രമണകാവ്യം

ഗ​ബാ​ധി​ത​നാ​യ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള​യെ സ​ന്ദ​ർ​ശി​ച്ച​തി​നെ​ക്കു​റി​ച്ച്​ എം.​എ​ൻ. വി​ജ​യ​ൻ ഇ​ങ്ങ​നെ എ​ഴു​തു​ന്നു: ‘‘ആ​ഹ്ലാ​ദ​ത്തി​ന്റെ കു​മി​ള​ക​ള്‍ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ല്‍ പ​ത​ഞ്ഞു​യ​രു​ന്ന​ത് ഞാ​ന്‍ ക​ണ്ടു. അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്‍റെ വാ​ക്കു​ക​ളി​ല്‍ എ​നി​ക്ക് പി​ടി​കി​ട്ടാ​ത്തൊ​രു ല​യ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. സ്വ​പ്‌​ന​വും യാ​ഥാ​ര്‍ഥ്യ​വും അ​വ​യി​ല്‍ ഇ​ട​ക​ല​ര്‍ന്നു. അ​ത്ഭു​ത​ങ്ങ​ളു​ടെ നേ​ര്‍ത്ത വീ​ണ​ക്ക​മ്പി​ക​ള്‍ പൊ​ട്ടി​വീ​ണു. പ​ക്ഷേ, ഞാ​നൊ​രു ചോ​ദ്യ​വും ഉ​ന്ന​യി​ച്ചി​ല്ല. എ​നി​ക്ക് സം​ശ​യ​ങ്ങ​ളി​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു. മാ​ന്ത്രി​ക സ്പ​ര്‍ശ​മു​ള്ള ആ ​വാ​ക്കു​ക​ളി​ല്‍ ഞാ​ന്‍ മു​ഗ്ധ​നാ​യി’’.

ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ എ​ങ്ങ​നെ കാ​ല​ങ്ങ​ളി​ലേ​ക്ക്​ പ​ട​രു​ന്ന അ​നു​ഭ​വ​മാ​കു​ന്നു എ​ന്ന്​ വി​ജ​യ​ൻ മാ​ഷി​ന്‍റെ ഈ ​നി​രീ​ക്ഷ​ണ​ത്തി​ലു​ണ്ട്. കാ​ൽ​പ​നി​ക​ത​യി​ൽ കൊ​രു​ത്ത വി​ഷാ​ദ​ഭ​രി​ത​വും പ്ര​ണ​യാ​ർ​ദ്ര​വു​മാ​യ ഭാ​വ​ങ്ങ​ളാ​ണ്​ 36 വ​ർ​ഷം മാ​ത്രം നീ​ണ്ട ആ ​ജീ​വി​ത​ത്തെ പൊ​തി​ഞ്ഞു​നി​ന്ന​ത്. ഒ​രാ​യു​സ്സി​ൽ എ​ഴു​തേ​ണ്ട​ത​ത്ര​യും ഒ​രു കു​ഞ്ഞു​കാ​ല​ത്തെ ജീ​വി​ത​ത്തി​ൽ​നി​ന്ന്​ ഉ​റ​വെ​ടു​ത്തു. ​ലാ​ളി​ത്യം കൊ​ണ്ട്​ സാ​ഹി​ത്യ​ത്തെ ജ​ന​കീ​യ​വ​ത്​​ക​രി​ച്ച, അ​നു​ഭ​വ​ങ്ങ​ളെ​യും കാ​ഴ്ച​ക​ളെ​യും ക​വി​ത​യ​ു​ടെ മ​ഴ​വി​ൽ​വ​ർ​ണ​ത്തി​ൽ ചാ​ലി​ച്ച മ​ല​യാ​ള​ത്തി​ന്‍റെ പ്രി​യ ക​വി ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ വി​ട​പ​റ​ഞ്ഞി​ട്ട്​ 78 വ​ർ​ഷം തി​ക​യു​ന്നു. മ​ഹാ​ക​വീ മ​ട​ങ്ങി​വ​രൂ, കാ​ല​മി​വി​ടെ കാ​തോ​ർ​ത്തു നി​ൽ​ക്കു​ന്നു എ​ന്ന്​ ക​ട​ന്നു​പോ​കു​ന്ന ഓ​രോ ത​ല​മു​റ​യും മ​ന്ത്രി​ക്കു​ന്നു​ണ്ട്.

ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യു​ടെ നാ​ല് മ​ക്ക​ളി​ൽ ജീ​വി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​ത്​ ഇ​ള​യ മ​ക​ൾ ല​ളി​ത ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ മാ​ത്രം. അ​ച്ഛ​ൻ മ​രി​ക്കു​മ്പോ​ൾ ല​ളി​ത​ക്ക്​ 11 മാ​സ​മാ​ണ്​ പ്രാ​യം. വാ​യി​ച്ച​റി​ഞ്ഞ​തും, അ​മ്മ​യു​ം അ​ടു​ത്ത ബ​ന്ധു​ക്ക​ളും പ​റ​ഞ്ഞു​കേ​ട്ട​തും ചേ​ർ​ത്ത്​ മ​ന​സ്സി​ൽ വ​ര​ച്ച ചി​ത്ര​മാ​ണ്​ ല​ളി​ത​ക്ക്​ അ​ച്ഛ​ൻ. നാ​ട്​ ആ​രാ​ധി​ക്കു​ന്ന ക​വി​യാ​യി വ​ള​ർ​ന്ന​പ്പോ​ഴും വൃ​ത്ത​വും താ​ള​വു​മി​ല്ലാ​തെ ചി​ത​റി​പ്പോ​കു​ക​യും ഒ​ടു​വി​ൽ അ​കാ​ല​ത്തി​ൽ ചു​മ​ച്ചെ​ത്തി​യ ക്ഷ​യ​രോ​ഗം ഊ​തി​​ക്കെ​ടു​ത്തു​ക​യും ചെ​യ്ത അ​ച്ഛ​ന്‍റെ ജീ​വി​ത​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ച്​ ഓ​ർ​ക്കു​മ്പോ​ൾ ല​ളി​ത​യു​ടെ​ വാ​ക്കു​ക​ൾ ഇ​ട​ക്ക്​ ക​ണ്ണീ​രി​ൽ ന​ന​യും, ദീ​ർ​ഘ നി​ശ്വാ​സ​ത്താ​ലും മൗ​ന​ത്താ​ലും മു​റി​യും. എ​റ​ണാ​കു​ളം പു​തു​ക്ക​ല​വ​ട്ട​ത്തെ വീ​ട്ടി​ലി​രു​ന്ന്​ 79കാ​രി​യാ​യ ല​ളി​ത അ​ച്ഛ​ൻ ന​ട​ന്നു​തീ​ർ​ത്ത വ​ഴി​ക​ളി​ലൂ​ടെ​ ഒ​രി​ക്ക​ൽ കൂ​ടി ഓ​ർ​മ​ക​ൾ​ക്കൊ​പ്പം സ​ഞ്ച​രി​ച്ചു...

