പോരാട്ടത്തിൽ നിന്ന് സമാധാനത്തിലേക്ക് ചുവടുവെച്ച്...

ഓ​പ​റേ​ഷ​ൻ സി​ന്ദൂ​റും അ​തി​നു​ശേ​ഷം പൂ​ഞ്ച് മേ​ഖ​ല​യി​ല​ട​ക്കം പാ​ക് സൈ​ന്യം ന​ട​ത്തി​യ ഷെ​ല്ലാ​ക്ര​മ​ണ​ങ്ങ​ളു​മെ​ല്ലാം യു​ദ്ധ​സ​മാ​ന സാ​ഹ​ച​ര്യ​ങ്ങ​ളി​ലേ​ക്ക് നീ​ങ്ങി​യ​പ്പോ​ൾ​ത​ന്നെ, യു.​എ​ൻ ഉ​ൾ​പ്പെ​ടെ​യു​ള്ള അ​ന്താ​രാ​ഷ്ട്ര സം​ഘ​ട​ന​ക​ളും വ​ൻ​ശ​ക്തി രാ​ഷ്ട്ര​ങ്ങ​ളു​മെ​ല്ലാം ന​യ​ത​ന്ത്ര ച​ർ​ച്ച​യി​ലൂ​ടെ​യു​ള്ള പ്ര​ശ്ന പ​രി​ഹാ​ര​മാ​ണ് ഇ​രു രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളോ​ടും നി​ർ​ദേ​ശി​ച്ച​ത്.

പാ​കി​സ്താ​ന്റെ ഡ​യ​റ​ക്ട​ർ ജ​ന​റ​ൽ ഓ​ഫ് മി​ലി​ട്ട​റി ഓ​പ​റേ​ഷ​ൻ​സ് (ഡി.​ജി.​എം.​ഒ) ഇ​ന്ത്യ​യു​ടെ ഡി.​ജി.​എം.​ഒ​യെ ശ​നി​യാ​ഴ്ച വൈ​കു​ന്നേ​രം 3.35ന് ​വി​ളി​ക്കു​ന്ന​തോ​ടെ​യാ​ണ് വെ​ടി​നി​ർ​ത്ത​ൽ യാ​ഥാ​ർ​ഥ്യ​മാ​​യ​തെ​ങ്കി​ലും സം​ഘ​ർ​ഷ​ത്തി​ന്റെ ആ​ദ്യ മ​ണി​ക്കൂ​റു​ക​ൾ മു​ത​ലേ സ​മാ​ന്ത​ര​മാ​യി അ​ൽ​പം ര​ഹ​സ്യ സ്വ​ഭാ​വ​ത്തി​ൽ​ത്ത​ന്നെ ന​യ​ത​ന്ത്ര സം​ഭാ​ഷ​ണ​ങ്ങ​ളും ഇ​ന്ത്യ-​പാ​ക് പ്ര​തി​നി​ധി​ക​ൾ ത​മ്മി​ൽ ന​ട​ത്തി​യി​രു​ന്നു. ഈ ​ച​ർ​ച്ച​ക​ളി​ൽ യു.​എ​സ് സ്റ്റേ​റ്റ് സെ​ക്ര​ട്ട​റി മാ​ർ​കോ റൂ​ബി​യോ​യു​ടെ ഇ​ട​പെ​ട​ലും നി​ർ​ണാ​യ​ക​മാ​യി.

