സ്വ​ർ​ണ​ച​ഷ​ക​ങ്ങ​ളി​ൽ നു​ര​യു​ന്ന സം​ഗീ​തം

ലോ​ക​മെ​മ്പാ​ടു​മു​ള്ള സം​ഗീ​താ​സ്വാ​ദ​ക​ർ ഗു​ലാം അ​ലി​യെ ഒ​രു ക​ലാ​കാ​ര​നാ​യി മാ​ത്ര​മ​ല്ല കാ​ണു​ന്ന​ത്. അ​ദ്ദേ​ഹം നാ​ഡി​ക​ളി​ൽ ചോ​ര​യോ​ട്ടം വ​ർ​ധി​പ്പി​ക്കു​ന്ന ഒ​രു വി​കാ​രാ​നു​ഭ​വ​മാ​ണ്. ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ കേ​ൾ​ക്കു​മ്പോ​ൾ ജ​ന​ങ്ങ​ൾ പ്ര​ക​ടി​പ്പി​ക്കു​ന്ന ആ​ത്മ​ബ​ന്ധ​വും ആ​ദ​ര​വും അ​പൂ​ർ​വ​വും അ​സാ​ധാ​ര​ണ​വു​മാ​യി തോ​ന്നു​ന്നു –ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലൂ​ടെ ഒ​രു സ​ഞ്ചാ​രം.

“സം​ഗീ​തം മ​നു​ഷ്യ​രാ​ശി​ക്കു​ള്ള എ​ന്റെ വി​നീ​ത​മാ​യ സ​മ​ർ​പ്പ​ണ​മാ​ണ്, ഗ​സ​ലി​ലൂ​ടെ അ​തി​രു​ക​ൾ​ക്ക​പ്പു​റ​മു​ള്ള ഹൃ​ദ​യ​ങ്ങ​ളെ ഒ​ന്നി​പ്പി​ക്കാ​ൻ ഞാ​ൻ ശ്ര​മി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കു​ന്നു.” എ​ൺ​പ​ത്ത​ഞ്ചി​ലേ​ക്കു പ​ദ​മൂ​ന്നു​ന്ന ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ വാ​ക്കു​ക​ൾ ഒ​രു വ​ലി​യ ക​ലാ​കാ​ര​ൻ കൊ​ണ്ടു​ന​ട​ക്കു​ന്ന ജീ​വി​ത​ദ​ർ​ശ​ന​ത്തി​ന്റെ തി​ള​ങ്ങു​ന്ന അ​ട​യാ​ള​മാ​ണ്. 1940ൽ ​പാ​കി​സ്താ​നി​ലെ ക​ലേ​കേ​യി​ൽ ജ​നി​ച്ച ഗു​ലാം അ​ലി ബാ​ല്യ​ത്തി​ൽ​ത​ന്നെ സം​ഗീ​ത​ത്തെ സ്വ​യം​വ​രി​ച്ചു. പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യി​ലെ ബ​ഡേ ഗു​ലാം അ​ലി​ഖാ​ൻ, ബ​ർ​ക്ക​ത് അ​ലി​ഖാ​ൻ, മു​ബാ​റ​ക് അ​ലി​ഖാ​ൻ എ​ന്നി​വ​രു​ടെ ശി​ക്ഷ​ണ​ത്തി​ൽ ഹി​ന്ദു​സ്താ​നി ശാ​സ്ത്രീ​യസം​ഗീ​തം അ​ഭ്യ​സി​ച്ചു.