ഓ​ർ​മ​യി​ൽ ഒ​രു ‘ബാ​ഷ്പാ​ഞ്ജ​ലി’....

അ​മ്മ​യും അ​മ്മാ​വ​ന്മാ​രും മ​റ്റ്​ ബ​ന്ധു​ക്ക​ളും പ​റ​ഞ്ഞു​കേ​ട്ട അ​ച്ഛ​ൻ പു​ഞ്ചി​രി​ക്കു​ന്ന ചി​ത്ര​മാ​യി ല​ളി​ത​യു​ടെ മ​ന​സ്സി​ലു​ണ്ട്. ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി​യി​ൽ ഇ​പ്പോ​ൾ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ സ​മാ​ധി സ്ഥി​തി ചെ​യ്യു​ന്ന സ്ഥ​ല​ത്തി​ന​ടു​ത്താ​യി​രു​ന്നു ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ ത​റ​വാ​ട്. ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി കൊ​ട്ടാ​ര​മാ​ണ്​ ത​റ​വാ​ടി​ന്​ സ്ഥ​ലം കൊ​ടു​ത്ത​ത്. കൊ​ട്ടാ​ര​ത്തി​ലെ അ​മ്മ ത​മ്പു​രാ​ട്ടി​യാ​ണ്​ ‘ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ ത​റ​വാ​ട്’​ എ​ന്ന്​ പേ​രി​ട്ട​ത്. ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യു​ടെ അ​മ്മാ​വ​ൻ ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി കൊ​ട്ടാ​ര​ത്തി​ലെ കാ​ര്യ​സ്ഥ​നാ​യി​രു​ന്നു. ത​റ​വാ​ട്ടി​ലെ പെ​ണ്ണു​ങ്ങ​ളും ആ​ണു​ങ്ങ​ളും കൊ​ട്ടാ​ര​ത്തി​ലാ​ണ്​ ജോ​ലി ചെ​യ്തി​രു​ന്ന​ത്. ശ​മ്പ​ള​മി​ല്ല, ഭ​ക്ഷ​ണ​വും വി​ശേ​ഷ ദി​വ​സ​ങ്ങ​ളി​ൽ വ​സ്ത്ര​വും കി​ട്ടും. പ​ണം സ​മ്പാ​ദി​ക്ക​ണം, മി​ച്ചം വെ​ക്ക​ണം എ​ന്ന ചി​ന്ത​യൊ​ന്നും ആ​ർ​ക്കു​മി​ല്ല. അ​തു​കൊ​ണ്ടു​ത​ന്നെ വീ​ട്ടി​ൽ ദാ​രി​ദ്ര്യ​മാ​യി​രു​ന്നു. കൊ​ട്ടാ​ര​ത്തി​ലെ ത​മ്പു​രാ​ന്‍റെ മ​ക​ൻ ഗോ​ദ​വ​ർ​മ​യാ​ണ്​ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യെ ക​വി​യാ​ക്കി​യ​ത്. ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യു​ടെ അ​ച്ഛ​ൻ തെ​ക്കേ​ട​ത്ത്​ വീ​ട്ടി​ൽ നാ​രാ​യ​ണ മേ​നോ​ൻ ജ്യോ​ത്സ്യ​നാ​യി​രു​ന്നു. ഗു​മ​സ്ത പ​ണി​യു​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ചി​റ്റ​യാ​ണ്​ (മാ​തൃ സ​ഹോ​ദ​രി) ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​ക്ക്​​ പ​ഠി​ക്കാ​ൻ പ​ണം ന​ൽ​കി​യി​രു​ന്ന​ത്. ഇ​ട​ക്ക്​ മു​ത്ത​ച്ഛ​നും ചി​റ്റ​യും ത​മ്മി​ൽ പി​ണ​ങ്ങി. അ​തോ​ടെ, സ​ഹാ​യ​വും നി​ല​ച്ചു. ഇ​തി​നി​ടെ മു​ത്ത​ച്ഛ​ൻ മ​രി​ച്ചു. ബ​ന്ധു​ക്ക​ൾ നി​ർ​ബ​ന്ധി​ച്ച​പ്പോ​ൾ ചി​റ്റ വീ​ണ്ടും പ​ണം ന​ൽ​കി​ത്തു​ട​ങ്ങി. ഹൈ​സ്കൂ​ൾ വി​ദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തി​നു​ശേ​ഷം എ​റ​ണാ​കു​ളം മ​ഹാ​രാ​ജാ​സ്​ കോ​ള​ജി​ലും തി​രു​വ​ന​ന്ത​പു​രം ആ​ർ​ട്​​സ്​ കോ​ള​ജി​ലു​മാ​യി​രു​ന്നു പ​ഠ​നം. പ​ഠ​ന​കാ​ല​ത്തു​ത​ന്നെ അ​ത്യാ​വ​ശ്യം ക​വി​ത​ക​ളെ​ഴു​തി​യി​രു​ന്നു ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ. കോ​ള​ജി​ൽ സ്വ​ന്തം ക​വി​ത പ​ഠി​ക്കാ​നു​ള്ള അ​പൂ​ർ​വ ഭാ​ഗ്യ​വു​മു​ണ്ടാ​യി. പാ​ഠ​പു​സ്ത​ക​ത്തി​ൽ ക​വി​യു​ടെ പേ​ര്​ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ എ​ന്നാ​യി​രു​ന്നു. അ​ത്​ താ​നാ​ണെ​ന്ന്​ അ​ദ്ദേ​ഹം ഒ​രി​ക്ക​ലും ആ​രോ​ടും പ​റ​ഞ്ഞി​ല്ല. പ​ക്ഷേ, മ​ല​യാ​ളം അ​ധ്യാ​പ​ക​ന്​ അ​റി​യാ​മാ​യി​രു​ന്നു. ഒ​രി​ക്ക​ൽ അ​ധ്യാ​പ​ക​ൻ ക്ലാ​സി​ലെ എ​ല്ലാ​വ​രോ​ടു​മാ​യി ചോ​ദി​ച്ചു: ‘നി​ങ്ങ​ളാ​രെ​ങ്കി​ലും ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യെ അ​റി​യു​മോ?’. ഒ​രാ​ൾ പ​റ​ഞ്ഞു, ‘ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി​ക്കാ​ര​നാ​ണ്’. എ​ന്നാ​ൽ താ​ൻ പ​രി​ച​യ​പ്പെ​ടു​ത്താ​മെ​ന്ന്​​ പ​റ​ഞ്ഞ അ​ധ്യാ​പ​ക​ൻ ‘കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള എ​ഴു​ന്നേ​ൽ​ക്കൂ’ എ​ന്നാ​വ​ശ്യ​പ്പെ​ട്ടു. ഇ​താ​ണോ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​! വി​ദ്യാ​ർ​ഥി​ക​ൾ അ​മ്പ​ര​പ്പോ​ടെ​ പ​ര​സ്പ​രം നോ​ക്കി.

