കശ്മീര്‍ കലഹം എങ്ങനെ തീര്‍ക്കും?

ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെയോ പാകിസ്താൻെറയോ പ്രധാനമന്ത്രിമാ൪ കശ്മീരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വല്ല പരാമ൪ശവും നടത്തിയാൽ അത് നിലക്കാത്ത വാദകോലാഹലങ്ങൾക്ക് വഴിമരുന്നാവുമായിരുന്നു. ഇരുപക്ഷത്തെയും മാധ്യമങ്ങളും രാഷ്ട്രീയനേതാക്കളും ആ വിവാദ പ്രസ്താവനയിൽ കടിച്ചുതൂങ്ങി പല വ്രണങ്ങളിലും കുത്തിനോവിപ്പിച്ച് നാളുകളോളം ബഹളംകൂട്ടും. എന്നാൽ, അത്തരം ചാപല്യങ്ങൾ ഇപ്പോഴില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, ആവശ്യമായ അളവിലുള്ള പ്രതികരണങ്ങൾപോലും പ്രകടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നില്ല. കശ്മീ൪ ത൪ക്കത്തിന് സംഭാഷണത്തിലൂടെയാണ്, ശത്രുതാനീക്കങ്ങളിലൂടെയല്ല പോംവഴി കണ്ടെത്തേണ്ടത് എന്ന പാക് പ്രധാനമന്ത്രി യൂസുഫ് റസാ ഗീലാനിയുടെ ഈയിടത്തെ പ്രസ്താവനയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഞാൻ ഇക്കാര്യങ്ങൾ കുറിക്കുന്നത്. ഗീലാനിയുടെ ആ പ്രസ്താവന ഒരു പ്രതിഫലനവും ഉളവാക്കിയില്ല. ഇന്ത്യയിലെയോ പാകിസ്താനിലെയോ മാധ്യമങ്ങളിൽ ഗീലാനിയുടെ പരാമ൪ശത്തോട് ഒരു പ്രതികരണവും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടില്ല. പാക് പ്രതിപക്ഷത്തെ ഒറ്റ നേതാവും പേരിനുപോലും മറുവാക്കുച്ചരിച്ചില്ല. ഇന്ത്യക്കെതിരെ ജിഹാദിന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന തീവ്രവാദാനുകൂല പാക് രാഷ്ട്രീയ പാ൪ട്ടികളുടെ മൗനമാണ് കൂടുതൽ ആശ്ചര്യമുളവാക്കുന്നത്. കശ്മീ൪ ത൪ക്കത്തെ സദാ പുകയുന്ന പ്രശ്നമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന രാജ്യമാണ് പാകിസ്താൻ. കശ്മീരിനെ പാകിസ്താൻ വിസ്മരിച്ചതായി കരുതേണ്ടതില്ലെന്ന് പ്രസിഡൻറ് ആസിഫ് അലി സ൪ദാരി രണ്ടാഴ്ചമുമ്പ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നതും ഓ൪മിക്കുക.
ദശകങ്ങൾക്കുമുമ്പ് ഒപ്പുവെച്ച സിംല ഉടമ്പടിവേളയിൽ പരേതനായ സുൽഫിക്ക൪ അലി ഭുട്ടോ അംഗീകരിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഊന്നിപ്പറയുകയായിരുന്നു ഗീലാനിയും. കരാറിലെ വാക്യങ്ങൾ നോക്കുക: ‘1971 ഡിസംബ൪ 17ലെ വെടിനി൪ത്തൽ കരാ൪പ്രകാരം കശ്മീരിൽ നിലവിൽവന്ന നിയന്ത്രണരേഖ മുൻവിധികൾ കൂടാതെ ഇരുപക്ഷവും മാനിക്കുന്നതായിരിക്കും. ത൪ക്കങ്ങളോ ഭിന്നതകളോ ഉയ൪ന്നാലും ഈ രേഖ ഏകപക്ഷീയമായി മാറ്റി നി൪ണയിക്കാൻ ഇരുപക്ഷവും ശ്രമിക്കുന്നതല്ല.’ ആരാലും ലംഘിക്കപ്പെടാത്ത ഈ ഉടമ്പടി മൂന്നു ദശകം പൂ൪ത്തീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. കാ൪ഗിൽ സാഹസത്തിന് പാകിസ്താൻ മുതി൪ന്നെങ്കിലും അത് വലിയൊരു സമാധാനഭംഗത്തിന് കാരണവുമായില്ല.
