ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ ദശാബ്ദം: അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം നൽകുന്ന പാഠം

‘‘ഒരു ജനവിധിക്ക് അതിർത്തികളെ മാറ്റാനാകും. എന്നാൽ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെയും ചരിത്രത്തെയും സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയെയും മനുഷ്യരുടെ പരസ്പരാശ്രിതത്വത്തെയും മാറ്റാൻ അതിന് കഴിയില്ല’ -ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ പത്ത് വർഷത്തെ അനുഭവം ഈ വാചകത്തിന്റെ സത്യസന്ധതയെ കൂടുതൽ ശക്തമായി ഓർമിപ്പിക്കുകയാണ്. 2016 ജൂൺ 23ന് "Take Back Control" എന്ന മുദ്രാവാക്യവുമായി യൂറോപ്യൻ യൂനിയനിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകാൻ ബ്രിട്ടൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ, അത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനമായിരുന്നു. എന്നാൽ, പത്ത് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം അത് ബ്രിട്ടന്റെ മാത്രം കഥയല്ല; ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും ദേശീയതയുടെയും ആഗോളവത്കരണത്തിന്റെയും മനുഷ്യസഹവർത്തിത്വത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പഠന കേസുകളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

ബ്രെക്സിറ്റിനെ പലരും ഒരു ജനവിധിയായി മാത്രം ഓർക്കുന്നു. എന്നാൽ യാഥാർഥത്തിൽ അത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ മാനസികാവസ്ഥയുടെ പ്രകടനമായിരുന്നു. ആഗോളവത്കരണത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ലഭിച്ചില്ലെന്ന തോന്നൽ, പ്രാദേശിക അസമത്വങ്ങൾ, കുടിയേറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ, പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തോടുള്ള നിരാശ, സാംസ്കാരിക സ്വത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം -ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് ബ്രെക്സിറ്റ് രൂപപ്പെട്ടത്. അതിനാൽ ബ്രെക്സിറ്റിനെ യൂറോപ്യൻ യൂനിയനെതിരായ ഒരു വോട്ടായി മാത്രം കാണുന്നത് ചരിത്രത്തെ അമിതമായി ലളിതമാക്കുന്നതാണ്. അത്, ആധുനിക ജനാധിപത്യത്തിൽ അവഗണിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് കരുതിയ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശവുമായിരുന്നു.

എന്നാൽ, ബ്രിട്ടന്റെ കഥ മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ യൂറോപ്യൻ യൂനിയനെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ ചാരത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന യൂറോപ്യൻ യൂനിയൻ, സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രങ്ങൾ സ്വമേധയാ സമാധാനത്തിനും സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിനും നിയമവാഴ്ചക്കും വേണ്ടി രൂപപ്പെടുത്തിയ ആധുനിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പ്രാദേശിക ഏകീകരണ മാതൃകകളിലൊന്നാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം യുദ്ധം ചെയ്തിരുന്ന രാജ്യങ്ങൾ ആയുധമത്സരത്തിന് പകരം സ്ഥാപനങ്ങളെയും നിയമങ്ങളെയും പരസ്പരവിശ്വാസത്തെയും തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. ശക്തിപ്രയോഗത്തിലല്ല, സഹകരണത്തിലൂടെയാണ് സമാധാനവും സമൃദ്ധിയും സൃഷ്ടിക്കാനാകുമെന്ന് യൂറോപ്പ് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിച്ചു.