‘മ​ന​സ്വി​നി’ മാ​പ്പ്...

1940ൽ ​ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ കോ​ള​ജി​ൽ പ​ഠി​ക്കു​ന്ന കാ​ല​ത്താ​ണ്​​ ശ്രീ​ദേ​വി​യെ വി​വാ​ഹം ക​ഴി​ച്ച​ത്. അ​പ്പേ​ാ​ഴേ​ക്കും അ​ദ്ദേ​ഹം അ​റി​യ​പ്പെ​ടു​ന്ന ക​വി​യാ​യി​രു​ന്നു. ശ്രീ​ദേ​വി​യു​ടെ അ​ച്ഛ​ൻ രാ​മ​ൻ​കു​ട്ടി മേ​നോ​ൻ ഡ്രോ​യി​ങ്​ അ​ധ്യാ​പ​ക​നാ​യി​രു​ന്നു. ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ ഒ​ന്നാം​ത​ര​ത്തി​ൽ ചേ​ർ​ന്ന​ത്​ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്‍റെ ക്ലാ​സി​ലാ​ണ്. കു​ട്ടി​ക​ളെ ശി​ക്ഷി​ക്കു​ന്ന അ​ധ്യാ​പ​ക​നാ​ണെ​ന്ന്​ പ​റ​ഞ്ഞു​കേ​ട്ട്​ പേ​ടി​ച്ച​ര​ണ്ട്​ ക​ര​ഞ്ഞാ​ണ്​​ കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള ആ​ദ്യ ക്ലാ​സി​ൽ എ​ത്തി​യ​തെ​ന്ന്​ മു​ത്ത​ച്ഛ​ൻ പ​റ​ഞ്ഞ്​ ല​ളി​ത കേ​ട്ടി​ട്ടു​ണ്ട്. എ​ന്നാ​ൽ, കൊ​ച്ചു കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള​യെ മേ​ശ​പ്പു​റ​ത്ത്​ എ​ടു​ത്തി​രു​ത്തി രാ​മ​ൻ​കു​ട്ടി മേ​നോ​ൻ മി​ഠാ​യി കൊ​ടു​ത്തു. അ​തോ​ടെ പേ​ടി​യെ​ല്ലാം മാ​റി. കോ​ള​ജ്​ വി​ദ്യാ​ഭ്യാ​സ കാ​ല​ത്ത്​ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​ക്ക്​ വി​വാ​ഹം ആ​ലോ​ചി​ക്കു​ന്നു എ​ന്ന​റി​ഞ്ഞ​പ്പോ​ൾ അ​ദ്ദേ​ഹം ചോ​ദി​ച്ചു ‘എ​ന്‍റെ അ​മ്മി​ണി​യെ (​ശ്രീ​ദേ​വി​യെ വീ​ട്ടി​ൽ വി​ളി​ച്ചി​രു​ന്ന പേ​ര്​) ആ​ലോ​ചി​ക്ക​ട്ടെ’ എ​ന്ന്. കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള​യെ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്​ അ​ത്ര​ക്കും ഇ​ഷ്ട​മാ​യി​രു​ന്നു. സാ​റി​ന്​ ഇ​ഷ്ട​മാ​ണെ​ങ്കി​ൽ വി​വാ​ഹം ക​ഴി​ക്കാ​മെ​ന്നാ​യി​രു​ന്നു മ​റു​പ​ടി. പ​ക്ഷേ, ശ്രീ​ദേ​വി​ക്ക്​ താ​ൽ​പ​ര്യ​മു​ണ്ടാ​യി​ല്ല. അ​ച്ച​ട​ക്ക​ത്തോ​ടെ വ​ള​ർ​ന്ന അ​വ​ൾ​ക്ക്​ ക​വി​യു​ടെ കാ​ൽ​പ​നി​ക ജീ​വി​തം​ എ​ന്തു​കൊ​ണ്ടോ അ​ത്ര പി​ടി​ച്ചി​ല്ല. ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​ക്ക്​ ജീ​വി​തം ത​ന്നെ ക​വി​ത​യാ​യി​രു​ന്നു. അ​തു​ക​ഴി​ഞ്ഞേ മ​റ്റെ​ന്തു​മു​ള്ളൂ. കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള​യെ ക​ല്യാ​ണം ക​ഴി​ക്കാ​ൻ പോ​കു​ന്നു എ​ന്ന്​ കേ​ട്ട​ല്ലോ എ​ന്ന്​ കു​ള​ക്ക​ട​വി​ൽ വെ​ച്ച്​ വി​ശേ​ഷം തി​ര​ക്കി​യ കൂ​ട്ടു​കാ​രി​യോ​ട്, ഞാ​നെ​ങ്ങും അ​യാ​ളോ​ടൊ​പ്പം പോ​കി​ല്ലെ​ന്നാ​ണ്​ ശ്രീ​ദേ​വി പ​റ​ഞ്ഞ​ത്. പ​ക്ഷേ, അ​ച്ഛ​ന്‍റെ വാ​ക്ക്​ ധി​ക്ക​രി​ക്കാ​നാ​യി​ല്ല. വി​വാ​ഹം ന​ട​ന്നു. ആ​കു​ല​ത​ക​ളും ദാ​രി​ദ്ര്യ​വും പ്രാ​ര​ബ്​​ധ​ങ്ങ​ളും ആ ​ജീ​വി​ത​ത്തെ വി​ട്ടൊ​ഴി​ഞ്ഞി​രു​ന്നി​ല്ല. എ​ല്ലാം സ​ഹി​ക്കാ​ൻ പ​ഠി​ച്ചി​രു​ന്നു ശ്രീ​ദേ​വി. ഇ​തി​നി​ടെ, യു​ദ്ധ​സേ​വ​ന​ത്തി​നാ​യി കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള മ​ദ്രാ​സി​ലേ​ക്ക്​ പോ​യി. ഭാ​ര്യ​യെ​യും മ​ക്ക​ളെ​യും ഉ​പേ​ക്ഷി​ച്ചാ​യി​രു​ന്നു യാ​ത്ര. ശ്രീ​ദേ​വി ത​ള​ർ​ന്നി​ല്ല. ക​ണ്ണീ​രും സ​ങ്ക​ട​ങ്ങ​ളും മ​റ​ച്ചു​പി​ടി​ച്ച്​ നാ​ല്​ മ​ക്ക​ളു​മാ​യി ജീ​വി​ത​ത്തോ​ട്​ പൊ​രു​തി. അ​ച്ച​ട​ക്ക​മി​ല്ലാ​ത്ത ജീ​വി​തം ചി​ല പ്ര​ശ്ന​ങ്ങ​ളി​ലേ​ക്ക്​ വ​ഴു​തി​മാ​റി​യ​പ്പോ​ൾ കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള​ക്ക്​ അ​വി​ടെ തു​ട​രാ​നാ​വാ​ത്ത അ​വ​സ്ഥ വ​ന്നു. ശ്രീ​ദേ​വി​യു​ടെ അ​ച്ഛ​ൻ ചെ​ന്ന്​ കൂ​ട്ടി​ക്കൊ​ണ്ടു​വ​രു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. മാ​പ്പു​പ​റ​ഞ്ഞ്​ മ​ട​ങ്ങി​വ​ന്ന കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള​യോ​ട്​ എ​ല്ലാം പൊ​റു​ക്കാ​ൻ ശ്രീ​ദേ​വി​യും മ​ടി കാ​ണി​ച്ചി​ല്ല. നാ​ട്ടി​ൽ തി​രി​ച്ചെ​ത്തി​യ ശേ​ഷം എ​ഴു​ത്തി​ൽ കൂ​ടു​ത​ൽ സ​ജീ​വ​മാ​യി. തി​ര​ക്കു​ക​ൾ വ​ർ​ധി​ച്ചു. മി​ക്ക ദി​വ​സ​ങ്ങ​ളി​ലും സൗ​ഹൃ​ദ സ​ദ​സ്സു​ക​ളും യോ​ഗ​ങ്ങ​ളും. രാ​ത്രി തി​രി​ച്ചെ​ത്തു​മ്പോ​ൾ കു​ട്ടി​ക​ൾ ഉ​റ​ങ്ങി​യി​ട്ടു​ണ്ടാ​കും.

എ​ട്ടു​വ​ർ​ഷം നീ​ണ്ട ദാ​മ്പ​ത്യ ജീ​വി​തം. അ​തി​ൽ ര​ണ്ട്​ വ​ർ​ഷം ത​മ്മി​ൽ​ത​ല്ലി​യും ക​ല​ഹി​ച്ചും ക​ഴി​ഞ്ഞു​പോ​യെ​ന്ന്​ ല​ളി​ത പ​റ​യു​ന്നു. എ​ങ്കി​ലും ശ്രീ​ദേ​വി​യെ കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള​ക്ക്​ ഇ​ഷ്ട​മാ​യി​രു​ന്നു. ഒ​രു​പാ​ട്​ ക​വി​ത​ക​ളി​ൽ അ​വ​ർ ക​ട​ന്നു​വ​രു​ന്നു​ണ്ട്. ‘മ​ന​സ്വി​നി’ എ​ന്ന ക​വി​ത​യി​ൽ

‘‘മ​ഞ്ഞ​ത്തെ​ച്ചി പൂ​ങ്കു​ല പോ​ലെ മ​ഞ്ജി​മ വി​ട​രും പു​ല​ര്‍കാ​ലേ,

നി​ന്നൂ ല​ളി​തേ, നീ​യെ​ൻ മു​ന്നി​ല്‍ നി​ര്‍വൃ​തി ത​ന്‍ പൊ​ന്‍ക​തി​ര്‍പോ​ലെ’’

എ​ന്നൊ​ക്കെ എ​ഴു​തി​യ​ത്​ ശ്രീ​ദേ​വി​യെ മ​ന​സ്സി​ൽ ക​ണ്ടാ​ണ്​. ചി​ല ക​വി​ത​ക​ൾ എ​ഴു​തു​മ്പോ​ൾ ഭാ​ര്യ​യോ​ട്​ അ​ഭി​പ്രാ​യം ചോ​ദി​ക്കും. ‘മം​ഗ​ളോ​ദ​യം’ മാ​സി​ക​യി​ൽ ജോ​ലി ചെ​യ്യു​മ്പോ​ൾ തൃ​ശൂ​രി​ലാ​യി​രു​ന്നു താ​മ​സം. അ​തൊ​ക്കെ സ​ന്തോ​ഷ​ത്തി​ന്‍റ ദി​ന​ങ്ങ​ളാ​യി​രു​ന്നു.