അ​തി​ന്മേ​ൽ കെ​ട്ടി​പ്പ​ടു​ത്ത ഗ​സ​ൽ സാ​മ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം ആ​റു പ​തി​റ്റാ​ണ്ടു കാ​ല​മാ​യി ‘സു​ൽ​ത്താ​നു അ​സ്-​സ​ലാ തീ​നാ’​യി വാ​ഴു​ക​യാ​ണ്. 1960ൽ ​റേ​ഡി​യോ ലാ​ഹോ​റി​ൽ​നി​ന്നു തു​ട​ക്കം കു​റി​ച്ച അ​ഖ​ണ്ഡ സം​ഗീ​ത​യാ​ത്ര എ​ല്ലാ ഭൂ​ഖ​ണ്ഡ​ങ്ങ​ളി​ലൂ​ടെ​യും അ​ഭം​ഗു​രം മു​ന്നോ​ട്ടു​പോ​കു​ന്നു. ഇ​ന്നും അ​തേ ആ​വേ​ശ​ത്തോ​ടെ, തീ​വ്ര​ത​യോ​ടെ, ആ​ധി​കാ​രി​ക​ത​യോ​ടെ അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടു​ന്നു​വെ​ന്ന​ത് ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ആ​ന്ത​രി​ക യൗ​വ​ന​ത്തെ​യും നി​ത്യസാ​ധ​ന​യെ​യും സാ​ക്ഷ്യ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്നു.

ലോ​ക​മെ​മ്പാ​ടു​മു​ള്ള സം​ഗീ​താ​സ്വാ​ദ​ക​ർ ഗു​ലാം അ​ലി​യെ ഒ​രു ക​ലാ​കാ​ര​നാ​യി മാ​ത്ര​മ​ല്ല കാ​ണു​ന്ന​ത്, അ​ദ്ദേ​ഹം നാ​ഡി​ക​ളി​ൽ ചോ​ര​യോ​ട്ടം വ​ർ​ധി​പ്പി​ക്കു​ന്ന ഒ​രു വി​കാ​രാ​നു​ഭ​വ​മാ​ണ്. ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ കേ​ൾ​ക്കു​മ്പോ​ൾ ജ​ന​ങ്ങ​ൾ പ്ര​ക​ടി​പ്പി​ക്കു​ന്ന ആ​ത്മ​ബ​ന്ധ​വും ആ​ദ​ര​വും അ​പൂ​ർ​വ​വും അ​സാ​ധാ​ര​ണ​വു​മാ​യി എ​നി​ക്കും തോ​ന്നു​ന്നു. അ​ത്ര​ത്തോ​ളം, മ​നു​ഷ്യ​രു​ടെ ആ​ന​ന്ദ​ത്തെ​യും ദുഃ​ഖ​ത്തെ​യും പ്ര​തീ​ക്ഷ​യെ​യും ഒ​രു​പോ​ലെ ഉ​ൾ​ക്കൊ​ള്ളു​വാ​ൻ അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടു​ന്ന ഗ​സ​ലു​ക​ൾ​ക്കു സാ​ധി​ക്കു​ന്നു​ണ്ട്.

ശാ​സ്ത്രീ​യ നി​ഷ്ഠ​യും ക​വി​ത​യു​ടെ സു​ഗ​ന്ധ​വും മാ​ന​വ​സ്നേ​ഹ​വും ഒ​ന്നു​ചേ​ർ​ന്ന ഈ ​ക​ലാ​പ​രി​ച​ര​ണം ലോ​ക​ത്തി​നു​ത​ന്നെ മാ​തൃ​ക​യാ​ണ്. അ​തി​വി​പു​ല​മാ​യ സം​ഗീ​ത​ര​ച​ന​ക​ളും ഇ​ന്നും വ​ർ​ധി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കു​ന്ന ആ​രാ​ധ​ക​വൃ​ന്ദ​വും​കൊ​ണ്ട് സ​മൃ​ദ്ധ​മാ​യ ക​ലാ​ജീ​വി​തം ഗു​ലാം അ​ലി​യെ ഒ​രു ഗ​സ​ൽ​ഗാ​യ​ക​നെ​ന്ന​തി​ലു​പ​രി ഒ​രു സാം​സ്കാ​രി​ക പ്ര​തി​ഭാ​സ​മാ​ക്കി മാ​റ്റി​ക്ക​ഴി​ഞ്ഞു. ക​ല​യു​ടെ പാ​ര​മ്പ​ര്യ​ത്തെ പു​തു​ത​ല​മു​റ​യി​ലേ​ക്കു കൈ​മാ​റാ​നും ഗ​സ​ലി​നെ ആ​ധു​നി​ക സം​സ്കാ​ര​ത്തി​ന്റെ ജൈ​വ ഘ​ട​ക​മാ​ക്കാ​നും അ​ദ്ദേ​ഹം നി​ർ​വ​ഹി​ച്ച വി​ശു​ദ്ധ​മാ​യ ആ​ത്മ​സ​മ​ർ​പ്പ​ണം സം​ഗീ​ത​ക​ല​യു​ടെ ച​രി​ത്ര​സ്മാ​ര​ക​ങ്ങ​ളി​ൽ ര​ത്ന​ലി​പി​ക​ളി​ൽ രേ​ഖ​പ്പെ​ടു​ത്തേ​ണ്ട​തു​ണ്ട്.

