കൊങ്കണി ഭാഷയുടെ ഒറ്റയാൾ പട്ടാളം
സെപ്റ്റംബർ 11ന്, 97ാം വയസ്സിൽ വിടപറഞ്ഞ എൻ. പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യയുടെ ജീവിതം കൊങ്കണി ഭാഷക്കുവേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നു. കവിയും ഗാനരചയിതാവും വിവർത്തകനും ചരിത്രകാരനുമായ അദ്ദേഹത്തെ ലേഖകൻ ഓർമിക്കുന്നു. കൊച്ചിയുടെ അഥവാ മട്ടാഞ്ചേരിയുടെ തെരുവുകളിൽ ഇന്നും മുഴങ്ങുന്ന ഒരു ഭാഷയുണ്ട്. അത് മലയാളമല്ല, തമിഴമല്ല, ഹിന്ദിയുമല്ല. അതാണ് കൊങ്കണി. മട്ടാഞ്ചേരി ചെറളായിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ ഒരു മുത്തശ്ശി കുഞ്ഞിനെ തൊട്ടു പാടുന്ന പാട്ട് ഇപ്പോഴും കേൾക്കാം: ‘‘കക്ക്യാ തു...
സെപ്റ്റംബർ 11ന്, 97ാം വയസ്സിൽ വിടപറഞ്ഞ എൻ. പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യയുടെ ജീവിതം കൊങ്കണി ഭാഷക്കുവേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നു. കവിയും ഗാനരചയിതാവും വിവർത്തകനും ചരിത്രകാരനുമായ അദ്ദേഹത്തെ ലേഖകൻ ഓർമിക്കുന്നു.
കൊച്ചിയുടെ അഥവാ മട്ടാഞ്ചേരിയുടെ തെരുവുകളിൽ ഇന്നും മുഴങ്ങുന്ന ഒരു ഭാഷയുണ്ട്. അത് മലയാളമല്ല, തമിഴമല്ല, ഹിന്ദിയുമല്ല. അതാണ് കൊങ്കണി. മട്ടാഞ്ചേരി ചെറളായിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ ഒരു മുത്തശ്ശി കുഞ്ഞിനെ തൊട്ടു പാടുന്ന പാട്ട് ഇപ്പോഴും കേൾക്കാം:
‘‘കക്ക്യാ തു ഗൊയ്യാംതു ഗെല്ലോൽവെ... അംഗേലെ ധൂവേലെ, ബമ്ണാ ദെക്ൽവെ... ആജിഹി എത്തോൽമൊ മൺതാൽവെ...
കക്ക്യാ തു ഗൊയ്യാംതു ഗെല്ലോൽവെ...’’
ഒന്നും പിടികിട്ടിക്കാണില്ല അല്ലേ..?
“കാക്കേ കാക്കേ നീ ഗോവയിൽ പോയിരുന്നോ...
നമ്മുടെ മോളുടെ ചെക്കനെ കണ്ടോ...
ഇന്നോ നാളയോ വരുമെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നോ...
കാക്കേ കാക്കേ നീ ഗോവയിൽ പോയിരുന്നോ...”
ഇതാണ് ആ പാട്ടിന്റെ അർഥം. ഗോവയിലെ മണ്ണിനോടും കാറ്റിനോടും ഉള്ള അഗാധമായ ഗൃഹാതുരത്വമാണ്. അഞ്ഞൂറു വർഷത്തിലധികം മുമ്പ് പോർചുഗീസ് അടിച്ചമർത്തലിൽനിന്ന് പലായനം ചെയ്ത ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഓർമയാണ് അത്. ആ ഓർമയെ ഭാഷയാക്കി, ഭാഷയെ സമരമാക്കി, സമരത്തെ ചരിത്രമാക്കിയ മനുഷ്യനാണ് പത്മശ്രീ എൻ. പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യ. 1929 മേയ് ഏഴിന് മട്ടാഞ്ചേരിയിൽ ജനിച്ച് 97 വയസ്സുവരെ കൊങ്കണി ഭാഷക്കായി പോരാടി, ചെറളായിലെ ടി.ഡി. ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള വസതിയിൽ വിടപറഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തോടെ കൊച്ചിയുടെയും കൊങ്കണി സമൂഹത്തിന്റെയും വലിയൊരു അധ്യായം അടഞ്ഞു. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടു തെളിച്ച വഴി ഇപ്പോഴും തുറന്നുതന്നെ കിടക്കുകയാണ്.