യൂറോപ്യൻ യൂനിയൻ പൂർണതയുള്ള സംവിധാനമായിരുന്നില്ല. സാമ്പത്തിക അസന്തുലിതാവസ്ഥയും കുടിയേറ്റ നയങ്ങളിലെ അഭിപ്രായഭിന്നതകളും ഭരണനിർവഹണത്തിലെ സങ്കീർണതകളും അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ ദേശീയ പരമാധികാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളും അതിനുള്ളിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. എന്നാൽ അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം, യുദ്ധഭൂമികളെ സഹകരണത്തിന്റെ ഭൂമിയാക്കി മാറ്റിയതിലും സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിൽ ദീർഘകാല വിശ്വാസത്തിന്റെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം വളർത്തിയെടുത്തതിലുമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ യൂറോപ്യൻ യൂനിയനെ വെറും ഒരു സാമ്പത്തിക കൂട്ടായ്മയായി മാത്രം കാണാനാവില്ല; മനുഷ്യർ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കാൻ നടത്തിയ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണങ്ങളിലൊന്നായി കാണേണ്ടതുണ്ട്.

ബ്രിട്ടൻ ഈ മാതൃകയിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ അത് ജനാധിപത്യപരമായ ഒരു തീരുമാനമായിരുന്നു. ആ തീരുമാനത്തെ ബഹുമാനിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ, ഒരു ജനവിധി എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും പരിഹാരമാകില്ലെന്ന യാഥാർഥ്യവും അതേ അനുഭവം പഠിപ്പിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങൾ അതിർത്തികളെ പുനർനിർവചിച്ചേക്കാം; എന്നാൽ ചരിത്രവും ഭൂമിശാസ്ത്രവും സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും അത്ര എളുപ്പത്തിൽ മാറുന്നില്ല. ബ്രിട്ടൻ യൂറോപ്യൻ യൂനിയനിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നെങ്കിലും യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. വ്യാപാരവും ഗവേഷണവും വിദ്യാഭ്യാസവും സുരക്ഷയും സംസ്കാരവും മനുഷ്യരുടെ സഞ്ചാരവും ഇന്നും യൂറോപ്പുമായി അതിനെ ആഴത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ ആദ്യദശകം ലോകത്തെ പഠിപ്പിച്ച ഏറ്റവും വലിയ സത്യം ഇതാണ്: ഒരു സമൂഹത്തെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്നത് അതിർത്തികളല്ല, വിശ്വാസമാണ്. ജനവിധികൾ ഭരണകൂടങ്ങളെ മാറ്റാം; പക്ഷേ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവി നിർണയിക്കുന്നത് ശക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള രാഷ്ട്രീയവും മനുഷ്യരെ വിഭജിക്കുന്നതല്ല, ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന സാമൂഹിക ദർശനവുമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ പത്ത് വർഷങ്ങൾ ബ്രിട്ടന്റെ രാഷ്ട്രീയചരിത്രം മാത്രമല്ല, ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എല്ലാ ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങൾക്കും പ്രസക്തമായ ഒരു മുന്നറിയിപ്പും ഒരു പാഠപുസ്തകവുമാണ്.

