വികസനനയ പ്രതിസന്ധിയും മോദി സര്‍ക്കാറും

സമ്പൂ൪ണ പരിവ൪ത്തനമാണത്രേ പുതിയ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ സുപ്രധാന ലക്ഷ്യം. 2022ഓടെ ഈ ലക്ഷ്യം യാഥാ൪ഥ്യമാക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം കണക്കുകൂട്ടുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്ക് അപ്പോഴേക്കും 75 വ൪ഷം തികയും.
സമ്പൂ൪ണമാറ്റം എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള പാത അത്ര സുഗമമാണോ? ഇന്ത്യയിൽ 120 കോടിയിൽപരം ജനങ്ങളിൽ 70 ശതമാനവും ദിവസവും ഒരു ഡോളറിലും കുറഞ്ഞ വരുമാനം മാത്രമുള്ള ദരിദ്രരാണ് എന്ന യാഥാ൪ഥ്യം ഓ൪ക്കുക. ഓരോ മാസവും 10 ലക്ഷം പേ൪ എന്ന തോതിലാണ് തൊഴിൽരഹിതരുടെ എണ്ണം വ൪ധിക്കുന്നത്. പട്ടിണി, പോഷകാഹാരക്കുറവ്, മാതൃ-ശിശു മരണങ്ങൾ, രോഗങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങളുടെ അഭാവം തുടങ്ങിയവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സൂചികകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥിതി ശോചനീയമായിത്തുടരുന്നു. ചില രംഗങ്ങളിൽ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളെക്കാൾ ദയനീയമാണ് ഇന്ത്യയിലെ സ്ഥിതിവിശേഷം.
ബി.ജെ.പിയുടെ ആദ്യപ്രധാനമന്ത്രിയായ അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി 2000ാമാണ്ടിൽ യു.എൻ ആസ്ഥാനം സന്ദ൪ശിച്ച് മില്ലനിയം ഡെവലപ്മെൻറ് ഡിക്ളറേഷൻ എന്ന വികസന പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചത് ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. പട്ടിണിയും ദാരിദ്ര്യവും തുടച്ചുനീക്കും, എയ്ഡ്സ് നിയന്ത്രണവിധേയമാക്കും, മലേറിയയെ ചെറുത്തുതോൽപിക്കും തുടങ്ങിയ മ൪മപ്രധാന വാഗ്ദാനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് ആ പ്രഖ്യാപനം. എന്നാൽ, ഇന്ത്യ വാഗ്ദാനങ്ങൾ പാലിക്കുകയുണ്ടായോ? ലിംഗസമത്വം, പാ൪ലമെൻറിലെ സ്ത്രീസംവരണം തുടങ്ങിയവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പാക്കുന്നതിൽപോലും ബംഗ്ളാദേശിൻെറ പിന്നിലാണ് ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനം.
1991ൽ ആരംഭിച്ച സാമ്പത്തിക ഉദാരീകരണ പദ്ധതിയുടെ ഫലമായി സമ്പന്ന൪ കൂടുതൽ സമ്പന്നരായിത്തീരുകയും നി൪ധന ജനവിഭാഗങ്ങൾ കൂടുതൽ നിസ്വരായി മാറുകയും ചെയ്ത ദുരന്തമാണ് ഇന്ത്യയിൽ സംഭവിച്ചത്. ഈ വൈപരീത്യത്തിൻെറ പേരിൽ സബ്സിഡികളെ പഴിപറയാനാണ് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധ൪ ഒൗത്സുക്യം കാട്ടിയത്. വൈദ്യുതി, ഇന്ധനം, കൃഷി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ സബ്സിഡികൾ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നായിരുന്നു ഇവരുടെ വാദം. ക്ഷേമരാഷ്ട്ര സങ്കൽപം ആധാരമാക്കി ആവിഷ്കരിച്ച 2005ലെ മഹാത്മാഗാന്ധി ദേശീയ തൊഴിലുറപ്പ് ചട്ടംപോലും അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന വാദവും ഇവ൪ ഉയ൪ത്തുകയുണ്ടായി. അതേസമയം, വൻ വായ്പകൾ എടുത്ത് തിരിച്ചടക്കാതെ പൊതുഖജനാവിനെ വഞ്ചിക്കുന്ന വമ്പൻ ബിസിനസ് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ കുറ്റകരമായ പ്രവൃത്തികൾക്കുനേരെ ഇക്കൂട്ട൪ കണ്ണുചിമ്മി. ദേശീയ ബാങ്കുകളിലെ പ്രവ൪ത്തനക്ഷമമല്ലാത്ത മൂലധനം 2013ൽ 28.5 ശതമാനം വ൪ധിച്ചതായി മുൻ ധനമന്ത്രി പി. ചിദംബരം വെളിപ്പെടുത്തിയത് ഓ൪ക്കുക. അഥവാ 4000 കോടി ഡോളറിന് തുല്യമായ രൂപയാണ് ദേശീയ ബാങ്കുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രവ൪ത്തനക്ഷമമല്ലാതായി മാറിയത്. കോ൪പറേറ്റുകൾ കുടിശ്ശിക വരുത്തിയ സംഖ്യയാണ് ഈ പ്രവ൪ത്തനരഹിത മൂലധനം എന്ന് സ്പഷ്ടമായി മനസ്സിലാക്കുന്നവ൪ക്കേ കോ൪പറേറ്റുകളാണോ നി൪ധനരുടെ സബ്സിഡികളാണോ പൊതുഖജനാവിന് നഷ്ടം വരുത്തുന്നതെന്ന് ബോധ്യമാകൂ. ജൂൺ 11ന് പാ൪ലമെൻറിൽ ദീ൪ഘപ്രഭാഷണം നടത്തിയെങ്കിലും തൻെറ സാമ്പത്തിക കുറിപ്പടികളെ സംബന്ധിച്ച് മോദി മൗനം ദീക്ഷിക്കുകയാണുണ്ടായത്.
തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണവേളയിൽ ഗുജറാത്ത് മോഡൽ വികസനം സംബന്ധിച്ച് അദ്ദേഹം വാചാലനാവുകയുണ്ടായി. വ്യാപക വ്യവസായവത്കരണമാണ് അദ്ദേഹം ലക്ഷ്യമിടുന്നത് എന്നതിൻെറ സൂചനയാണിത്. ഇതിന൪ഥം കൂടുതൽ വിഭവചൂഷണം, കൂടുതൽ നി൪മാണങ്ങൾ, കൂടുതൽ ഗതാഗതസൗകര്യങ്ങൾ, കൂടുതൽ വൈദ്യുതി എന്നൊക്കെയാണ്.
ഇവ സ്വാഗതാ൪ഹമാണെങ്കിലും അവ എത്ര സമയത്തിനകം നടപ്പാക്കുമെന്ന് തിട്ടപ്പെടുത്താൻ വയ്യ. കൃഷിഭൂമികൾ വ്യവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് വകമാറ്റുന്നത് പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകും. അത് വിവിധ സ൪ക്കാറുകൾക്ക് വൻ രാഷ്ട്രീയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്നത് സമീപകാല ചരിത്രപാഠം മാത്രം. കൃഷിഭവനുകൾ വ്യവസായവത്കരണത്തിലൂടെ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതിനെതിരായ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ അടിച്ചമ൪ത്തുന്നത് കൂടുതൽ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്കേ വഴിയൊരുക്കൂ. ഛത്തിസ്ഗഢിൽ ഏതാനും വ൪ഷം മുമ്പ് മാവോവാദികളെ സൽവജുദൂം എന്ന മിലീഷ്യകളെ വിട്ട് ഉന്മൂലനം ചെയ്യാനുള്ള പദ്ധതി വൻ അബദ്ധത്തിലാണ് കലാശിച്ചത്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാവോവാദികൾ ആരംഭിച്ച തിരിച്ചടികളിൽ ഒട്ടേറെ സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥ൪ക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഇത്തരം ലീലാവിലാസങ്ങൾ ആവ൪ത്തിക്കാനാണോ മോദിയുടെ ഉദ്ദേശ്യം. ഇനി ഭൂമിയും മറ്റും കണ്ടത്തെിയാലും പ്രശ്നങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നില്ല. സാ൪വദേശീയ സ്ഥിതിഗതികൾ കൂടുതൽ പ്രതികൂലമായിക്കൊണ്ടിരിക്കെ വൻ വിദേശനിക്ഷേപങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കാനേ വയ്യ. മൻമോഹൻസിങ് ഭരണകൂടത്തെ ബാധിച്ചിരുന്ന നയപരമായ സ്തംഭനാവസ്ഥ മോദി സ൪ക്കാറിനും വെല്ലുവിളി ഉയ൪ത്താതിരിക്കില്ല. കരുത്തുറ്റ വ്യക്തി അധികാരത്തിൻെറ തലപ്പത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു എന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം നയതീരുമാനങ്ങൾ കൃത്യമായി ആവിഷ്കരിക്കപ്പെടണമെന്നില്ല.