ഹി​ന്ദു​സ്താ​നി ശാ​സ്ത്രീ​യ സം​ഗീ​ത​പ​ദ്ധ​തി​യു​ടെ ക​ർ​ശ​ന​മാ​യ പാ​ര​മ്പ​ര്യം, ക​വി​ത​യു​ടെ വി​കാ​ര​ലോ​കം, സാ​ങ്കേ​തി​ക​ത്വം, ത​ത്ത്വ​ചി​ന്ത, സാം​സ്കാ​രി​ക വി​താ​ന​ങ്ങ​ൾ എ​ന്നി​വ​യെ സം​യോ​ജി​പ്പി​ക്കാ​ൻ ക​ഴി​യു​ന്ന പ്ര​തി​ഭ​യാ​യി ഗു​ലാം അ​ലി​യെ ഞാ​ൻ മ​ന​സ്സി​ലാ​ക്കു​ന്നു. ഒ​രു സം​ഗീ​ത​രൂ​പം എ​ന്ന​നി​ല​യി​ൽ ഗ​സ​ലി​നെ ആ​ഴ​ത്തി​ൽ അ​റി​യാ​ൻ അ​ദ്ദേ​ഹം ഏ​റെ ശ്ര​മി​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ട്. ഗു​ലാം അ​ലി പാ​ടു​മ്പോ​ൾ ഒ​രു ക​വി​യെ​യും സ്വ​ര​ശി​ൽ​പ്പി​യെ​യും ദാ​ർ​ശ​നി​ക​നെ​യും ശ്രോ​താ​ക്ക​ൾ ഒ​രു​മി​ച്ചു കേ​ൾ​ക്കു​ന്നു. ഗ​സ​ലി​നെ വെ​റും സം​ഗീ​ത​മാ​യി​ട്ട​ല്ല, ജീ​വ​ൻ ന​ൽ​ക​പ്പെ​ട്ട ക​വി​ത​യാ​യി​ട്ടാ​ണ് അ​ദ്ദേ​ഹം നി​ർ​വ​ചി​ക്കു​ന്ന​ത്. അ​തി​ലു​പ​രി ഗ​സ​ലി​നു ന​ൽ​കു​ന്ന അ​ല​ങ്കാ​ര​മാ​യി അ​ദ്ദേ​ഹം സം​ഗീ​ത​ത്തെ ക​രു​തു​ന്നു. ശ​രി​യാ​യ ഉ​ച്ചാ​ര​ണം, വാ​ക്കു​ക​ളു​ടെ ഭാ​വ​ന, ല​യ​ത്തി​ലെ സൂ​ക്ഷ്മ​ത എ​ന്നി​വ​യെ ശാ​സ്ത്രീ​യ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലെ സ്വ​ര​ശു​ദ്ധി​യെ​ക്കാ​ൾ പ്ര​ധാ​ന​മാ​യി ഗു​ലാം അ​ലി വി​വ​ക്ഷി​ക്കു​ന്നു. അ​തി​നാ​ൽ പാ​ടു​മ്പോ​ൾ വാ​ക്കു​ക​ളു​ടെ ശു​ദ്ധി​യും അ​ർ​ഥ​വും സം​ര​ക്ഷി​ക്കു​വാ​ൻ അ​ദ്ദേ​ഹം എ​ന്നും പ്ര​തി​ജ്ഞാ​ബ​ദ്ധ​നാ​യി.