വേ​ദ​ന​യി​ൽ പി​റ​ന്ന ‘ര​മ​ണ​ൻ’...

ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി രാ​ഘ​വ​ൻ​പി​ള്ള ആ​ദ്യ​കാ​ല​ത്ത്​ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യു​ടെ കൂ​ട്ടു​കാ​ര​നാ​യി​രു​ന്നി​ല്ല. എ​ന്നു മാ​ത്ര​മ​ല്ല, ഇ​രു​വ​ർ​ക്കു​മി​ട​യി​ൽ അ​ൽ​പം ശ​ത്രു​ത​യു​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ എ​ഴു​തു​ന്ന ക​വി​ത​ക​ൾ​ക്കെ​ല്ലാം പാ​ര​ഡി എ​ഴു​തി പ​രി​ഹ​സ​രി​ക്ക​ലാ​യി​രു​ന്നു ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി​യു​ടെ ജോ​ലി. ഇ​താ​ണ്​ ഇ​ഷ്ട​ക്കു​റ​വി​ന്​ കാ​ര​ണം. പി​ന്നീ​ടാ​ണ്​ ഇ​രു​വ​രും വ​ലി​യ കൂ​ട്ടു​കാ​രാ​യ​ത്. സാ​ഹി​ത്യ സം​ബ​ന്ധി​യാ​യ ത​ർ​ക്ക​ങ്ങ​ളി​ലും സം​വാ​ദ​ങ്ങ​ളി​ലും അ​വ​ർ ഒ​രേ പ​ക്ഷ​ത്താ​യി​രു​ന്നു. ഏ​റെ വൈ​കാ​രി​ക​മാ​യി​രു​ന്നു അ​വ​ർ​ക്കി​ട​യി​ലെ മാ​ന​സി​ക അ​ടു​പ്പം. ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി പ്ര​ണ​യ നൈ​രാ​ശ്യ​ത്താ​ൽ ജീ​വ​നൊ​ടു​ക്കി​യ​പ്പോ​ൾ ആ ​മ​ര​ണം സൃ​ഷ്ടി​ച്ച വേ​ദ​ന​യി​ൽ നി​ന്നാ​ണ്​ ‘ത​ക​ർ​ന്ന മു​ര​ളി’ എ​ന്ന ല​ഘു വി​ലാ​പ​കാ​വ്യം ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ എ​ഴു​തി​യ​ത്. വി​ശാ​ല​വും വി​ഷാ​ദാ​ത്മ​ക​വു​മാ‍യ പ​ശ്ചാ​ത്ത​ല​ത്തി​ൽ അ​തി​ന്​ കാ​വ്യാ​വി​ഷ്കാ​രം വേ​ണ​മെ​ന്ന ചി​ന്ത​യി​ൽ പി​റ​ന്ന​താ​ണ്​ മ​ല​യാ​ള സാ​ഹി​ത്യ​ത്തി​ലെ എ​ക്കാ​ല​ത്തെ​യും മാ​സ്റ്റ​ർ പീ​സാ​യി മാ​റി​യ ‘ര​മ​ണ​ൻ’ എ​ന്ന പ്ര​ണ​യ​കാ​വ്യം. ത​ന്‍റെ മ​ന​സ്സി​നെ ഉ​ല​ച്ച ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി​യു​ടെ അ​നാ​ഥ ജീ​വി​ത​വും അ​കാ​ല മ​ര​ണ​വും ര​മ​ണ​ൻ എ​ന്ന ദു​ര​ന്ത​നാ​യ​ക​നി​ലേ​ക്ക്​ വി​കാ​ര തീ​വ്ര​മാ​യ കാ​ൽ​പ​നി​ക ചാ​രു​ത​യോ​ടെ പ​ക​ർ​ത്തു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ.

ജീ​വി​തം ‘നീ​റു​ന്ന തീ​ച്ചൂ​ള’...