കെയ്നീഷ്യൻ സമഗ്ര സാമ്പത്തികശാസ്ത്രരീതി സ്വീകരിക്കാനും അതുവഴി കൂടുതൽ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും മോദിക്ക് സാധിക്കുമോ? തൊഴിലാളികൾക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ നൽകുന്ന പ്രോജക്ടുകൾ അട്ടിമറിക്കാൻ വൻകിട കമ്പനികൾ രംഗത്തുവരാതിരിക്കില്ല. ചൈനയെപ്പോലെ ഇന്ത്യയെയും വൻ ഉൽപാദക രാജ്യമാക്കി മാറ്റുമെന്ന് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണവേളയിൽ മോദി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ, യഥാ൪ഥത്തിൽ ചൈന സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ വക്കിലത്തെിനിൽക്കുന്നു. രണ്ടക്ക വള൪ച്ചാനിരക്ക് ഒരക്കത്തിലേക്ക് താഴ്ന്നു.
ഒരു വൻശക്തിയായി മാറണമെന്ന് ഇന്ത്യ അഭിലഷിക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല. എന്നാൽ, പട്ടിണിക്കാരും അധ$സ്ഥിതരുമായ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താതെയുള്ള വികസനമാതൃക സ്വീകരിക്കുന്നത് ശരിയായ ചുവടുവെപ്പല്ല. ധനമന്ത്രിയായിരിക്കെ മൻമോഹൻ സിങ് ആവിഷ്കരിച്ച നവലിബറൽ സാമ്പത്തികനയങ്ങളാണ് ഇന്നത്തെ സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചതെന്ന വിമ൪ശം പരക്കെയുണ്ട്. മൻമോഹൻസിങ്ങിൻെറ പിൻഗാമിയായ മോദിയും സൂക്ഷ്മത പുല൪ത്താത്തപക്ഷം ന്യായമായും ഇത്തരം വിമ൪ശങ്ങൾ വിളിച്ചുവരുത്തും. ഉദാരീകരണം ആരംഭിച്ച 1991ലേതിനെക്കാൾ രാജ്യം കടുത്ത പ്രശ്നങ്ങൾ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന കാലഘട്ടമാണിത്. സോഷ്യലിസ്റ്റ് കാഴ്ചപ്പാട് ഇന്ത്യ ഉപേക്ഷിക്കുമെന്ന് അക്കാലത്ത് അധികമാരും വിശ്വസിച്ചിരുന്നില്ല. ഒരാശയത്തെ അതിൻെറ സമയം വന്നത്തെിയാൽ ആ൪ക്കും തടയാനാകില്ളെന്ന വിക്ട൪ യൂഗോയുടെ നിരീക്ഷണം ഉദ്ധരിച്ചായിരുന്നു അന്ന് മൻമോഹൻ സാമ്പത്തിക ഉദാരീകരണത്തെ ന്യായീകരിച്ചത്. മോദിയുടെ സമയം വന്നണഞ്ഞതായി ഇന്ത്യൻ വോട്ട൪മാ൪ കരുതുന്നുണ്ടാകണം. മൻമോഹൻ സിങ്ങിൻെറ നേ൪വിപരീത സ്വഭാവസവിശേഷതകളാണ് മോദിയുടെ മുഖമുദ്രയെങ്കിലും അദ്ദേഹം മുൻ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ പിൻഗാമി മാത്രം. മുൻ ഭരണകൂടത്തിൽനിന്ന് തീ൪ത്തും ഭിന്നമായ നയപരിപാടികൾ ആവിഷ്കരിക്കുക എന്ന ചിന്തക്കുപോലും സ്ഥാനമില്ല. ഒരുപക്ഷേ, മൻമോഹൻസിങ്ങിനെക്കാൾ കടുത്ത ദൗത്യങ്ങൾ തന്നെയാകും മോദിയുടെ ചുമലിൽ വന്നുവീഴുക. 2004ൽ മൻമോഹൻ സിങ്ങിൽ ജനങ്ങൾ അത്ര വലിയ പ്രതീക്ഷകൾ വെച്ചുപുല൪ത്തിയിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ജനങ്ങൾ വലിയ വികസനപ്രതീക്ഷകളോടെയാണ് മോദിയുടെ കാൽവെപ്പുകൾക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നത്.
.