ഇ​താ​ണ് ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ൽ​ശൈ​ലി​യെ ശു​ദ്ധ ശാ​സ്ത്രീ​യ ഗാ​യ​ക​രി​ൽ​നി​ന്നു വേ​ർ​തി​രി​ക്കു​ന്ന നി​ർ​ണാ​യ​ക ഘ​ട​കം. അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ഭാ​ഷ​യി​ൽ പ​റ​ഞ്ഞാ​ൽ, ‘‘ഗ​സ​ൽ കേ​വ​ല​മൊ​രു സം​ഗീ​ത പാ​ര​മ്പ​ര്യം എ​ന്ന​തി​നെ​ക്കാ​ൾ ന​മ്മു​ടെ കൂ​ട്ടാ​യ ച​രി​ത്ര​ത്തി​ന്റെ​യും ത​നി​മ​യു​ടെ​യും സാ​ഹി​ത്യ പൈ​തൃ​ക​ത്തി​ന്റെ​യും ജൈ​വ​ശേ​ഖ​ര​മാ​ണ്.” അ​തൊ​രു സം​ഗീ​താ​ത്മ​ക​മാ​യ ക​വി​ത​യാ​ണ്. ഇ​വി​ടെ അ​ദ്ദേ​ഹം സം​ഗീ​ത​ത്തി​നു മു​മ്പാ​യി ക​വി​ത​യെ പ​രി​ഗ​ണി​ക്കു​ന്നു. ക​വി​ത​യു​ടെ വ​രി​ക​ളി​ൽ മ​യ​ങ്ങു​ന്ന ദുഃ​ഖം, പ്ര​ണ​യം, ദാ​ഹം, നി​രാ​ശ, വേ​ർ​പി​രി​യ​ൽ തു​ട​ങ്ങി​യ മ​നോ​വി​കാ​ര​ങ്ങ​ളെ ഗ​സ​ലി​ൽ മു​ല്ല​പ്പൂ​പോ​ലെ വി​രി​യി​ക്കു​ക എ​ന്ന​താ​ണ് ഗാ​യ​ക​രു​ടെ ക​ട​മ​യെ​ന്നും അ​ദ്ദേ​ഹം ആ​വ​ർ​ത്തി​ച്ചു. അ​തി​നാ​ലാ​വാം അ​തി​രു​ക​ൾ ഭേ​ദി​ക്കാ​ൻ വി​കാ​ര​ങ്ങ​ൾ​ക്കു ക​ഴി​യു​മെ​ന്നും ക​ലാ​കാ​ര​ൻ അ​വ​യെ ഉ​ണ​ർ​ത്തി​യാ​ൽ മാ​ത്രം മ​തി​യെ​ന്നും ഗു​ലാം അ​ലി ഗാ​യ​ക​രെ ഉ​പ​ദേ​ശി​ച്ച​ത്. വി​കാ​രം എ​വി​ടെ​യും ഒ​രേ തീ​വ്ര​ത​യോ​ടെ മ​നു​ഷ്യ​രെ സ്പ​ർ​ശി​ക്കു​ന്ന​താ​ണെ​ന്നു തെ​ളി​യി​ക്കാ​നും ഗ​സ​ലു​ക​ളി​ലൂ​ടെ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​നു സാ​ധി​ച്ചു.