കൊങ്കൺ തീരത്തുനിന്ന് കേരള തീരത്ത്
വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പതനശേഷം പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം വരെ ബീജാപൂർ സുൽത്താൻമാരുടെ ഭരണവും തുടർന്ന് പോർചുഗീസുകാരുടെ ഭരണവും കൊങ്കൺ തീരത്തിലെ ഗോവയെ കറുത്ത കാലത്തിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടു. ഗോവയിൽ പോർചുഗീസുകാർ മതപരമായും വ്യാപാരപരമായും കടുത്ത അടിച്ചമർത്തൽ ആരംഭിച്ചു. ക്രിസ്തുമതത്തിലേക്ക് നിർബന്ധിത മതപരിവർത്തനം, ക്ഷേത്രങ്ങൾ തകർക്കൽ, വ്യാപാരത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ... ഇവയെല്ലാം ഗൗഡ സരസ്വത ബ്രാഹ്മണർ, വാണിയ വൈശ്യർ, കൊങ്കൺ സോനാർമാർ, കുടുംബികൾ, സാരസ്വതർ തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങളെ നാടുവിടാൻ നിർബന്ധിതരാക്കി.
അവർ പത്തേമാരികളിൽ കയറി ഗോവ വിട്ട് മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക തുടങ്ങി അന്ന് നിലനിന്നിരുന്ന അസംഖ്യം രാജാക്കന്മാരുടെ രാജ്യാതിർത്തിക്കുള്ളിൽ അഭയം തേടി. രാജ്യത്തെ പല ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത അവർ പരസ്പരം ഒന്നാകാൻ പറ്റാത്തവണ്ണം സാമൂഹികമായി ചിന്നിച്ചിതറി. ചിലർ തെക്കോട്ട് യാത്രയായി. കൊച്ചി രാജാവ് അവരെ സ്നേഹപൂർവം സ്വീകരിച്ചു. മട്ടാഞ്ചേരി ചെറളായി പ്രദേശം അവർക്ക് താമസിക്കാനായി വിട്ടുകൊടുത്തു. അങ്ങനെ തെക്ക് കൊച്ചി അവരുടെ രണ്ടാം ജന്മനാടായി മാറി.
ചെറളായി പിന്നീട് കൊച്ചിയുടെ പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി ഉയർന്നു. വസ്ത്രവ്യാപാരം, പലവ്യഞ്ജന വ്യാപാരം, സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരം, ഔഷധസസ്യ വ്യാപാരം, പല മൊത്തവ്യാപാര ശാലകൾ, പാണ്ടികശാലകൾ... കൊങ്കണി സമൂഹം കൊച്ചിയുടെ വ്യാപാര സംസ്കാരത്തെതന്നെ പുതുക്കി. ജൂതസമൂഹത്തിനുശേഷം വ്യാപാരമേഖലയിൽ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന നൽകിയ സമൂഹങ്ങളിലൊന്നായി അവർ മാറി. തിരുമല ദേവസ്വം ക്ഷേത്രം, അമരാവതി ജനാർദന ക്ഷേത്രം, ഹനുമാൻ കോവിൽ, അമ്മൻ കോവിൽ, ഗോപാലകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം, തുണ്ടിപറമ്പിലെ കുടുംബി ക്ഷേത്രം... മട്ടാഞ്ചേരിയുടെ തെരുവുകൾ ഒരു ക്ഷേത്രനഗരിയായി മാറി. ഇന്നും ചെറളായിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ ഒരു പഴയ ക്ഷേത്രനഗരത്തിലൂടെ നടക്കുന്ന അനുഭവമുണ്ടാക്കുന്നത് ഈ ചരിത്രത്തിന്റെ ജീവനുള്ള അവശേഷിപ്പാണ്.