ജനവിധിയിൽ നിന്ന് ജനവിഭജനത്തിലേക്ക്

ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യാഘാതം സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയിലായിരുന്നില്ല; സമൂഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിലായിരുന്നു. ബ്രിട്ടനിൽ വർഷങ്ങളായി നിലനിന്നിരുന്ന സാമ്പത്തിക അസംതൃപ്തിയും പ്രാദേശിക അസമത്വവും കുടിയേറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകളും ദേശീയ സ്വത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളും ജനവിധിക്കാലത്ത് ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങളായി മാറി. "Take Back Control" എന്ന മുദ്രാവാക്യം ദേശീയ സ്വയംനിർണയത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നുവെങ്കിലും, പ്രചാരണത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം കുടിയേറ്റക്കാരെയും യൂറോപ്യൻ സമൂഹങ്ങളെയും "മറ്റുള്ളവർ" എന്ന നിലയിൽ ചിത്രീകരിച്ചു. മുമ്പ് സാമൂഹിക നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങിയിരുന്ന ചില വിദ്വേഷ നിലപാടുകൾ ജനവിധിക്കുശേഷം കൂടുതൽ തുറന്നുപറയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. സാമ്പത്തിക അസംതൃപ്തി ക്രമേണ തിരിച്ചറിയൽ രാഷ്ട്രീയമായി മാറുകയും സമൂഹം "നമ്മൾ" എന്നും "അവർ" എന്നും വിഭജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ഈ ധ്രുവീകരണത്തിന് സമൂഹമാധ്യമങ്ങൾ അസാധാരണമായ വേഗത നൽകി. ഭയവും കോപവും സൃഷ്ടിക്കുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ യാഥാർഥ്യങ്ങളേക്കാൾ വേഗത്തിൽ പ്രചരിച്ചു. തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ, അതിശയോക്തി കലർന്ന കുടിയേറ്റ കണക്കുകൾ, ദേശീയ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭീതികൾ, സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കുടിയേറ്റക്കാരെ ബലിയാടാക്കുന്ന ലളിതവാദങ്ങൾ എന്നിവ ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് വലിയ സ്വാധീനം നേടി. രാഷ്ട്രീയചർച്ചകൾ ക്രമേണ നയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള യുക്തിപരമായ സംവാദങ്ങളിൽ നിന്ന് വികാരങ്ങളുടെയും തിരിച്ചറിയൽ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും ഏറ്റുമുട്ടലുകളായി മാറി.

ബ്രെക്സിറ്റ് തെളിയിച്ച ഏറ്റവും വലിയ സത്യം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കരുത്ത് വസ്തുതകളിലാണെങ്കിലും, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വികാരങ്ങൾ പലപ്പോഴും വസ്തുതകളെ മറികടക്കുമെന്നതാണ്. എന്നാൽ, ജനവിധിക്കുശേഷം യാഥാർഥ്യം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാണെന്ന് വ്യക്തമായി. ബ്രെക്സിറ്റിനുശേഷവും ബ്രിട്ടന്റെ ആരോഗ്യമേഖല, കൃഷി, ഭക്ഷ്യവിതരണം, ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി, നിർമാണം, ലോജിസ്റ്റിക്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകൾക്ക് വിദേശ തൊഴിലാളികളെ അനിവാര്യമായി തുടരേണ്ടിവന്നു. കുടിയേറ്റം കുറക്കുമെന്ന പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ വാഗ്ദാനം പൂർണമായി യാഥാർഥ്യമായില്ല. മറിച്ച് യൂറോപ്യൻ യൂനിയനിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാറുകയും യൂറോപ്പിന് പുറത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റം വർധിക്കുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രീയ പ്രതീക്ഷകളും ഭരണയാഥാർഥ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഈ അന്തരം ജനങ്ങളിൽ പുതിയ നിരാശയും ഭരണകൂടങ്ങളോടുള്ള അവിശ്വാസവും സൃഷ്ടിച്ചു.

സാമ്പത്തികരംഗത്തും സമാനമായ യാഥാർഥ്യമാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. നിയമപരമായി യൂറോപ്യൻ യൂനിയനിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നെങ്കിലും സാമ്പത്തികമായി യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകാൻ ബ്രിട്ടന് കഴിഞ്ഞില്ല. യൂറോപ്യൻ യൂനിയൻ ഇന്നും അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യാപാരപങ്കാളിയാണ്. പുതിയ കസ്റ്റംസ് നടപടികൾ, നിയന്ത്രണങ്ങൾ, വിതരണശൃംഖലകളിലെ തടസ്സങ്ങൾ എന്നിവ ചെറുകിട-ഇടത്തരം സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അധികഭാരം സൃഷ്ടിച്ചു. നിക്ഷേപ വളർച്ച മന്ദഗതിയിലായി; ചില ആഗോള ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ അവരുടെ യൂറോപ്യൻ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങൾ പാരിസ്, ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട്, ഡബ്ലിൻ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റി. കോവിഡ് മഹാമാരിയും ഊർജപ്രതിസന്ധിയും ഈ വെല്ലുവിളികളെ കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കി. ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ പ്രശ്നം അതിനാൽ വെറും വ്യാപാരച്ചെലവായിരുന്നില്ല; സാമ്പത്തിക പ്രവചനക്ഷമതയും നയസ്ഥിരതയും നഷ്ടപ്പെട്ടതായിരുന്നു.