ഗ​സ​ലും ശാ​സ്ത്രീ​യ സം​ഗീ​ത​വും ത​മ്മി​ലു​ള്ള വ്യ​ത്യാ​സ​ത്തെ ഗു​ലാം അ​ലി വ്യ​ക്ത​മാ​യി അ​വ​ത​രി​പ്പി​ക്കു​ന്നു​ണ്ട്. ശാ​സ്ത്രീ​യ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ന്റെ ഘ​ട​ക​ങ്ങ​ളെ ഗ​സ​ൽ ഉ​ൾ​ക്കൊ​ള്ളു​ന്നു​ണ്ടെ​ങ്കി​ലും ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ അ​നു​ഭ​വ​പ്ര​കാ​രം അ​തി​ന്റെ ല​ക്ഷ്യം രാ​ഗ​ങ്ങ​ളു​ടെ വ്യാ​ഖ്യാ​ന​മ​ല്ല, ക​വി​ത​യു​ടെ വി​കാ​ര​പ്ര​ക​ട​നം​ത​ന്നെ​യാ​ണ്. ആ​ലാ​പ​നം, മീ​ൻ​ഡ്, താ​ൻ, സ​ർ​ഗം എ​ന്നി​വ​യി​ലൂ​ടെ ശാ​സ്ത്രീ​യ സം​ഗീ​തം വി​ക​സി​ക്കു​മ്പോ​ൾ, ഗ​സ​ലി​ൽ ഈ ​ഘ​ട​ക​ങ്ങ​ൾ നി​യ​ന്ത്രി​ത​മാ​യ അ​ള​വി​ൽ ഉ​പ​യോ​ഗി​ക്ക​ണ​മെ​ന്ന് ഗു​ലാം അ​ലി നി​ഷ്ക​ർ​ഷി​ക്കു​ന്നു. ശാ​സ്ത്രീ​യ വി​സ്താ​രം ക​വി​ത​യു​ടെ അ​ർ​ഥ​ത്തെ മ​റി​ക​ട​ക്കാ​തി​രി​ക്കാ​ൻ വേ​ദി​ക​ളി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം ക​രു​ത​ൽ പു​ല​ർ​ത്തി. വി​കാ​ര​സാ​ന്ദ്ര​മാ​യ സം​ഗീ​ത​മാ​യ​തി​നാ​ൽ കേ​ൾ​വി​ക്കാ​രു​ടെ ഹൃ​ദ​യ​ത്തെ സ്പ​ർ​ശി​ക്കു​ക​യാ​ണ് അ​തി​ന്റെ ഉ​ന്നം. അ​തി​നാ​ൽ സം​ഗീ​ത​ഭം​ഗി, മേ​ല​ധി​കാ​രി​യാ​യ​ല്ല, ക​വി​ത​യു​ടെ സേ​വ​ക​നാ​യി വേ​ണം ഗ​സ​ലി​ൽ പ്ര​വ​ർ​ത്തി​ക്കേ​ണ്ട​ത് എ​ന്നു​വ​രെ ഗു​ലാം അ​ലി പ​റ​ഞ്ഞു​െ​വ​ച്ചു.

ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​തം പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യു​ടെ സ്വാ​ധീ​ന​ത​യി​ൽ വ​ള​ർ​ന്ന​താ​ണ്. സ്വ​ത​ന്ത്ര​മാ​യ സം​ഗീ​ത​വ്യാ​ക​ര​ണ​വും ആ​ലാ​പ​ന​രീ​തി​യും സം​ര​ക്ഷി​ക്കു​ന്ന പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യു​ടെ സ്ഥാ​പ​ക​ർ അ​ലി​ബ​ക്ഷ് ഖാ​നും ഫ​തേ അ​ലി ഖാ​നു​മാ​ണ്. ബോ​ൽ താ​ൻ, ല​യ​ക്കാ​രി, സ്വ​ര​ശു​ദ്ധി, പ​ഞ്ച​സ്വ​രാ​ധി​ഷ്ഠി​ത രാ​ഗ​ങ്ങ​ൾ എ​ന്നി​വ പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യു​ടെ മു​ഖ​മു​ദ്ര​ക​ളാ​ണ്. സ്വ​ര​വും വാ​ക്കും ല​യി​ച്ചു നീ​ങ്ങു​ന്ന ഈ ​ബാ​ണി ശ​ക്ത​മാ​യ വോ​ക്ക​ൽ നി​യ​ന്ത്ര​ണ​വും താ​നു​ക​ൾ, മു​ർ​കി, ഗ​മ​കം, ഖ​ത്ക പോ​ലു​ള്ള മാ​ധു​ര്യം പു​ല​ർ​ത്തു​ന്ന അ​ല​ങ്കാ​ര​ങ്ങ​ളു​ടെ സ​മ്പു​ഷ്ട​മാ​യ ഉ​പ​യോ​ഗ​വും​കൊ​ണ്ട് സ​മ്പ​ന്ന​മാ​യി​രി​ക്കു​ന്നു. അ​ങ്ങ​നെ ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗാ​ന​ശൈ​ലി പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യു​ടെ വോ​ക്ക​ൽ ആ​ർ​ക്കി​ടെ​ക്ച​റു​മാ​യി ഏ​റെ ഇ​ണ​ങ്ങി​ച്ചേ​രു​ന്നു.

