ഇടമില്ലാതെ വന്യജീവികൾ; ആവാസവ്യവസ്ഥ ചുരുങ്ങുന്നത് വലിയ ഭീഷണി

ന്യൂഡൽഹി: മനുഷ്യവാസം, കൃഷി, റോഡുകൾ, റെയിൽപാതകൾ തുടങ്ങിയ വികസനപ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യാപിക്കുന്നതിലൂടെ വന്യജീവികളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ ചുരുങ്ങുന്നു. കഴിഞ്ഞ 50 വർഷത്തിനിടെ ലോകത്തിൽ നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട വന്യജീവി ജനസംഖ്യകളുടെ ശരാശരി വലുപ്പത്തിൽ 73 ശതമാനം ഇടിവുണ്ടായതായി 'വേൾഡ് വൈൽഡ്‌ലൈഫ് ഫണ്ടിന്റെ ലിവിംഗ് പ്ലാനറ്റ് റിപ്പോർട്ട് 2024 'വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ നഷ്ടവും നാശവുമാണ് പ്രധാന കാരണമെന്നും റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.

വനങ്ങൾ ചെറിയ ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നതോടെ ഭക്ഷണവും വെള്ളവും തേടി മൃഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ദൂരം സഞ്ചരിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ഇതോടെ കൃഷിയിടങ്ങൾ, റോഡുകൾ, റെയിൽപാതകൾ തുടങ്ങിയ മനുഷ്യവാസ മേഖലകളിലേക്കുള്ള വന്യജീവികളുടെ സഞ്ചാരവും മനുഷ്യ–വന്യജീവി സംഘർഷവും വർധിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ ആനകളുടെ അവസ്ഥ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. 2017 ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ലോകത്തെ ഏഷ്യൻ ആനകളിൽ ഏകദേശം 60 ശതമാനവും ഇന്ത്യയിലാണ്. ഇവയിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം സംരക്ഷിത മേഖലകൾക്ക് പുറത്താണ് കഴിയുന്നത്. ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം ആനകളുടെ അസ്വാഭാവിക മരണങ്ങളിൽ പ്രധാന കാരണം വൈദ്യുതാഘാതമാണ്. ട്രെയിൻ അപകടങ്ങളും വേട്ടയാടലും വിഷബാധയും മറ്റ് പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്. ഒഡിഷ, അസം, കർണാടക, തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് വൈദ്യുതാഘാതത്തെ തുടർന്നുള്ള ആനമരണങ്ങൾ കൂടുതലായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്.

കടുവകളുടെ കാര്യത്തിൽ ചിത്രം കുറച്ചുകൂടി പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നതാണ്. 2022ലെ കണക്കെടുപ്പിൽ ഇന്ത്യയിൽ കുറഞ്ഞത് 3,682 കടുവകളുണ്ടെന്നാണ് കണ്ടെത്തിയത്. 53 കടുവ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളിലായാണ് ഇവ പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ എല്ലാ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും സ്ഥിതി ഒരുപോലെയല്ല.

ഏകദേശം മൂന്നിലൊന്ന് കേന്ദ്രങ്ങളിലും കൂടുതൽ സംരക്ഷണം, ആവാസവ്യവസ്ഥ പുനഃസ്ഥാപിക്കൽ, ഇരകളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ നടപടികൾ ആവശ്യമാണ്. മിസോറം, നാഗാലാൻഡ്, ജാർഖണ്ഡ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ചില സംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ കടുവകളുടെ സാന്നിധ്യം വളരെ കുറവാണെന്നും വിലയിരുത്തലുകളുണ്ട്.

വന്യജീവികളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ എന്നത് വനങ്ങൾ മാത്രം ഉൾപ്പെടുന്നതല്ല. തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ നാശവും നിരവധി ജീവിവർഗങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു. ഡബ്ല്യു.ഡബ്ല്യു.എഫ് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം ശുദ്ധജല ജീവികളിലാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഇടിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ചെന്നൈയിൽ നഗരവികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായി വലിയ തോതിൽ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടതായും റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

മനുഷ്യ വന്യജീവി സംഘർഷം കുറക്കാൻ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെയുള്ള പദ്ധതികളും രാജ്യത്ത് നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ ഇന്ത്യയിലെ ചില വന്യജീവി ജനസംഖ്യകൾ സ്ഥിരത കൈവരിക്കുകയോ തിരിച്ചുവരികയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. സർക്കാർ പദ്ധതികൾ, ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ ശാസ്ത്രീയ പരിപാലനം, നിരീക്ഷണം, പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം എന്നിവ ഇതിന് സഹായകമായതായും റിപ്പോർട്ട് വിലയിരുത്തുന്നു.

വന്യജീവികളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ ചുരുങ്ങുമ്പോൾ അവ സ്വാഭാവികമായി മറ്റൊരിടത്തേക്ക് മാറിപ്പോകുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്. ഭക്ഷണവും വെള്ളവും തേടി കൂടുതൽ ദൂരം സഞ്ചരിക്കേണ്ടിവരികയും മനുഷ്യരുമായി സംഘർഷത്തിലേർപ്പെടുകയും അപകടങ്ങളിൽപ്പെടുകയും ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണമായും അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും ചെയ്യാം.

വന്യജീവികൾക്ക് ആവാസവ്യവസ്ഥ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം മനുഷ്യരെയും ബാധിക്കും. അതിനാൽ വനമേഖലകളും തണ്ണീർത്തടങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം വന്യജീവി ഇടനാഴികൾ നിലനിർത്തുകയും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളെ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമാക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് നിർണായകമാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.