പിന്നീട് കൊങ്കണി സമൂഹം കേരളത്തിൽ പലയിടങ്ങളിലേക്കും ചിതറി. കാസർകോട്, തൃശൂർ, ആലപ്പുഴ, ചേർത്തല, വർക്കല, മൂവാറ്റുപുഴ... എന്നിവിടങ്ങളിലും അവർ ഉണ്ട്. എന്നാൽ കൊച്ചിയാണ് അവരുടെ സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാനം. കൊങ്കണി മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നവർ 64,000 പേർ മാത്രമേയുള്ളൂ എന്നാണ് സെൻസസ് പ്രകാരം കാണിക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിൽ ഏകദേശം 10 ലക്ഷം പേരോളം കൊങ്കണികൾ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. അവർ പരസ്പരം കൊങ്കണിയും പുറത്തുള്ളവരോട് മലയാളവും സംസാരിക്കുന്നു. ഈ ദ്വിഭാഷാ ജീവിതം കൊച്ചിയുടെ ബഹുസ്വരതയുടെ അവിഭാജ്യ ഭാഗമാണ്. മമ്മൂട്ടി അഭിനയിച്ച ‘കമ്മത്ത് ആൻഡ് കമ്മത്ത്’ എന്ന സിനിമ തന്നെ കൊങ്കണി സമൂഹത്തിനോട് മലയാളത്തിന്റെ സ്നേഹമായിരുന്നു. സിനിമയിലെ ഡയലോഗ് മോഡുലേഷൻ മമ്മൂട്ടിയെ പഠിപ്പിച്ചത് അന്തരിച്ച നടൻ കലാഭവൻ ഹനീഫായിരുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
മട്ടാഞ്ചേരി ചെറളായിയിലെ കൊങ്കണി തെരുവ്
ഒരു യുവാവിന്റെ ദീർഘകാല പോരാട്ടം
1954ലെ സെൻസസ് റിപ്പോർട്ടിൽ കൊങ്കണിയെ മറാത്തിയുടെ ഉപഭാഷയായി രേഖപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ കൊച്ചിയിലെ ഒരു യുവാവ് അതിനെ ശക്തമായി എതിർത്തു. ആ യുവാവായിരുന്നു പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യ. രാഷ്ട്രഭാഷയായ ഹിന്ദിക്കുപോലും ലിപിയുടെ പ്രശ്നം നിലനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് കൊങ്കണിയുടെ ലിപി ദേവനാഗരിയാണെന്നും അത് സ്വതന്ത്ര ഭാഷയാണെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. മാത്രമല്ല നിരവധി കത്തിടപാടുകളും വൻ നേതാക്കളുമായി നേരിട്ടുള്ള സംവാദങ്ങളും വഴി തന്റെ വാദങ്ങൾ അദ്ദേഹം സധൈര്യം മുന്നോട്ടുവെച്ചു. പിന്നീട് ഈ വാദങ്ങളെയെല്ലാം സർക്കാറിന് അംഗീകരിക്കേണ്ടിവന്നു. സെൻസസ് റിപ്പോർട്ട് തിരുത്തിച്ച് കൊങ്കണിയെ ഭരണഭാഷയുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന ആവശ്യവുമായി കേന്ദ്ര സർക്കാറിന് കത്തുകൾ അയച്ചു.
1966ൽ കൊച്ചിയിൽ കൊങ്കണി ഭാഷാ പ്രചാരസഭ സ്ഥാപിച്ചു. സ്ഥാപക സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. അതേ വർഷം ഇന്ദിര ഗാന്ധിയെ കണ്ട് കൊങ്കണിയെ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് അഭ്യർഥിച്ചു. ദീർഘകാല സമരത്തിന്റെ ഫലമായി 1992 ആഗസ്റ്റ് 20ന് കൊങ്കണി എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. കൊങ്കണിയുടെ ജന്മദേശമായ ഗോവക്കുപോലും ഭാഷക്ക് ഒരിടം ഇല്ലാതിരുന്ന സമയത്ത്, ആദ്യമായി കൊങ്കണി ഭാഷാ ഭവൻ എന്നപേരിൽ കൊച്ചിയിൽ ഒരു വലിയ സ്ഥാപനം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ്. 1978ൽ സി. അച്യുതമേനോൻ അത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി കൊങ്കണിക്ക് അംഗീകാരം നൽകിയത് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായാണ്. 1975ൽ കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി കൊങ്കണിയെ സ്വതന്ത്ര ഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചു. ദേവനാഗരി ലിപി ഔദ്യോഗിക ലിപിയായി.