തു​മ്രി, ക​വ്വാ​ലി, ഗ​സ​ൽ തു​ട​ങ്ങി​യ ല​ളി​ത–​അ​ർ​ധ​ല​ളി​ത ശൈ​ലി​ക​ൾ​ക്കും പ്രോ​ത്സാ​ഹ​നം ന​ൽ​കു​ന്ന പ​ടി​യാ​ല​യു​ടെ പ്ര​തി​ഫ​ല​നം ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ൽ കൃ​ത്യ​മാ​യി കാ​ണാം. ഒ​തു​ക്കി​പ്പ​റ​ഞ്ഞാ​ൽ, പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യു​ടെ ക​രു​ത്തും ഗ​സ​ലി​ന്റെ സൗ​മ്യ​ത​യും സ​മ​ന്വ​യി​പ്പി​ച്ചു​കൊ​ണ്ട് ശ്ര​ദ്ധാ​പൂ​ർ​വം രൂ​പ​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ​താ​ണ് ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ. ശാ​സ്ത്രീ​യ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ൽ ദീ​ർ​ഘ​മാ​യി പ്ര​യോ​ഗി​ക്കു​ന്ന താ​നു​ക​ളെ ഗു​ലാം അ​ലി ഗ​സ​ലി​ൽ ഭാ​വാ​നു​സൃ​ത​മാ​യി സം​ക്ഷി​പ്ത​മാ​ക്കു​ക​യും ക​വി​ത​യു​ടെ ല​യാ​നു​ഭൂ​തി​ക്കു ചേ​ർ​ന്ന ത​ര​ത്തി​ൽ മാ​ത്രം വ്യാ​പി​പ്പി​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്യു​ന്നു. ഇ​തി​ലൂ​ടെ പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യു​ടെ ഗം​ഭീ​ര​ത​യും ഗ​സ​ലി​ന്റെ ലാ​ളി​ത്യ​വും ഒ​രു​മി​ച്ചു പോ​കു​ന്ന ഒ​രു സം​ഗീ​ത​പ​ദ്ധ​തി അ​ദ്ദേ​ഹം നി​ർ​മി​ച്ചു പ്ര​ച​രി​പ്പി​ച്ചു.