ഉഭയകക്ഷിബന്ധങ്ങളിൽ സൗഹാ൪ദമല്ലാതെ ബദൽവഴികളില്ലെന്ന് പാകിസ്താനിലെ യുദ്ധക്കൊതിയ൪പോലും തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. മൂന്നു യുദ്ധങ്ങൾക്കും കാ൪ഗിൽ സാഹസത്തിനുംശേഷം ഒരുകാര്യം സംശയാതീതമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടു- ആക്രമിക്കപ്പെട്ടാൽ സകലശക്തിയുമെടുത്ത് തിരിച്ചടിക്കാൻ ഇന്ത്യ മടിക്കില്ല എന്ന യാഥാ൪ഥ്യം. ഇത്തരമൊരു യാഥാ൪ഥ്യബോധ്യത്തിൻെറ പ്രതിഫലനംകൂടിയാണ് ഗീലാനിയുടെ പ്രസ്താവന. കശ്മീരുൾപ്പെടെയുള്ള ത൪ക്കങ്ങൾ സമാധാനപരമായി തീ൪ക്കേണ്ടത് സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെ മാത്രമാകണമെന്ന ഈ സമ്മതപത്രം ഔചാരികമായി ഒപ്പിടാത്ത അനാക്രമണ സന്ധിയായി നമുക്ക് വിലയിരുത്താം.
അതേസമയം, ഗീലാനിയുടെ പ്രസ്താവന കണ്ണുമടച്ച് വിശ്വസിച്ച് ശാന്തമായി കഴിയാനും ഇന്ത്യക്ക് സാധ്യമല്ല. കശ്മീരിൽ ദിനേന അനിഷ്ടസംഭവങ്ങൾ അരങ്ങേറുന്നു. സ്വന്തം അതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ജനങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ ഹിംസയുടെ വഴിതേടുന്നു. പാകിസ്താൻെറ പങ്കാളിത്തമില്ലാതെ കശ്മീ൪ പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരം കണ്ടെത്താനാകില്ലെന്ന് ഈയിടെ മുഖ്യമന്ത്രി ഉമ൪ അബ്ദുല്ലപോലും വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി. കശ്മീരിലെ സ്ഥിതിഗതികളിൽ സൈനികരും സംതൃപ്തരല്ല. കശ്മീരിൽ നിയമിക്കപ്പെടുന്ന ഓരോ സൈനിക കമാൻഡറും സ്വാനുഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഉന്നയിക്കുന്ന നി൪ദേശങ്ങൾക്ക് വിലകൽപിക്കപ്പെടണം. ‘കശ്മീ൪ത൪ക്കം തീ൪ക്കേണ്ടത് സൈനികമായല്ല’ എന്നതാണ് ഈ കമാൻഡ൪മാരുടെ നി൪ദേശം. പ്രശ്നത്തിന് രാഷ്ട്രീയപരിഹാരം കണ്ടെത്തിയേ മതിയാകൂ എന്നു സാരം. ആഭ്യന്തര സംഘ൪ഷങ്ങൾ നേരിടുന്നതിൽ ഇന്ത്യൻസേനക്ക് വേണ്ടത്ര പരിശീലനം നൽകപ്പെടാറില്ലെങ്കിലും രാഷ്ട്രം കശ്മീരിൽ വൻതോതിലുള്ള സേനാവിന്യാസം ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്. ക്രമസമാധാനപാലനമല്ല സൈനികരുടെ മുഖ്യചുമതല. രാജ്യരക്ഷക്കായി അവരെ അതി൪ത്തിയിലാണ് വിന്യസിക്കേണ്ടത്.
കശ്മീരിലെ തുട൪ച്ചയായ സേനാവിന്യാസം മറ്റൊരു യാഥാ൪ഥ്യത്തിലേക്കുകൂടിയുള്ള ചൂണ്ടുപലകയാണ്. പ്രശ്നം സൈനികേതരമായി പരിഹരിക്കാനുള്ള മാ൪ഗം സ൪ക്കാറിന് ഇപ്പോഴും അജ്ഞാതമാണ്. അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിലുള്ള മുറവിളികളെ ഗവൺമെൻറ് പരിഹരിച്ചുകഴിഞ്ഞിരിക്കാം. എന്നാൽ, പ്രശ്നത്തിൻെറ താൽക്കാലിക തമസ്കരണം മാത്രമാണത്. യഥാ൪ഥ പ്രശ്നങ്ങൾ അവശേഷിക്കുന്നു. അവസരം കിട്ടിയാൽ കൂടുതൽ രൂക്ഷമാവുകയും ചെയ്യാനിടയുണ്ടെന്ന ആശങ്ക അസ്ഥാനത്തല്ല.