കേരളം ദേവനാഗരിയെ കൊങ്കണിയുടെ ഔദ്യോഗിക ലിപിയായി പ്രഖ്യാപിച്ച ഏക സംസ്ഥാനമാണ്. അതും ഈ സമരത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ജസ്റ്റിസ് വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ അദ്ദേഹത്തെ ‘കൊങ്കണി പിതാമഹ’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. കൊങ്കണി ഭാഷാ അംഗീകാര സമരത്തിന്റെ സൂത്രധാരൻ എന്നനിലയിൽ അദ്ദേഹം ചരിത്രത്തിൽ ഇടംനേടി. 1984ൽ ഗോവ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പ്രതാപ്സിങ് റാണെ, പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യയെ പ്രകീർത്തിച്ചു. 1992ൽ മാധവപുരത്ത് നടന്ന ലോക കൊങ്കണി കൺവെൻഷനിൽ വിശ്വ കൊങ്കണി സാഹിത്യ ബഹുമതി അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.
‘തനിമ’ സംഘടിപ്പിച്ച സാംസ്കാരിക സമ്മേളനം മൂന്നാംഘട്ടം എൻ. പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുന്നു
സാഹിത്യവും സംഭാവനകളും
പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യ കവിയും ഗാനരചയിതാവും വിവർത്തകനും ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷിൽ അഞ്ച് പുസ്തകങ്ങളും കൊങ്കണിയിൽ പതിമൂന്ന് പുസ്തകങ്ങളും രചിച്ചു. തിരുവള്ളുവരുടെ തിരുക്കുറൾ പൂർണമായി കൊങ്കണിയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തു. അതിന് 2008ൽ കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി വിവർത്തന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. കൊങ്കണി സാഹിത്യത്തിൽ ശതകം കവിതയുടെ (നൂറുവരി കവിത) ഉപജ്ഞാതാവായും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. ഹോർത്തൂസ് മലബാറിക്കൂസിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ കൊങ്കണി പണ്ഡിതരുടെ പങ്ക് പഠനവിധേയമാക്കി. ഗോവയിലെ ഭാഷാപ്രവർത്തനങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ഇടപെട്ടു. ഗോവ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകം അംഗീകരിച്ചു.
2015ൽ ഇന്ത്യാ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ നൽകി ആദരിച്ചു. വിശ്വ കൊങ്കണി സാഹിത്യ ബഹുമതി, മാധവ് മഞ്ജുനാഥ് ഷാൻബാഗ് കൊങ്കണി സേവാ പുരസ്കാരം തുടങ്ങി നിരവധി അവാർഡുകൾ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. കേന്ദ്ര കൊങ്കണി സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ ഉപദേശക സമിതി അംഗമായും ഭാഷാവിദഗ്ധനായും പ്രവർത്തിച്ചു. ആർ.എസ്. ഭാസ്കർ, അനന്ത ഭട്ട് തുടങ്ങിയവരും കൊച്ചിയിൽനിന്ന് കൊങ്കണിക്കുവേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു. അവർക്കും സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ ലഭിച്ചു. ‘സ്പന്ദൻ’ എന്ന കൊങ്കണി മാസിക വർഷങ്ങളായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് കേരള കൊങ്കണി അക്കാദമിയാണ്. കൊച്ചിയാണ് ഇന്ത്യയിൽ കൊങ്കണി ഭാഷക്കായി പോരാടുന്ന പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്ന്.