ശാ​സ്ത്രീ​യ നി​ഷ്ഠ​യും ക​വി​ത​യു​ടെ വി​കാ​ര​ലോ​ക​വും ഗു​ലാം അ​ലി സം​ഗീ​ത​ത്തി​ൽ വി​ദ​ഗ്ധ​മാ​യി സ​മ​ന്വ​യി​പ്പി​ച്ചു. പ​ല അ​ഭി​മു​ഖ​ങ്ങ​ളി​ലും ഗ​സ​ലി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചു​ള്ള വ​ള​രെ വ്യ​ക്ത​മാ​യ ഒ​രു ആ​ന്ത​രി​ക​ദ​ർ​ശ​നം ഗു​ലാം അ​ലി പ​ങ്കു​​െവ​ച്ചി​ട്ടു​ണ്ട് – “ഒ​രു ഗ​സ​ൽ ക​വി​യു​മാ​യി ന​ട​ത്തു​ന്ന സം​ഭാ​ഷ​ണം​പോ​ലെ​യാ​ക​ണം ചി​ട്ട​പ്പെ​ടു​ത്തേ​ണ്ട​ത്.” അ​തി​ൽ​നി​ന്നു​ത​ന്നെ​യാ​ണ് ഗ​സ​ലു​ക​ളു​ടെ ഘ​ട​ന രൂ​പം​കൊ​ള്ളേ​ണ്ട​തെ​ന്നും അ​ദ്ദേ​ഹം സ്ഥാ​പി​ച്ചു. ക​മ്പോ​സി​ങ്ങി​നെ ഗു​ലാം അ​ലി ഒ​രി​ക്ക​ലും ഒ​രു സാ​ങ്കേ​തി​ക പ്ര​വ​ർ​ത്ത​ന​മാ​യി കാ​ണു​ന്നി​ല്ല. ഗ​സ​ൽ രൂ​പ​പ്പെ​ടു​ത്തു​മ്പോ​ൾ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലെ വ​ഴി​ത്തി​രി​വു​ക​ളി​ൽ ക​വി​ത വീ​ണു​പോ​കു​ന്നി​ല്ലെ​ന്ന് അ​ദ്ദേ​ഹം ഉ​റ​പ്പാ​ക്കു​ന്നു. വേ​ഗ​ത്തി​ലു​ള്ള ഒ​രു താ​ൻ ആ​സ്വാ​ദ​ക​രെ ആ​ക​ർ​ഷി​ക്കാ​മെ​ങ്കി​ലും, ക​വി​ത​യു​ടെ വി​കാ​ര​ധാ​ര​യെ ത​ക​ർ​ക്കു​ന്നു​വെ​ങ്കി​ൽ, ആ ​സാ​ങ്കേ​തി​ക​ത​യെ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ശൈ​ലി ഉ​ൾ​ക്കൊ​ള്ളു​ക​യി​ല്ല. സം​ഗീ​ത​ത്തി​ന്റെ സാ​ങ്കേ​തി​ക പ്ര​ദ​ർ​ശ​ന​മെ​ന്ന നി​ല​യി​ലു​ള്ള അ​ല​ങ്കാ​ര​ങ്ങ​ൾ ക​വി​ത​യു​ടെ ഹൃ​ദ​യ​ത്തി​ൽ ഇ​ട​പെ​ട്ടു​കൊ​ണ്ട് ഭാ​വ​മ​ണ്ഡ​ല​ത്തെ അ​ലോ​സ​ര​പ്പെ​ടു​ത്താ​തെ നോ​ക്കു​വാ​ൻ അ​ദ്ദേ​ഹം ശി​ഷ്യ​രെ എ​പ്പോ​ഴും ഉ​പ​ദേ​ശി​ച്ചു.

ഗ​സ​ൽ ചി​ട്ട​പ്പെ​ടു​ത്തു​മ്പോ​ൾ, മെ​ല​ഡി​ക് പ​ങ്ചുവേ​ഷ​ൻ അ​ഥ​വാ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലെ യ​തി​ക​ളും ഭാ​വ​ഭേ​ദ​ങ്ങ​ളു​മ​ട​ങ്ങു​ന്ന ശ​ബ്ദ​വി​ന്യാ​സം, വാ​ക്കു​ക​ളു​ടെ ഭാ​വ​വും സ്വ​ഭാ​വ​വും സം​ര​ക്ഷി​ക്ക​ണം എ​ന്ന​തി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം വ​ലി​യ പ്രാ​ധാ​ന്യം ന​ൽ​കി. ഓ​രോ വാ​ക്കും ഓ​രോ ചെ​റു വി​രാ​മ​വും ഗ​സ​ലു​ക​ളു​ടെ വൈ​കാ​രി​ക സ​ഞ്ചാ​ര​ത്തി​ലെ നി​ർ​ണാ​യ​ക വ​ഴി​ക​ളാ​യി ഗു​ലാം അ​ലി ക​രു​തി. ഗ​സ​ലി​ൽ ആ​വ​ർ​ത്തി​ച്ചു പാ​ടു​ന്ന പ്ര​ധാ​ന വ​രി, മു​ഖ്ഡ, സ്വാ​ഭാ​വി​ക ഭം​ഗി​യോ​ടെ​യും ഒ​ഴു​ക്കോ​ടെ​യും വ്യ​ക്ത​ത​യോ​ടെ​യും മു​ന്നോ​ട്ടു​നീ​ങ്ങ​ണ​മെ​ന്ന പ്ര​മാ​ണ​ത്തെ അ​ദ്ദേ​ഹം ദൃ​ഢ​മാ​യി പാ​ലി​ച്ചു.