രാഷ്ട്രീയരംഗത്ത് ബ്രെക്സിറ്റ് ഒരു പുതിയ കാലഘട്ടത്തിന് തുടക്കമിട്ടു. ഡേവിഡ് കാമറൂണിന്റെ രാജിയോടെ ആരംഭിച്ച അനിശ്ചിതത്വം തെരേസ മേയുടെ പരാജയപ്പെട്ട ബ്രെക്സിറ്റ് കരാറിലൂടെ കൂടുതൽ ആഴപ്പെട്ടു. ഈ പ്രതിസന്ധിക്കിടയിലാണ് "ബോറിസ് വേവ്" ഉയർന്നത്. "Get Brexit Done" എന്ന മുദ്രാവാക്യവുമായി ബോറിസ് ജോൺസൺ ദേശീയ പരമാധികാരത്തെ ഒരു ശക്തമായ ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റി. പതിറ്റാണ്ടുകളായി ലേബർ പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്ന വടക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ "റെഡ് വാൾ" മണ്ഡലങ്ങൾ പോലും കൺസർവേറ്റിവ് പാർട്ടിയിലേക്ക് മാറി. എന്നാൽ ജനകീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ആ തരംഗം അധികനാൾ നിലനിന്നില്ല. കോവിഡ് കാലത്തെ ഭരണവിവാദങ്ങൾ, "പാർട്ടിഗേറ്റ്", ധാർമികതയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ എന്നിവ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിലുണ്ടായിരുന്ന വിശ്വാസത്തെ ഗണ്യമായി ദുർബലമാക്കി.

തുടർന്ന് ലിസ് ട്രസിന്റെ "മിനി ബജറ്റ്" ബ്രിട്ടീഷ് ധനവിപണികളെ തന്നെ കുലുക്കി. വെറും 45 ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ രാജിവെക്കേണ്ടിവന്നത്, ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ സാമ്പത്തിക വിശ്വാസ്യതക്ക് പകരം ജനകീയ വാഗ്ദാനങ്ങൾ മതിയാകില്ലെന്ന യാഥാർഥ്യം ഓർമിപ്പിച്ചു. ഋഷി സുനക് സാമ്പത്തിക സ്ഥിരത വീണ്ടെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. തുടർന്ന് കെയർ സ്റ്റാർമർ സർക്കാർ ഭരണത്തിലെ വിശ്വാസ്യതയും യൂറോപ്പുമായുള്ള ബന്ധവും മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, ഒരു ദശാബ്ദത്തെ രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണത്തിന്റെ മുറിവുകൾ അതിവേഗം ഭേദമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പ്രധാനമന്ത്രിമാർ മാറി, നയങ്ങൾ മാറി, പക്ഷേ ജനങ്ങളുടെ ഭരണവിശ്വാസം പൂർണമായി തിരിച്ചുവന്നില്ല. ഇതോടൊപ്പം സ്കോട്ട്ലൻഡിലെ സ്വാതന്ത്ര്യചർച്ചകളും ഉത്തര അയർലൻഡിലെ ഭരണഘടനാ പ്രശ്നങ്ങളും ബ്രെക്സിറ്റ് ഒരു വിദേശനയ വിഷയമല്ല, യുനൈറ്റഡ് കിങ്ഡത്തിന്റെ ആഭ്യന്തര ഐക്യത്തെയും പരീക്ഷിച്ച സംഭവമാണെന്ന് തെളിയിച്ചു.