കശ്മീരിൽ അസംതൃപ്തിയാൽ കഴിയുകയും പ്രശ്നപരിഹാരത്തിന് പാക് പങ്കാളിത്തം അനിവാര്യമാണെന്ന് സംസ്ഥാന സ൪ക്കാ൪ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുകയും ചെയ്ത സാഹചര്യത്തിൽ യാഥാ൪ഥ്യം അഭിമുഖീകരിക്കാൻ ന്യൂദൽഹി തയാറാകേണ്ടതുണ്ട്. ഇസ്ലാമാബാദിൻെറ സകലമാന ഡിമാൻഡുകൾക്കും ഇന്ത്യ വഴങ്ങിക്കൊടുക്കണമെന്ന് ഇതിന൪ഥമില്ല. യാഥാ൪ഥ്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കാൻ പാകിസ്താനും സന്നദ്ധമാകേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. മതത്തെ ആധാരമാക്കിയുള്ള ഒരു വിഭജനംകൂടി ഇനി ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന് താങ്ങാനാവില്ല.
കശ്മീ൪ താഴ്വരയിൽ ഭൂരിപക്ഷം പേരും മുസ്ലിംകളും ജമ്മുവിൽ ഭൂരിപക്ഷവും ഹിന്ദുസമുദായക്കാരും ലഡാക്ക് മേഖലയിൽ ബുദ്ധമതാനുയായികളും എന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ജനസംഖ്യഘടന. ആ നിലക്ക് കശ്മീരിനെ മൊത്തത്തിൽ കാണാനുള്ള ഗീലാനിയുടെ സന്നദ്ധത സുപ്രധാനമാണ്. അദ്ദേഹം നീട്ടിയത് സമാധാനകാംക്ഷയുടെ ഒലിവ് ഇലകളാകുന്നു. എന്നാൽ, യുദ്ധങ്ങൾവഴി നേടാൻ സാധിക്കാത്ത ലക്ഷ്യം സംഭാഷണംവഴി നേടിയെടുക്കാൻ പാകിസ്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു എന്ന വിമ൪ശം അ൪ഥശൂന്യമാണ്. കാരണം, ശത്രുതയല്ല സമാധാനവും സൗഹാ൪ദവുമാണ് നിത്യപ്രസക്തം. സമാധാനം പുലരുന്ന അന്തരീക്ഷം തക൪ക്കപ്പെട്ടാൽ നിക്ഷിപ്തതാൽപര്യക്കാരായ തീവ്രവാദികൾ മുതലെടുപ്പ് നടത്തും.
അരനൂറ്റാണ്ടായി തുടരുന്ന കശ്മീ൪ത൪ക്കം പരിഹരിക്കുന്നതിന് എൻെറ പോംവഴി ഞാൻ ഇവിടെ സമ൪പ്പിക്കാം. പ്രതിരോധം, വിദേശകാര്യം എന്നിവ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ വകുപ്പുകളും ഇരു സ൪ക്കാറുകളും കശ്മീരികൾക്ക് കൈമാറുക. അതി൪ത്തിയിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ലഘൂകരിച്ച് ഇരുപക്ഷത്തെയും ജനങ്ങൾക്ക് അറ്റുപോയ കണ്ണികൾ ചേ൪ക്കാൻ അവസരം നൽകുക. വികസനകാര്യങ്ങൾ സംയുക്തമായി രൂപപ്പെടുത്താൻ കശ്മീരിനെയും ആസാദ് കശ്മീരിനെയും അനുവദിക്കുക. അതേസമയം, ആസാദ് കശ്മീരിനെ പാകിസ്താൻെറ ഭാഗമായും കശ്മീരിനെ ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായും കണക്കാക്കുക. യു.എന്നിൽ നൽകിയ ഹരജി പിൻവലിക്കുക. ബന്ധങ്ങളെ നമുക്ക് പുന൪നി൪വചിക്കാം. ഉഭയകക്ഷിബന്ധങ്ങൾക്ക് കശ്മീ൪ പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ പ്രഹരങ്ങളേൽപിക്കാൻ ഇനിയും അനുവദിച്ചുകൂടാ.