1971 ഓ​ർ​മ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ തു​ട​ക്കം

ഏ​പ്രി​ൽ 22ന് 26 ​പേ​രു​ടെ മ​ര​ണ​ത്തി​നി​ട​യാ​ക്കി​യ പ​ഹ​ൽ​ഗാം ഭീ​ക​രാ​ക്ര​മ​ണ​ത്തോ​ടു​ള്ള ഇ​ന്ത്യ​യു​ടെ പ്ര​തി​ക​ര​ണ​ങ്ങ​ളി​ൽ പ​ല​തും 1971ലെ ​യു​ദ്ധ സ​ന്ദ​ർ​ഭ​ങ്ങ​ളെ ഓ​ർ​മ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്ന​താ​യി​രു​ന്നു. സി​ന്ധു ന​ദീ​ജ​ല ക​രാ​ർ റ​ദ്ദാ​ക്കാ​നു​ള്ള തീ​രു​മാ​നം അ​ത്ത​ര​ത്തി​ലൊ​ന്നാ​യി ക​ണ​ക്കാ​ക്കാം. 1960ലാ​ണ് ലോ​ക ബാ​ങ്കി​ന്റെ മ​ധ്യ​സ്ഥ​ത​യി​ൽ പ്ര​സ്തു​ത ക​രാ​ർ യാ​ഥാ​ർ​ഥ്യ​മാ​യ​ത്. അ​തി​നു​ശേ​ഷം, പ​ല​കു​റി ഇ​രു രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളും ത​മ്മി​ൽ ഏ​റ്റു​മു​ട്ടി​യെ​ങ്കി​ലും ന​ദീ​ജ​ല ക​രാ​റി​ൽ​നി​ന്ന് പി​ന്മാ​റാ​ൻ ഇ​ന്ത്യ ത​യാ​റാ​യി​രു​ന്നി​ല്ല. പു​ൽ​വാ​മ ഭീ​ക​രാ​ക്ര​മ​ണ​ത്തി​നു​ശേ​ഷം അ​ത്ത​രം ചി​ല നീ​ക്ക​ങ്ങ​ൾ ഇ​ന്ത്യ​യു​ടെ ഭാ​ഗ​ത്തു​നി​ന്നു​ണ്ടാ​യെ​ങ്കി​ലും പി​ന്നീ​ട് അ​തി​ൽ​നി​ന്ന് പി​ൻ​വാ​ങ്ങു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു.

എ​ന്നാ​ൽ, പ​ഹ​ൽ​ഗാ​മി​നു​ശേ​ഷം ഇ​ക്കാ​ര്യ​ത്തി​ൽ ഇ​ന്ത്യ മാ​റി​ച്ചി​ന്തി​ച്ച​ത് വ​രാ​നി​രി​ക്കു​ന്ന നാ​ളു​ക​ളി​ൽ ഇ​ന്ത്യ സ്വീ​ക​രി​ക്കാ​ൻ പോ​കു​ന്ന ശ​ക്ത​മാ​യ ഇ​ട​​പെ​ട​ലു​ക​ളു​ടെ സൂ​ച​ന ത​ന്നെ​യാ​യി​രു​ന്നു. ക​ഴി​ഞ്ഞ​യാ​ഴ്ച ന​ട​ത്തി​യ മോ​ക് ഡ്രി​ല്ലു​ക​ൾ​ക്കും സ​മാ​ന സ്വ​ഭാ​വ​മാ​യി​രു​ന്നു. 1971ലെ ​യു​ദ്ധ കാ​ല​ത്താ​ണ് ഇ​ന്ത്യ മോ​ക് ഡ്രി​ൽ ന​ട​ത്തി​യ​ത്. ഇ​തും യു​ദ്ധ​ത്തെ ഓ​ർ​മി​പ്പി​ച്ചു. ഓ​പ​റേ​ഷ​ൻ സി​ന്ദൂ​റി​ന്റെ ഭാ​ഗ​മാ​യി പ​ഞ്ചാ​ബ് പ്ര​വി​ശ്യ​യി​ൽ ഭീ​ക​ര​കേ​ന്ദ്ര​ങ്ങ​ൾ ല​ക്ഷ്യ​മാ​ക്കി ന​ട​ത്തി​യ ഡ്രോ​ൺ ആ​ക്ര​മ​ണ​ങ്ങ​ളും 1971നെ ​ഓ​ർ​മി​പ്പി​ച്ചു.