പെ​​ട്ടെ​ന്നാ​ണ്​ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​ക്ക്​ രോ​ഗം പി​ടി​പെ​ട്ട​ത്. മ​ക​ര മാ​സ​ത്തി​ലെ തൈ​പ്പൂ​യ​ത്തി​ന്​ അ​ടു​ത്തു​ള്ള ക്ഷേ​ത്ര​ത്തി​ൽ കാ​വ​ടി കാ​ണാ​ൻ പോ​യി തി​രി​ച്ചു​വ​ന്ന​താ​ണ്. നേ​രം പു​ല​ർ​ന്ന​പ്പോ​ൾ ക​ല​ശ​ലാ​യ ചു​മ തു​ട​ങ്ങി. ക്ഷ​യ​രോ​ഗ​ങ്ങ​ളി​ൽ ഏ​റ്റ​വും ക​ടു​ത്ത​താ​യി​രു​ന്നു​ അ​ത്. വാ​ത​ത്തി​ന്‍റെ ഉ​പ​ദ്ര​വ​വും ഉ​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. മ​രു​ന്ന്​ ക​ഴി​ച്ചെ​ങ്കി​ലും ഒ​രാ​ഴ്ച ക​ഴി​ഞ്ഞി​ട്ടും ചു​മ മാ​റി​യി​ല്ല. അ​ന്ന്​ ല​ളി​ത​ക്ക്​ ആ​റു​മാ​സം പ്രാ​യം. ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി​യി​ലെ വീ​ട്ടു​മു​റ്റ​ത്ത്​ വേ​റൊ​രു കു​ടി​ൽ കെ​ട്ടി അ​ച്ഛ​ൻ താ​മ​സം തു​ട​ങ്ങി. കു​ട്ടി​ക​ളു​മാ​യി സ​മ്പ​ർ​ക്കം ഒ​ഴി​വാ​ക്കാ​നാ​ണ്​ താ​മ​സം മാ​റി​യ​ത്. ഇ​ട​ക്ക്​ ല​ളി​ത​യെ കാ​ണ​ണ​മെ​ന്നു​പ​റ​ഞ്ഞ്​ അ​ച്ഛ​ൻ വാ​ശി​പി​ടി​ക്കും. അ​മ്മ കു​ടി​ലി​ന്‍റെ കി​ളി​വാ​തി​ലി​ലൂ​ടെ കു​ഞ്ഞി​നെ ഉ​യ​ർ​ത്തി​പ്പി​ടി​ക്കും. ആ ​കാ​ഴ്ച​യി​ൽ അ​ച്ഛ​നും മ​ക​ളും ചി​രി​ക്കും. ​നെ​ടു​വീ​ർ​പ്പി​ട്ട്​ ക​ണ്ണു​തു​ട​ച്ച്​ ശ്രീ​ദേ​വി അ​ത്​ ക​ണ്ടു​നി​ന്നു. കു​റ​ച്ച്​ മാ​സ​ങ്ങ​ൾ അ​ങ്ങ​നെ ക​ഴി​ഞ്ഞു. ആ​രോ​ഗ്യം ക്ഷ​യി​ക്കു​മ്പോ​ഴും ജീ​വി​ത​ശൈ​ലി​യി​ൽ മാ​റ്റ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നി​ല്ല. രോ​ഗ​ക്കി​ട​ക്ക​യി​ൽ പോ​ലും മ​ദ്യ​പി​ച്ചു. രോ​ഗം മൂ​ർ​ച്ഛി​ച്ച​തോ​ടെ നാ​ട്ടി​ലെ ഡോ​ക്ട​റു​ടെ നി​ർ​ദേ​ശ​പ്ര​കാ​രം തൃ​​ശൂ​ർ മം​ഗ​ളോ​ദ​യം ന​ഴ്​​സി​ങ്​ ഹോ​മി​ലേ​ക്ക്​ മാ​റ്റി. അ​നു​ജ​ൻ പ്ര​ഭാ​ക​ര​പ്പ​ണി​ക്ക​രാ​ണ്​ ഒ​പ്പ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്ന​ത്. 1948 ജൂ​ൺ 17ന്​ ​വി​ദ​ഗ്​​ധ ചി​കി​ത്സ​ക്കാ​യി കോ​യ​മ്പ​ത്തൂ​രി​ലേ​ക്ക്​ പോ​കാ​ൻ തീ​രു​മാ​നി​ച്ചു. മു​ണ്ടും ജു​ബ്ബ​യും ക​ണ്ണ​ട​യും ധ​രി​ച്ച്​ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ ഒ​രു​ങ്ങി​യി​റ​ങ്ങി. വാ​തി​ൽ​പ​ടി വ​രെ പോ​യ​ശേ​ഷം ഒ​ന്ന്​ കി​ട​ക്ക​ട്ടെ എ​ന്നു​പ​റ​ഞ്ഞ്​ തി​രി​ഞ്ഞു​ന​ട​ന്നു. അ​നു​ജ​ന്‍ പ​ക​ർ​ന്നു​കൊ​ടു​ത്ത വെ​ള്ളം അ​ൽ​പം ഇ​റ​ക്കി. പി​ന്നെ ഉ​ണ​ർ​ന്നി​ല്ല. മെ​ല്ലെ ക​ണ്ണ​ട​ച്ച്​ മ​ര​ണ​ത്തി​നൊ​പ്പം ക​വി യാ​ത്ര​യാ​യി. രാ​ത്രി ദു:​സ്വ​പ്നം ക​ണ്ട്​ ഞെ​ട്ടി​യു​ണ​ർ​ന്ന്​ മ​ക​നെ കാ​ണാ​ൻ പു​ല​ർ​ച്ചെ ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി​യി​ൽ നി​ന്ന്​ പു​റ​പ്പെ​ട്ട അ​മ്മ പാ​റു​ക്കു​ട്ടി​യ​മ്മ അ​പ്പോ​ഴേ​ക്കും ആ​ശു​പ​ത്രി പ​ടി വ​രെ എ​ത്തി​യി​രു​ന്നു. പ​​ക്ഷേ, അ​മ്മ​യു​ടെ ‘കൊ​ച്ചു​കു​ട്ട’​നെ ജീ​വ​നോ​ടെ​ കാ​ണാ​നാ​യി​ല്ല. ആ ​സ​ങ്ക​ടം അ​വ​ർ മ​രി​ക്കു​ന്ന​തു​വ​രെ പ​റ​യു​മാ​യി​രു​ന്നു. ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യു​ടെ ജാ​ത​ക​മെ​ഴു​തി​യ​ത്​ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്‍റെ അ​ച്ഛ​നാ​ണ്. അ​തി​ൽ ആ​യു​സ്സി​നെ​ക്കു​റി​ച്ച്​ പ​റ​ഞ്ഞി​രു​ന്നി​ല്ല. ‘മ​രി​ച്ചാ​ലും ഒ​രു ധ്രു​വ​ന​ക്ഷ​ത്രം പോ​ലെ ആ​കാ​ശ​ത്ത്​ മി​ന്നി​ത്തി​ള​ങ്ങും’ എ​ന്നു​മാ​ത്രം കു​റി​ച്ചു. കാ​ലം അ​തി​ന്​ സാ​ക്ഷി​യാ​യി.