ക​ച്ചേ​രി​യി​ൽ ഉ​ട​നീ​ളം കേ​ൾ​വി​ക്കാ​ര​നെ കൈ​പി​ടി​ച്ചു ന​ട​ത്ത​ണം എ​ന്ന ആ​ഗ്ര​ഹ​ത്താ​ൽ ബ​ന്ദി​ഷു​ക​ളു​ടെ നി​ർ​മി​തി​യി​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി അ​സാ​ധാ​ര​ണ​മാ​യ ജാ​ഗ്ര​ത പു​ല​ർ​ത്തി. അ​തി​നാ​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ കൈ​യി​ലെ​ത്തി​യ ഗ​സ​ൽ കേ​വ​ലം ഒ​രു പാ​ട്ടി​നെ​ക്കാ​ൾ ഒ​രു സം​ഗീ​ത​ശി​ൽ​പം​ത​ന്നെ​യാ​യി മാ​റു​ന്നു. അ​ങ്ങ​നെ നോ​ക്കി​യാ​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി വെ​റു​മൊ​രു ക്ലാ​സി​ക്ക​ൽ ഗാ​യ​ക​ന​ല്ല, ഓ​രോ ഗ​സ​ലി​നെ​യും ഒ​രു സ​മ്പൂ​ർ​ണ ശി​ൽ​പ​മാ​യി കാ​ണു​ന്ന, രൂ​പ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്ന, ഘ​ട​ന, ഒ​ഴു​ക്ക്, ഭാ​വം, രാ​ഗം എ​ന്നീ ഘ​ട​ക​ങ്ങ​ളെ സ​മു​ചി​ത​മാ​യി ചേ​ർ​ത്തെ​ടു​ക്കു​ന്ന ഒ​രു സം​ഗീ​ത വാ​സ്തു​ശി​ൽ​പി​യാ​ണ്. അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടു​ക​യ​ല്ല, ഗ​സ​ലു​ക​ളെ രൂ​പ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ക​യും ആ​കൃ​തി​യി​ലാ​ക്കു​ക​യുംചെ​യ്യു​ന്നു.

ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​തം അ​ത്യ​ന്തം ക​ഠി​ന​മാ​യ റി​യാ​സ് എ​ന്ന ആ​ത്മ​സാ​ധ​ന​യു​ടെ പ്ര​തി​ഫ​ല​ന​മാ​ണ്. സൂ​ര്യോ​ദ​യ​ത്തി​നു മു​മ്പു​ള്ള ഖ​രാ​ജ് അ​ഭ്യാ​സ​വും ശ്വ​സ​ന​നി​യ​ന്ത്ര​ണ​ത്തി​ലെ കൃ​ത്യ​ത, ശു​ദ്ധ​മാ​യ ഡി​ക്ഷ​ൻ എ​ന്നി​വ​യു​ടെ പ​രി​ശീ​ല​ന​വും ദി​ന​ച​ര്യ​യി​ൽ ഒ​രി​ക്ക​ലും ഒ​ഴി​വാ​ക്കാ​ത്ത ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളാ​യി​രു​ന്നു. സം​ഗീ​തം അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന് ജീ​വ​ശ്വാ​സ​ത്തോ​ടