ചരിത്രത്തിലെ ആ 634 ദിനങ്ങൾ

ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിവാദപൂർണവും ഇരുണ്ടതുമായ അധ്യായമായ 1975-77 അടിയന്തരാവസ്ഥയെ ഒരു പുസ്തകത്തിലൂടെ വീണ്ടും തുറന്നുകാണിക്കുകയാണ് ആർ.കെ. ബിജുരാജ്. ചുവന്ന കവറിൽ കറുത്ത ചങ്ങലകളുടെ ചിത്രം, ‘634 ദിനങ്ങൾ’ എന്ന തലക്കെട്ട്. അതുതന്നെ ആ കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട, മൗലികാവകാശങ്ങൾ മരവിപ്പിക്കപ്പെട്ട, ഒറ്റക്കുനിന്ന് ഭയപ്പെടേണ്ടിവന്ന ദിനങ്ങളുടെ കഥ.

പുസ്തകം പ്രധാനമായും മൂന്ന് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തേടുന്നു: അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിക്കാൻ ഇടയാക്കിയ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക കാരണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയായിരുന്നു?, ആ കാലത്ത് ഇന്ത്യയിലും കേരളത്തിലും പ്രത്യേകമായി എന്ത് സംഭവിച്ചു?, അമ്പത് വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ആ അനുഭവം ഇന്ന് എന്ത് പാഠമാണ് നൽകുന്നത്?

ഇതിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്, ഗ്രന്ഥകർത്താവ് ഏകപക്ഷീയമായ ‘കറുത്ത ദിനങ്ങൾ’ മാത്രം പറയുന്ന പുസ്തകമല്ല ഇതെന്നാണ്. ഒരേ സമയം അത് അടിയന്തരാവസ്ഥയെ നീതീകരിക്കുന്ന ഒരു പ്രതിരോധ ഗ്രന്ഥവുമല്ല. രണ്ട് വിപരീത നരേറ്റിവുകളും അദ്ദേഹം മുഖാമുഖം നിർത്തുന്നു.

ഒരു വശത്ത്, 1975 ജൂൺ 25 അർധരാത്രിയിലെ പ്രഖ്യാപനത്തോടെ ആരംഭിച്ച 21 മാസത്തെ ഭരണം, മൗലികാവകാശങ്ങൾ റദ്ദാക്കൽ, മാധ്യമ സെൻസർഷിപ് (പത്രങ്ങൾ ശൂന്യമായ എഡിറ്റോറിയൽ പേജുകളോടെ പ്രതിഷേധിച്ചത്), ജയപ്രകാശ് നാരായൺ, അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയി, മൊറാർജി ദേശായി, ജോർജ് ഫെർണാണ്ടസ് തുടങ്ങിയ നേതാക്കളുടെ വിചാരണയില്ലാത്ത തടവ്, കേരളത്തിൽ എ.കെ. ആന്റണി, പിണറായി വിജയൻ അടക്കമുള്ള പിന്നീട് കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിരുന്നവരുടെ ജയിൽവാസം, നക്സൽ പ്രവർത്തകരുടെയും ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി പ്രവർത്തകരുടെയും ജയിൽവാസം, രാജൻ കേസ് പോലുള്ള കസ്റ്റഡി മരണങ്ങൾ, സഞ്ജയ് ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നിർബന്ധിത വന്ധ്യംകരണം, തുർക്ക്മാൻ ഗേറ്റിലെ ചേരി നിർമാർജനവും വെടിവെപ്പും, 42ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി എന്നിവയെല്ലാം ചോരപുരണ്ട അടയാളങ്ങളായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. ഇവ ‘ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കറുത്ത നാളുകൾ’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നതിൽ അതിശയമില്ല.

