കുന്നത്. വിദേശ വായ്പകളും സ്വകാര്യ മൂലധനവുമില്ലാതെ ഭരണം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനാവില്ലെന്ന ഭരണവർഗ യുക്തിയും, തൊഴിലാളി വിരുദ്ധ നയങ്ങൾ അണികളെയും സാധാരണക്കാരെയും അകറ്റുന്നുവെന്ന യാഥാർത്ഥ്യവും പരസ്പരം കൂട്ടിമുട്ടുന്നിടത്താണ് ഈ പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാകുന്നത്.

രണ്ടാമതായി, പത്ത് വർഷത്തെ ഭരണത്തുടർച്ച പാർട്ടിയിൽ വളർത്തിയെടുത്ത ശക്തമായ പാർലമെന്ററി അവസരവാദം സംഘടനാപരമായ വലിയൊരു പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. എം.എൽ.എ, ബോർഡ് ചെയർമാൻ, സഹകരണ ബാങ്ക് പ്രസിഡന്റ് പദവികൾക്കായി കടിപിടി കൂടുന്ന ഉപജാപക സംഘങ്ങളെയും അധികാര ദല്ലാളുമാരെയും വെട്ടിനിരത്താൻ പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിന് എത്രത്തോളം കഴിയുമെന്നത് കണ്ടറിയേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ആഭ്യന്തര ജനാധിപത്യം അന്യമാവുകയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവരെ അച്ചടക്കത്തിന്റെ പേരിൽ പാർട്ടി വിരുദ്ധരായി മുദ്രകുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ശൈലി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കാലം താഴേത്തട്ടിൽ ആത്മാർത്ഥമായൊരു സംഘടനാ തിരുത്തൽ സാധ്യമല്ല എന്നതും വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.

മൂന്നാമതായി, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സമവാക്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രതിസന്ധിയാണ് പാർട്ടിയെ വരിഞ്ഞുമുറുക്കുന്നത്. സംസ്ഥാനത്ത് ബി.ജെ.പി മൂന്നാം ശക്തിയായി വോട്ട് വിഹിതം വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഭൂരിപക്ഷ-ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്വന്തം നിലപാട് അസന്ദിഗ്ദ്ധമായി വ്യക്തമാക്കാൻ പാർട്ടിക്ക് സാധിക്കുന്നില്ല. വർഗീയ ആഖ്യാനങ്ങളോട് ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്താൽ മതേതര വോട്ടുകൾ കൈമോശം വരും. അതേസമയം അവയെ പൂർണമായി തള്ളിപ്പറഞ്ഞാൽ വലതുപക്ഷ വോട്ടുകൾ ബി.ജെ.പിയിലേക്ക് ധ്രുവീകരിക്കപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം പാർട്ടിയെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വന്തം നട്ടെല്ലും പ്രത്യയശാസ്ത്ര വ്യക്തതയും നഷ്ടപ്പെട്ട അവസ്ഥയിലെത്തിക്കുന്നു.

തെറ്റ് പറ്റിയത് ശൈലിക്കല്ല, രാഷ്ട്രീയത്തിനാണ്. അധികാരത്തിൽ കടിച്ചുതൂങ്ങാൻ വേണ്ടി ഇടതുപക്ഷം തങ്ങളുടെ ആദർശങ്ങളായ മതനിരപേക്ഷത, ആഭ്യന്തര ജനാധിപത്യം, തൊഴിലാളിവർഗ പക്ഷപാതിത്വം എന്നിവയിൽ വരുത്തിയ ഒത്തുതീർപ്പുകളാണ് പരാജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. കേരളത്തിന്റെ വലതുവൽക്കരണത്തെ പഴിചാരി സ്വയം രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിന് പകരം, ആ വലതുവൽക്കരണത്തിന് ആക്കം കൂട്ടുന്ന തരത്തിൽ തങ്ങൾ നടത്തിയ മൃദുഹിന്ദുത്വ-ഇസ്‌ലാമോഫോബിക് പരീക്ഷണങ്ങളെയും നവലിബറൽ നയങ്ങളെയും നേതൃപൂജയെയും നിഷ്കരുണം വിചാരണ ചെയ്യാൻ പാർട്ടി തയ്യാറാകുമോ? സ്വന്തം അധികാര ഘടനയെത്തന്നെ ഉടച്ചുവാർത്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ വിപ്ലവത്തിന് സിപിഎം മുതിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, 'തെറ്റുതിരുത്തൽ' എന്നത് പാർട്ടി പ്ലീനങ്ങളിലും കമ്മിറ്റികളിലും വായിച്ചുതീർക്കുന്ന നിർജീവമായ മറ്റൊരു കടലാസ് രേഖയായി മാത്രം ചരിത്രത്തിൽ അവശേഷിക്കും.