ഈ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ആൻഡി ബേൺഹാമിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പുതിയ ലേബർ സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളി ബ്രെക്സിറ്റിനെ റദ്ദാക്കുകയല്ല; ബ്രെക്സിറ്റിന് ശേഷം തകർന്ന രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസവും സാമൂഹിക ഐക്യവും ഭരണത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയും പുനർനിർമിക്കുകയാണ്. വിഭജനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് സഹകരണത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കും, മുദ്രാവാക്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഭരണത്തിലേക്കും, വിദ്വേഷത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ നിന്ന് പ്രത്യാശയുടെ ഭാഷയിലേക്കും ബ്രിട്ടനെ നയിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുമോ എന്നതാണ് അടുത്ത ദശാബ്ദത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം.

ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ ഈ അനുഭവം ബ്രിട്ടന്റെ മാത്രം കഥയല്ല. ജനാധിപത്യ സമൂഹങ്ങൾ സാമ്പത്തിക അസംതൃപ്തിയെയും സാംസ്കാരിക ആശങ്കകളെയും പരിഹരിക്കാൻ പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ, അവ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയൽ രാഷ്ട്രീയത്തിനും വിദ്വേഷ പ്രചാരണങ്ങൾക്കും ഇരയാകാമെന്ന് ഇത് ലോകത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം, വിഭജനം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഒരു ജനവിധി മതി; എന്നാൽ സമൂഹത്തെ വീണ്ടും ഒന്നിപ്പിക്കാൻ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള നേതൃത്വവും ശക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങളും മനുഷ്യരോടുള്ള വിശ്വാസവും അനിവാര്യമാണെന്നും ബ്രെക്സിറ്റ് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യരാശിയുടെ പാഠം

പത്ത് വർഷം മുമ്പ് ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ കേന്ദ്രചോദ്യം "ബ്രിട്ടൻ യൂറോപ്യൻ യൂനിയനിൽ തുടരണമോ പുറത്തുപോകണമോ?" എന്നതായിരുന്നു. ഇന്ന് ആ ചോദ്യം മാറിയിരിക്കുന്നു. ബ്രിട്ടൻ വീണ്ടും യൂറോപ്യൻ യൂനിയനിൽ ചേരുമോ എന്നതല്ല രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന ചർച്ച. മറിച്ച്, ഒരു ജനവിധിയിലൂടെ വിഭജിക്കപ്പെട്ട സമൂഹത്തെ വീണ്ടും എങ്ങനെ ഒരുമിപ്പിക്കാം? ഭരണകൂടങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസം എങ്ങനെ തിരിച്ചുപിടിക്കാം? എന്നതാണ് പുതിയ വെല്ലുവിളി.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബ്രിട്ടീഷ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്ന് "Rejoin" എന്നതിനേക്കാൾ "Reset" എന്ന ആശയമാണ് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നേടുന്നത്. യൂറോപ്യൻ യൂനിയനിൽ വീണ്ടും അംഗമാകുക എന്നതല്ല അതിന്റെ അർഥം; മറിച്ച് ദേശീയ പരമാധികാരം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് യൂറോപ്പുമായി സാമ്പത്തികവും ശാസ്ത്രീയവും സുരക്ഷാപരവുമായ സഹകരണം യാഥാർഥ്യബോധത്തോടെ പുനർനിർമിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. കാരണം ബ്രിട്ടൻ യൂറോപ്യൻ യൂനിയന് പുറത്താണെങ്കിലും യൂറോപ്പിന് പുറത്തല്ല. ഭൂമിശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, കാലാവസ്ഥ, സുരക്ഷ, ശാസ്ത്രഗവേഷണം, മനുഷ്യരുടെ സഞ്ചാരം—ഇവയെല്ലാം രാജ്യങ്ങളെ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അതാണ് ആഗോളവത്കരണത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യം.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ആൻഡി ബേൺഹാമിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പുതിയ ലേബർ സർക്കാറിന്റെ പ്രസക്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളി ബ്രെക്സിറ്റിനെ തിരുത്തുകയല്ല; ബ്രെക്സിറ്റിന് ശേഷം തകർന്ന രാഷ്ട്രീയവിശ്വാസവും സാമൂഹികഐക്യവും ഭരണത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയും പുനർനിർമിക്കുകയാണ്. ലേബർ പാർട്ടിയുടെ സാമൂഹിക ജനാധിപത്യ സമീപനം വിപണിയെയും ക്ഷേമരാഷ്ട്രത്തെയും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളായി കാണുന്നില്ല. സാമ്പത്തികവളർച്ചയും സാമൂഹികനീതിയും ശക്തമായ പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളും പ്രാദേശികവികസനവും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ദർശനമാണ് അത്. ബ്രിട്ടന്റെ അടുത്ത അധ്യായം വിജയിക്കണമെങ്കിൽ വിഭജനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് വിശ്വാസത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള ഈ മാറ്റം അനിവാര്യമാണ്.

എന്നാൽ, ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പാഠം ബ്രിട്ടനു മാത്രമുള്ളതല്ല. ലോകമെമ്പാടും ദേശീയതയും ആഗോളവത്കരണവും തമ്മിലുള്ള വാദപ്രതിവാദങ്ങൾ ശക്തമാകുമ്പോൾ, കുടിയേറ്റം, മതം, ഭാഷ, വംശം, സാംസ്കാരിക സ്വത്വം എന്നിവ രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണത്തിന്റെ ഉപകരണങ്ങളാകുമ്പോൾ, ബ്രെക്സിറ്റ് ഒരു മുന്നറിയിപ്പായി മാറുന്നു. വിദ്വേഷം തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വിജയിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ അത് സമൂഹങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് നയിക്കില്ല. തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ ജനങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ അവ ദീർഘകാല പരിഹാരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കില്ല. അതിർത്തികൾ രാജ്യങ്ങളെ വേർതിരിച്ചേക്കാം; എന്നാൽ മനുഷ്യരുടെ പരസ്പരാശ്രിതത്വത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ അവയ്ക്കാവില്ല.

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ലോകം മഹാമാരികൾ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, കുടിയേറ്റം, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ, കൃത്രിമ ബുദ്ധി, സൈബർ സുരക്ഷ, ഭീകരവാദം തുടങ്ങിയ വെല്ലുവിളികളെയാണ് നേരിടുന്നത്. ഇവയിൽ ഒന്നിനും ഒരു രാജ്യം ഒറ്റക്ക് പരിഹാരം കണ്ടെത്താനാവില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ദേശീയ താൽപര്യവും അന്തർദേശീയ സഹകരണവും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളല്ല; മറിച്ച് പരസ്പരപൂരകങ്ങളാണ്. യൂറോപ്യൻ യൂനിയന്റെ ചരിത്രം അത് തെളിയിക്കുന്നു; ബ്രെക്സിറ്റിന്റെ അനുഭവം അതിനെ വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

അവസാനം ബ്രെക്സിറ്റ് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സത്യം ഇതാണ്: ജനവിധികൾ അതിർത്തികളെ മാറ്റാം; പക്ഷേ മനുഷ്യരാശിയുടെ ഭാവി നിർണയിക്കുന്നത് അതിർത്തികളല്ല, വിശ്വാസമാണ്. ശക്തമായ ജനാധിപത്യം വിദ്വേഷത്തിന്റെ വിജയത്തിലല്ല, സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെ വിജയത്തിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ യഥാർഥ ശക്തി മതിലുകൾ ഉയർത്തുന്നതിലല്ല, മനുഷ്യർക്കിടയിൽ പാലങ്ങൾ നിർമിക്കുന്നതിലാണ്. ബ്രിട്ടന്റെ ബ്രെക്സിറ്റ് ദശാബ്ദം, അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയചരിത്രം മാത്രമല്ല; മനുഷ്യരാശിക്ക് മുന്നിലുള്ള ഒരു ശാശ്വത പാഠവുമാണ്.