മറുവശത്ത്, അടിയന്തരാവസ്ഥ അനിവാര്യമായിരുന്നുവെന്ന വാദവും പുസ്തകം ഗൗരവത്തോടെ പരിഗണിക്കുന്നു. 1971ലെ ഇന്തോ-സോവിയറ്റ് കരാർ, ബംഗ്ലാദേശ് യുദ്ധം, 1974ലെ പൊഖ്‌റാൻ ആണവ പരീക്ഷണം എന്നിവ അമേരിക്കയെയും സി.ഐ.എയെയും പ്രകോപിപ്പിച്ചു. ചിലിയിലെ സാൽവദോർ അല്ലെൻഡെയെ അട്ടിമറിച്ച അതേ മാതൃകയിൽ ഇന്ത്യയിലും ശ്രമങ്ങൾ നടന്നതായി സി.പി.ഐ നേതാവ് മൊഹിത് സെന്നിന്റെ ആത്മകഥയിലും ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയുടെ മുന്നറിയിപ്പിലും പരാമർശമുണ്ട്. ജയപ്രകാശ് നാരായണന്റെ ‘സമ്പൂർണ വിപ്ലവം’, 1974ലെ റെയിൽവേ പണിമുടക്ക്, അലഹബാദ് ഹൈകോടതി വിധി (ജസ്റ്റിസ് ജഗൻമോഹൻ സിൻഹ), സൈന്യത്തോട് ഉത്തരവുകൾ അനുസരിക്കരുതെന്ന ആഹ്വാനം എന്നിവയെല്ലാം ഒരു വലിയ അട്ടിമറി ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി കാണുന്ന വീക്ഷണവും ഇവിടെ ഇടംപിടിക്കുന്നു. കെ.ജി.ബിയുടെയും സോവിയറ്റ് ഇന്റലിജൻസിന്റെയും മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഇന്ദിരഗാന്ധിയെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിലേക്ക് നയിച്ചുവെന്ന വാദവും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

ബിജുരാജിന്റെ പ്രധാന സംഭാവന ഇവിടെയാണ്. രണ്ട് തീവ്ര നിലപാടുകളെയും ഒരേ തലത്തിൽ വെച്ച്, അവയുടെ ഉറവിടങ്ങളും പരിമിതികളും വായനക്കാരന് തുറന്നുകാട്ടുന്നു. അടിയന്തരാവസ്ഥയിലെ അതിക്രമങ്ങൾ നിഷേധിക്കാതെ തന്നെ, അത് ‘ഏകാധിപത്യത്തിന്റെ മാത്രം ഫലം’ ആയിരുന്നോ അതോ അന്താരാഷ്ട്ര ശീതയുദ്ധത്തിന്റെയും ആഭ്യന്തര അസ്ഥിരതയുടെയും സങ്കീർണമായ ഉൽപന്നമായിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യം ഉയർത്തുന്നു. കേരളത്തിലെ അനുഭവങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകുന്നത് പുസ്തകത്തിന്റെ മറ്റൊരു ശക്തിയാണ്.

1977ൽ ജനതാ പാർട്ടി സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നപ്പോൾ ജനാധിപത്യം വിജയിച്ചുവെന്ന് പറയുമ്പോഴും, അടിയന്തരാവസ്ഥയുടെ പാഠങ്ങൾ ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. അധികാരം ഒരാളിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കാമെന്നും, ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ ദുർബലമാകുമ്പോൾ എത്ര വേഗത്തിൽ അവ തകരാമെന്നും ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചരിത്ര ഗ്രന്ഥമാണിത്.

ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലെ എഴുത്ത് ലളിതവും ക്രമീകൃതവുമാണ്. വസ്തുതകളെ വൈകാരികതയിൽ മുക്കാതെ, എന്നാൽ അവയുടെ മനുഷ്യ മുഖം മറച്ചുവെക്കാതെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. കുടുംബാസൂത്രണം, ചേരി നിർമാർജനം, മാധ്യമ സെൻസർഷിപ്, ചെറുത്തുനിൽപുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ പുസ്തകത്തെ വെറും രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി സാമൂഹിക ചരിത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

അമ്പത്തൊന്നാം വാർഷികത്തിൽ ഈ പുസ്തകം വരുന്നത് യാദൃച്ഛികമല്ല. അടിയന്തരാവസ്ഥയെ ‘കറുത്ത ദിനങ്ങൾ’ ആയി മാത്രം ഓർക്കുന്നവരും ‘അനിവാര്യമായിരുന്നു’ എന്ന് വാദിക്കുന്നവരും വായിക്കേണ്ട ഒരു കൃതി. ചരിത്രം ഒരു കക്ഷിയുടെ മാത്രം സ്വത്തല്ല എന്ന് ഓർമിപ്പിക്കുന്ന, ചിന്തിപ്പിക്കുന്ന, ചർച്ചക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്ന ഒരു പുസ്തകം.