’71ലെ ​യു​ദ്ധ​ശേ​ഷം പ​ല​കു​റി ഇ​ന്ത്യ​യും പ​കി​സ്താ​നും അ​തി​ർ​ത്തി​യി​ൽ വെ​ടി​വെ​പ്പു​ണ്ടാ​യി​ട്ടു​ണ്ടെ​ങ്കി​ലും ഒ​രി​ക്ക​ൽ​പോ​ലും അ​ത് പ​ഞ്ചാ​ബ് പ്ര​വി​ശ്യ​യി​ലേ​ക്ക് വ്യാ​പി​ച്ചി​രു​ന്നി​ല്ല. ഇ​ന്ത്യ ന​ൽ​കി​യ ശ​ക്ത​മാ​യ സ​ന്ദേ​ശ​മാ​യും അ​ത് വി​ല​യി​രു​ത്ത​പ്പെ​ട്ടു. മ​റു​വ​ശ​ത്താ​ക​ട്ടെ, പാ​കി​സ്താ​ൻ പൂ​ഞ്ച് മേ​ഖ​ല​യി​ൽ തു​ട​ർ​ച്ച​യാ​യി ക​ന​ത്ത ഷെ​ല്ലാ​ക്ര​മ​ണം ന​ട​ത്തു​ക​യും ചെ​യ്തു.

ന​യ​ത​ന്ത്ര ചാ​ന​ല​ട​ക്കാ​തെ

സം​ഘ​ർ​ഷ​ത്തി​ന്റെ ഈ ​ഘ​ട്ട​ങ്ങ​ളി​ലൊ​ന്നും ന​യ​ത​ന്ത്ര ചാ​ന​ൽ അ​ട​ക്കാ​ൻ അ​വ​ർ ത​യാ​റാ​യി​രു​ന്നി​ല്ല എ​ന്ന​ത് ശ്ര​ദ്ധേ​യ​മാ​ണ്. ഓ​പ​റേ​ഷ​ൻ സി​ന്ദൂ​റി​നു​ശേ​ഷം ഇ​സ്‍ലാ​മാ​ബാ​ദി​ലെ ഇ​ന്ത്യ​ൻ കോ​ൺ​സു​ലേ​റ്റ് ഉ​ദ്യോ​ഗ​സ്ഥ​നെ പാ​ക് വി​ദേ​ശ​കാ​ര്യ മ​ന്ത്രാ​ല​യം വി​ളി​പ്പി​ക്കു​ക​യും പ്ര​തി​ഷേ​ധം അ​റി​യി​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്തി​രു​ന്നു.

ന​യ​ത​ന്ത്ര ചാ​ന​ൽ തു​റ​ന്നു​കി​ട​ന്ന​താ​ണ് ഇ​രു രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​മാ​യും ബ​ന്ധം പു​ല​ർ​ത്തു​ന്ന വി​വി​ധ രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ൾ​ക്ക് ഇ​ട​പെ​ടാ​നു​ള്ള അ​വ​സ​രം ല​ഭി​ച്ച​ത്. അ​മേ​രി​ക്ക, സൗ​ദി ​അ​റേ​ബ്യ, ഇ​റാ​ൻ, ചൈ​ന തു​ട​ങ്ങി​യ രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ൾ ഇ​ത് കൃ​ത്യ​മാ​യി വി​നി​യോ​ഗി​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്തു.

‘അ​മേ​രി​ക്ക ഫ​സ്റ്റ്’ മാ​റ്റി​വെ​ച്ച് യു.​എ​സ്

അ​മേ​രി​ക്ക​യു​ടെ ഇ​​ട​പെ​ട​ലാ​ണ് ഇ​തി​ൽ എ​ടു​ത്തു​പ​റ​യേ​ണ്ട​ത്. യു.​എ​സ് സ്റ്റേ​റ്റ് സെ​ക്ര​ട്ട​റി മാ​ർ​കോ റൂ​ബി​യോ ഇ​ന്ത്യ​യു​ടെ ദേ​ശീ​യ സു​ര​ക്ഷാ ഉ​പ​ദേ​ഷ്ടാ​വ് അ​ജി​ത് ഡോ​വ​ലു​മാ​യി ഫോ​ണി​ൽ സം​സാ​രി​ച്ച​തോ​ടെ​യാ​ണ് ച​ർ​ച്ച​യു​ടെ തു​ട​ക്കം. പാ​ക് ദേ​ശീ​യ സു​ര​ക്ഷാ ഉ​പ​ദേ​ഷ്ടാ​വു​മാ​യും റൂ​ബി​യോ ച​ർ​ച്ച ന​ട​ത്തി.

പി​ന്നീ​ട്, ഇ​രു രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും മു​തി​ർ​ന്ന നേ​താ​ക്ക​ളു​മാ​യും അ​ദ്ദേ​ഹം സം​സാ​രി​ച്ചു. റൂ​ബി​യോ​യു​ടെ വാ​ക്കു​ക​ൾ ഇ​ങ്ങ​നെ: ‘‘ക​ഴി​ഞ്ഞ 48 മ​ണി​ക്കൂ​റി​നി​ടെ ഞാ​നും വൈ​സ് പ്ര​സി​ഡ​ന്റും (ജെ.​ഡി. വാ​ൻ​ഡ്) പ്ര​ധാ​ന​മ​ന്ത്രി​മാ​രാ​യ ന​രേ​ന്ദ്ര മോ​ദി, ശ​ഹ്ബാ​സ് ശ​രീ​ഫ്, വി​ദേ​ശ​കാ​ര്യ മ​ന്ത്രി എ​സ്. ജ​യ് ശ​ങ്ക​ർ, പാ​ക് സൈ​നി​ക ത​ല​വ​ൻ അ​സിം മു​നീ​ർ, അ​ജി​ത് ഡോ​വ​ൽ തു​ട​ങ്ങി​യ നേ​താ​ക്ക​ളു​മാ​യി സം​സാ​രി​ച്ചു. തു​ട​ർ​ന്ന് ഇ​രു രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും സ​ർ​ക്കാ​റു​ക​ൾ ത​മ്മി​ൽ വെ​ടി​നി​ർ​ത്ത​ലി​ന് ധാ​ര​ണ​യാ​വു​ക​യും നി​ഷ്പ​ക്ഷ വേ​ദി​യി​ൽ വി​ഷ​യ​ങ്ങ​ൾ സം​സാ​രി​ക്കാ​ൻ തീ​രു​മാ​നി​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്ത വി​വ​രം സ​സ​​ന്തോ​ഷം അ​റി​യി​ക്ക​ട്ടെ. സ​മാ​ധാ​ന​ത്തി​ന്റെ പാ​ത തി​ര​ഞ്ഞെ​ടു​ത്ത ഇ​രു രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ഭ​ര​ണാ​ധി​കാ​രി​ക​ളെ അ​ഭി​ന​ന്ദി​ക്കു​ന്നു’’. റൂ​ബി​യോ വ​ഴി അ​മേ​രി​ക്ക ന​ട​ത്തി​യ ന​യ​ത​ന്ത്ര ഇ​ട​പെ​ട​ൽ ഇ​തി​ൽ​നി​ന്ന് വ്യ​ക്തം.

‘അ​മേ​രി​ക്ക ഫ​സ്റ്റ്’ ന​യ​ത്തി​ന്റെ ഭാ​ഗ​മാ​യി ട്രം​പ് ഭ​ര​ണ​കൂ​ട​ത്തി​ന്റെ പ്ര​ഖ്യാ​പി​ത നി​ല​പാ​ടി​ൽ​നി​ന്ന് മാ​റി​യാ​ണ് ഇ​ന്ത്യ-​പാ​ക് വി​ഷ​യ​ത്തി​ൽ അ​വ​ർ ഇ​ട​പെ​ട്ട​ത് എ​ന്ന​തും ശ്ര​ദ്ധേ​യ​മാ​ണ്. വി​ദേ​ശ രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ൾ ത​മ്മി​ലു​ള്ള സം​ഘ​ർ​ഷ​ങ്ങ​ളി​ൽ ഇ​നി​മു​ത​ൽ ഇ​ട​പെ​ടേ​ണ്ട​തി​ല്ലെ​ന്നാ​ണ് ട്രം​പി​ന്റെ ന​യം. റ​ഷ്യ-​യു​ക്രെ​യ്ൻ യു​ദ്ധ​ത്തി​ന്റെ​കൂ​ടി പ​ശ്ചാ​ത്ത​ല​ത്തി​ൽ രൂ​പ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ ന​യ​മാ​ണി​ത്. ​

സം​ഘ​ർ​ഷ​ത്തി​ന്റെ തു​ട​ക്ക​ത്തി​ൽ വെ​ടി​നി​ർ​ത്ത​ലി​ന് ട്രം​പ് ഇ​ന്ത്യ​യോ​ടും പാ​കി​സ്താ​നോ​ടും ഉ​പ​ദേ​ശി​ച്ചു​വെ​ങ്കി​ലും, അ​തി​ൽ കാ​ര്യ​മാ​യ ഇ​ട​പെ​ട​ലു​ണ്ടാ​കി​ല്ലെ​ന്നു​ത​ന്നെ​യാ​യി​രു​ന്നു സൂ​ച​ന. വൈ​സ് പ്ര​സി​ഡ​ന്റ് ജെ.​ഡി. വാ​ൻ​സും ഇ​ക്കാ​ര്യം സ്ഥി​രീ​ക​രി​ച്ച​തോ​ടെ അ​മേ​രി​ക്ക ഇ​ട​പെ​ടി​ല്ലെ​ന്നു​ത​ന്നെ​യാ​ണ് ക​രു​തി​യ​ത്. എ​ന്നാ​ൽ, ഈ ​നി​ഗ​മ​ന​ങ്ങ​ളെ​യെ​ല്ലാം മാ​റ്റി​നി​ർ​ത്തി​യാ​ണ് ട്രം​പി​ന്റെ ‘വെ​ടി​നി​ർ​ത്ത​ൽ പ്ര​ഖ്യാ​പ​നം’ പു​റ​ത്തു​വ​ന്ന​ത്. ഏ​താ​നും നി​മി​ഷ​ങ്ങ​ൾ​ക്കു​ള്ളി​ൽ ഇ​രു​രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും പ്ര​തി​നി​ധി​ക​ൾ പ്ര​ത്യേ​കം അ​ക്കാ​ര്യം സ്ഥി​രീ​ക​രി​ച്ച​തോ​ടെ ന​യ​ത​ന്ത്ര വ​ഴി​യി​ൽ സ​മാ​ധാ​നം പു​നഃ​സ്ഥാ​പി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടു.

സ​മാ​ന്ത​ര​മാ​യി സൗ​ദി​യും

അ​മേ​രി​ക്ക​ക്ക് സ​മാ​ന്ത​ര​മാ​യി സൗ​ദി അ​റേ​ബ്യ​യും ഇ​രു​രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും പ്ര​തി​നി​ധി​ക​ളു​മാ​യി കൂ​ടി​ക്കാ​ഴ്ച ന​ട​ത്തി പ്ര​ശ്ന പ​രി​ഹാ​ര​ത്തി​ന് ശ്ര​മം ന​ട​ത്തി. സൗ​ദി വി​ദേ​ശ കാ​ര്യ മ​ന്ത്രി ഫൈ​സ​ൽ ബി​ൻ ഫ​ർ​ഹാ​ൻ എ​സ്.​ജ​യ്ശ​ങ്ക​റു​മാ​യും പാ​ക് ഉ​പ​പ്ര​ധാ​ന​മ​​ന്ത്രി ഇ​സ്ഹാ​ഖ് ധ​റു​മാ​യും ന​യ​ത​ന്ത്ര ച​ർ​ച്ച ന​ട​ത്തി​യ​തും വ​ഴി​ത്തി​രി​വാ​യി.

മു​ൻ​കൂ​ട്ടി പ്ര​ഖ്യാ​പി​ക്കാ​തെ ഇ​ന്ത്യ​യി​ൽ മി​ന്ന​ൽ സ​ന്ദ​ർ​ശ​നം ന​ട​ത്തി​യ സൗ​ദി വി​ദേ​ശ മ​ന്ത്രി, വി​ദേ​ശ മ​ന്ത്രി എ​സ്. ജ​യ്ശ​ങ്ക​റി​നെ ക​ണ്ട് ഇ​സ്‍ലാ​മാ​ബാ​ദി​ലേ​ക്കാ​ണ് പോ​യ​ത്. മൂ​ന്നു​ദി​വ​സം ഇ​ന്ത്യ​യി​ലു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്ന ഇ​റാ​ൻ വി​ദേ​ശ മ​ന്ത്രി​യും ജ​യ്ശ​ങ്ക​റു​മാ​യി സം​സാ​രി​ച്ച് പാ​കി​സ്താ​നു​മാ​യും സം​ഭാ​ഷ​ണം ന​ട​ത്തി​യി​രു​ന്നു. സൗ​ദി​യും ഇ​റാ​നും ന​ട​ത്തി​യ ന​യ​ത​ന്ത്ര ച​ർ​ച്ച​ക​ൾ​ക്കു​ശേ​ഷ​വും സം​ഘ​ർ​ഷം രൂ​ക്ഷ​മാ​യ​തോ​ടെ അ​ന്ത​ർ​ദേ​ശീ​യ ത​ല​ത്തി​ലും സ​മാ​ധാ​ന നീ​ക്ക​ങ്ങ​ളും മു​റു​കി​യി​രു​ന്നു.

സം​ഭാ​ഷ​ണം ന​ട​ത്തി സ​മാ​ധാ​ന​പ​ര​മാ​യ പ​രി​ഹാ​ര​മു​ണ്ടാ​ക്കാ​ൻ ജി-7 ​രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളാ​യ കാ​ന​ഡ, ഫ്രാ​ൻ​സ്, ജ​ർ​മ​നി, ഇ​റ്റ​ലി, ജ​പ്പാ​ൻ, യു.​കെ എ​ന്നി​വ​യു​ടെ വി​ദേ​ശ മ​ന്ത്രി​മാ​രും യൂ​റോ​പ്യ​ൻ യൂ​നി​യ​ൻ ഉ​ന്ന​ത പ്ര​തി​നി​ധി​യും ഇ​രു രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളോ​ടും അ​ഭ്യ​ർ​ഥി​ച്ചു. ഏ​പ്രി​ൽ 22ലെ ​ഭീ​ക​രാ​ക്ര​മ​ണ​ത്തെ അ​പ​ല​പി​ച്ച​തി​നൊ​പ്പ​മാ​യി​രു​ന്നു ജി-7 ​രാ​ജ്യ​ങ്ങ​ളു​​ടെ അ​ഭ്യ​ർ​ഥ​ന.

സം​ഘ​ർ​ഷ ഘ​ട്ട​ത്തി​ൽ പാ​കി​സ്താ​ന് ചൈ​ന​യു​ടെ പി​ന്തു​ണ​യു​ണ്ടാ​കു​മെ​ന്നാ​യി​രു​ന്നു പ്ര​തീ​ക്ഷി​ക്ക​പ്പെ​ട്ട​ത്. എ​ന്നാ​ൽ, പ്ര​ത്യ​ക്ഷ​ത്തി​ൽ ചൈ​ന ‘നി​ഷ്പ​ക്ഷ’ നി​ല​പാ​ട് സ്വീ​ക​രി​ച്ച​ത് പാ​കി​സ്താ​നെ വെ​ടി​നി​ർ​ത്ത​ലി​ലേ​ക്ക് എ​ത്തി​ക്കാ​ൻ നി​ർ​ബ​ന്ധി​ത​രാ​ക്കി എ​ന്നും നി​രീ​ക്ഷ​ണ​മു​ണ്ട്.