ജീ​വി​തം ധൂ​ർ​ത്ത​ടി​ച്ച​തി​ൽ അ​വ​സാ​ന കാ​ല​ത്ത്​ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​ക്ക്​ തീ​രാ​ത്ത കു​റ്റ​ബോ​ധ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. ജീ​വി​ക്കാ​ൻ മ​റ​ന്നു​പോ​യ​തി​ന്‍റെ ന​ഷ്ട​ബോ​ധ​വും വേ​ദ​ന​യും ത​ന്നെ കാ​ണാ​നെ​ത്തി​യ ചി​ല​രോ​ടൊ​ക്കെ അ​ദ്ദേ​ഹം തു​റ​ന്നു​പ​റ​ഞ്ഞു. ഭ​ർ​ത്താ​വി​ന്‍റെ അ​പ്ര​തീ​ക്ഷി​ത വി​യോ​ഗ​ത്തി​ൽ പ​ക​ച്ചു​പോ​യ ശ്രീ​ദേ​വി വൈ​കാ​തെ ജീ​വി​ത യാ​ഥാ​ർ​ഥ്യ​ങ്ങ​ളു​മാ​യി പൊ​രു​ത്ത​പ്പെ​ട്ടു. ക​വി​യു​ടെ പു​സ്ത​ക​ങ്ങ​ളു​ടെ റോ​യ​ൽ​റ്റി​യാ​യി​രു​ന്നു പ്ര​ധാ​ന വ​രു​മാ​നം. ഓ​രോ മാ​സ​വും മം​ഗ​ളോ​ദ​യ​ത്തി​ൽ​നി​ന്ന്​ അ​യ​ച്ചു​കി​ട്ടി​യ 200 രൂ​പ അ​ന്ന്​ വ​ലി​യ തു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. മ​ക്ക​ളെ ന​ന്നാ​യി വ​ള​ർ​ത്തി. മെ​ച്ച​പ്പെ​ട്ട വി​ദ്യാ​ഭ്യാ​സം ന​ൽ​കി. ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യു​ടെ ജീ​വി​ത​ത്തി​ലെ താ​ള​പ്പി​ഴ​ക​ൾ അ​ടു​ത്തു​നി​ന്ന്​ ക​ണ്ട​തു​കൊ​ണ്ടാ​കാം ശ്രീ​ദേ​വി​ക്ക്​ ക​വി​ക​ളെ ഒ​ട്ടും ഇ​ഷ്ട​മാ​യി​രു​ന്നി​ല്ല. മ​ക​ൾ അ​ജി​ത​ക്ക്​ വി​വാ​ഹാ​ലോ​ച​ന വ​ന്ന​പ്പോ​ൾ കൂ​ലി​പ്പ​ണി​ക്കാ​ര​ന്​ കൊ​ടു​ത്താ​ലും സാ​ഹി​ത്യ​കാ​ര​നെ കൊ​ണ്ട്​ കെ​ട്ടി​ക്കി​ല്ലെ​ന്നാ​യി​രു​ന്നു​ അ​വ​രു​ടെ വാ​ശി. സ്വ​ന്തം അ​നു​ഭ​വ​ങ്ങ​ളാ​ണ്​ അ​മ്മ​യെ​ക്കൊ​ണ്ട്​ അ​ങ്ങ​നെ പ​റ​യി​ച്ച​തെ​ന്ന്​ ല​ളി​ത. 2002ലാ​ണ്​ ശ്രീ​ദേ​വി മ​രി​ച്ച​ത്. അ​ക്കാ​ല​മ​ത്ര​യും ല​ളി​ത​യോ​ടൊ​പ്പ​മാ​യി​രു​ന്നു.

മ​ര​ണം ‘നി​ഴ​ലു​ക​ൾ’ പോ​ലെ..

36ാം വ​യ​സ്സി​ൽ ഭൂ​മി വി​ട്ടു​പോ​യ കൃ​ഷ്ണ​പി​ള്ള​യു​ടെ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ ത​റ​വാ​ടി​നെ അ​കാ​ല മ​ര​ണ​ങ്ങ​ൾ ഭീ​തി​പ്പെ​ടു​ത്തും​വി​ധം നി​ഴ​ൽ​പോ​ലെ പി​ന്തു​ട​രു​ക​യാ​യി​രു​ന്നോ?. ല​ളി​ത​ക്ക്​ ഞെ​ട്ട​ലോ​ടെ മാ​ത്ര​മേ അ​തെ​ല്ലാം ഓ​ർ​ക്കാ​നാ​കൂ. എ​ല്ലാ പ്ര​തി​സ​ന്ധി​ക​ളി​ലും പി​ടി​ച്ചു​നി​ന്ന അ​മ്മ​​യെ​യും ആ ​മ​ര​ണ​ങ്ങ​ൾ ത​ള​ർ​ത്തി. ല​ളി​ത​യു​ടെ നേ​രെ മൂ​ത്ത​യാ​ൾ ജ​യ​ദേ​വ​ൻ ഒ​ന്ന​ര വ​യ​സ്സു​ള്ള​പ്പോ​ൾ രോ​ഗം വ​ന്ന്​ മ​രി​ച്ചി​രു​ന്നു. അ​ത്​ ക​ഴി​ഞ്ഞാ​ണ്​ ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യു​ടെ മ​ര​ണം. ചേ​ച്ചി അ​ജി​ത​യു​ടെ മ​ക​ൻ മ​ധു 17ാം വ​യ​സ്സി​ൽ തൂ​ങ്ങി​മ​രി​ച്ചു. പ​ഠ​ന​ത്തി​ൽ മി​ടു​ക്ക​നാ​യി​രു​ന്ന അ​വ​ൻ ഇ​ട​ക്കി​ടെ ആ​ത്​​മ​ഹ​ത്യാ പ്ര​വ​ണ​ത പ്ര​ക​ടി​പ്പി​ച്ചി​രു​ന്നു. ബ്ലേ​ഡ്​ സം​ഘ​ത്തി​ന്‍റെ ച​തി​യി​ൽ​പ്പെ​ട്ട്​ മ​ക്ക​ളാ​യ സു​ധീ​ർ, മാ​യ എ​ന്നി​വ​ർ​ക്കൊ​പ്പം അ​ജി​ത​യും പി​ന്നീ​ട്​ വി​ഷം ക​ഴി​ച്ച്​ മ​രി​ച്ചു. ഈ ​സ​മ​യം പു​റ​ത്തു​പോ​യി​രു​ന്ന ചേ​ച്ചി​യു​ടെ ഭ​ർ​ത്താ​വ്​ സു​കു​മാ​ര​മേ​നോ​നും വീ​ട്ടി​ൽ മ​ട​ങ്ങി​യെ​ത്തി​യ​പ്പോ​ൾ ആ ​കാ​ഴ്ച ക​ണ്ട്​ ജീ​വ​നൊ​ടു​ക്കി. മൂ​ത്ത ​ഏ​ട്ട​ൻ ശ്രീ​കു​മാ​റും ല​ളി​ത​യു​ടെ ഭ​ർ​ത്താ​വ്​ സ​ദാ​ശി​വ​നും വാ​ഹ​നാ​പ​ക​ട​ത്തി​ൽ മ​രി​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. ‘മ​ക്ക​ൾ​ക്കും മ​രു​മ​ക്ക​ൾ​ക്കും ആ​യു​സ്സെ​ത്താ​തെ അ​പ​ക​ട​മ​ര​ണം സം​ഭ​വി​ക്കു​മെ​ന്ന്​​ അ​മ്മ​യു​ടെ ജാ​ത​ക​ത്തി​ൽ ഉ​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു​’ എ​ന്നാ​ണ്​ ഇ​തേ​ക്കു​റി​ച്ച്​ ഒ​രു നെ​ടു​വീ​ർ​​പ്പോ​ടെ​ ല​ളി​ത പ​റ​യു​ന്ന​ത്.

എ​ഴു​ത്തി​ന്‍റെ ‘ത​ളി​ർ​ത്തൊ​ത്തു​ക​ൾ’

ഏ​ട്ട​ൻ ശ്രീ​കു​മാ​ർ എ​ഴു​തു​മാ​യി​രു​ന്നു. മ​ക്ക​ൾ സാ​ഹി​ത്യ​ത്തി​ലേ​ക്ക്​ പോ​കു​ന്ന​ത്​ ശ്രീ​ദേ​വി​ ഇ​ഷ്ട​പ്പെ​ട്ടി​ല്ല. ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യോ​ടൊ​ത്തു​ള്ള ജീ​വി​തം അ​വ​രി​ൽ എ​ഴു​ത്തു​കാ​രോ​ട്​ ഒ​രു​ത​രം ഭ​യം വ​ള​ർ​ത്തി​യി​രു​ന്നു. ജീ​വി​തം ദു​രി​ത​മാ​കു​മെ​ന്ന ആ​ധി. ല​ളി​ത 18ാം വ​യ​സ്സി​ൽ ര​ണ്ട്​ നോ​വ​ലു​ക​ളെ​ഴു​തി. പ്ര​സി​ദ്ധീ​ക​രി​ച്ചി​രു​ന്നി​ല്ല. അ​വ​ൾ എ​ന്തൊ​ക്കെ​യോ എ​ഴു​തി​വെ​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു എ​ന്നു​പ​റ​ഞ്ഞ്​ അ​മ്മ അ​ത്​ ഏ​ട്ട​നെ കാ​ണി​ച്ചു. അ​ദ്ദേ​ഹം ആ ​ക​ട​ലാ​സു​കെ​ട്ട്​ മു​റ്റ​ത്തേ​ക്ക്​​ വ​ലി​ച്ചെ​റി​ഞ്ഞു. പു​റ​ത്ത്​ ന​ല്ല മ​ഴ​യാ​യി​രു​ന്നു. ല​ളി​ത​യു​ടെ ആ​ദ്യ സൃ​ഷ്ടി​ക​ൾ അ​ങ്ങ​നെ മ​ഴ​വെ​ള്ള​ത്തി​ൽ വീ​ണ്​ കു​തി​ർ​ന്നു. ഏ​ട്ട​നെ ​ചോ​ദ്യം ചെ​യ്യാ​ൻ ധൈ​ര്യ​മു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നി​ല്ല. പി​ന്നീ​ടും ചി​ല ക​ഥ​ക​ളൊ​ക്കെ എ​ഴു​തി. പ്ര​സി​ദ്ധീ​ക​രി​ച്ചി​ല്ല. ഇ​പ്പോ​ൾ ‘ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ മാ​ർ​ത്താ​ണ്ഡ പ​ണി​ക്ക​ർ ഒ​രു ദേ​ശ​ത്തി​ന്‍റെ ദൈ​വം’ എ​ന്ന പേ​രി​ൽ നോ​വ​ൽ പൂ​ർ​ത്തി​യാ​ക്കി​യി​ട്ടു​ണ്ട്​. പി​ന്തു​ണ​യും പ്രോ​ത്സാ​ഹ​ന​വു​മാ​യി ഒ​പ്പ​മു​ള്ള​ത്​ എ​ഴു​ത്തു​കാ​ര​നും ച​ങ്ങ​മ്പു​ഴ​യു​ടെ ആ​രാ​ധ​ക​നു​മാ​യ ര​ഘു ക​ല്ല​റ​യ്ക്ക​ൽ. ഇ​ട​പ്പ​ള്ളി കൊ​ട്ടാ​ര​ത്തി​ലെ സേ​നാ​ധി​പ​നാ​യി​രു​ന്നു മാ​ർ​ത്താ​ണ്ഡ പ​ണി​ക്ക​ർ. ച​രി​ത്ര​വും ഇ​തി​ഹാ​സ​വും ഇ​ട​ക​ല​രു​ന്ന നോ​വ​ൽ വൈ​കാ​തെ പു​റ​ത്തി​റ​ങ്ങും. അ​ച്ഛ​ന്‍റെ ര​ച​ന​ക​ളി​ൽ ഏ​റ്റ​വും ഇ​ഷ്ട​പ്പെ​ട്ട​ത്​ ഏ​തെ​ന്ന്​ ചോ​ദി​ച്ചാ​ൽ ല​ളി​ത​ക്ക്​ ഒ​രു ഉ​ത്ത​രം മാ​ത്രം: ‘ര​മ​ണ​ൻ’.