കൊങ്കണി ഭാഷക്ക് നൽകിയ സമഗ്ര സംഭാവനയെ മുൻനിർത്തി പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യയെ ആദരിക്കുന്നു
സമൂഹവും സംസ്കാരവും
കൊങ്കണി സമൂഹത്തിൽ പല ഉപവിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഷേണായ് (ക്ലർക്ക്, ഗുമസ്തൻ), കമ്മത്ത് (കൃഷിക്കാർ), പൈ (കണക്ക് സംബന്ധിച്ച ജോലി, സി.എക്കാർ), വാധ്യാർ (കുടുംബ പുരോഹിതൻ), ഭട്ട് (പൂജ നടത്തുന്നവർ), റാവു (സേനാംഗങ്ങൾ), നായ്ക് (സൈന്യത്തിലെ താഴേത്തട്ടിലുള്ളവർ), പ്രഭു (ഫ്യൂഡൽ പ്രഭുക്കൾ), മല്ലയ്യ (മഹാൽ അല്ലെങ്കിൽ തഹസിൽ ഭരിക്കുന്ന തഹസിൽദാറിന് തുല്യം), കിണി (പച്ചമരുന്ന് കച്ചവടക്കാർ), കുൽക്കർണി (സോഷ്യൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നവർ)... ഇവയെല്ലാം ജോലിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രൂപപ്പെട്ടവയാണ്.
സരസ്വതർ സരസ്വതി നദീതടത്തിൽനിന്ന് കുടിയേറിയവരാണ്. ഗൗഡ സരസ്വത ബ്രാഹ്മണരെ (GSB) കൊങ്കണിയിൽ പ്രധാനമായി അറിയപ്പെടുന്നു. സാരി മലയാളികൾക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തിയത് കൊങ്കണി സ്ത്രീകളാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അവർ പ്രത്യേകരീതിയിൽ മനോഹരമായി സാരി ധരിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ അധ്യാപിക ഒരു കൊങ്കണിയായിരുന്നു. മട്ടാഞ്ചേരി ടി.ഡി സ്കൂളിൽ ഇപ്പോഴും കൊങ്കണി ഭാഷ പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസമുള്ളവർ ബാങ്കുകളിലും പണമിടപാട് സ്ഥാപനങ്ങളിലും, അധ്യാപകരായും ജോലിചെയ്യുന്നു. കൊച്ചിയുടെ വളർച്ചയിൽ ഈ സമൂഹം വഹിച്ച പങ്ക് എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്.
മട്ടാഞ്ചേരി ചെറളായിയിലെ കൊങ്കണി ഭാഷാ ഭവൻ കെട്ടിടം
ഓർമയുടെ തുടർച്ചയും ഭാഷയുടെ ഭാവിയും
പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യയുടെ ജീവിതം ഒരു ഭാഷയുടെ അതിജീവന കഥയാണ്. അദ്ദേഹം ഭാഷയുടെ കാവൽക്കാരനായി നിന്നു. യുവാക്കളെ സാഹിത്യമേഖലയിൽ വ്യാപകമാക്കി. 76 വയസ്സുവരെപോലും സാഹിത്യപ്രവർത്തനം തുടർന്നു. ഭാഷയോടുള്ള സ്നേഹം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിലുണ്ടായിരുന്നത്.
ഭാഷ ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെയും സാമൂഹിക ജീവിതത്തിന്റെയും നിർണായക സംവേദന മാർഗമാണ്. ചെറിയ ഭാഷകളെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് സാമ്രാജ്യത്വ വിരുദ്ധ മനോഭാവത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ്. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. ആ സംരക്ഷണത്തിനുവേണ്ടി പോരാടിയ പത്മശ്രീ എൻ. പുരുഷോത്തമ മല്ലയ്യയുടെ സ്മൃതിയിൽ കൊച്ചിയുടെ കൊങ്കണി ശബ്ദം ഇനിയും മുഴങ്ങും. കൊങ്കണി ഭാഷ ജീവിക്കുന്നിടത്തോളം അദ്ദേഹവും ജീവിക്കും.
വായനക്കാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങള് അവരുടേത് മാത്രമാണ്, മാധ്യമത്തിേൻറതല്ല. പ്രതികരണങ്ങളിൽ വിദ്വേഷവും വെറുപ്പും കലരാതെ സൂക്ഷിക്കുക. സ്പർധ വളർത്തുന്നതോ അധിക്ഷേപമാകുന്നതോ അശ്ലീലം കലർന്നതോ ആയ പ്രതികരണങ്ങൾ സൈബർ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമാണ്. അത്തരം പ്രതികരണങ്ങൾ നിയമനടപടി നേരിടേണ്ടി വരും.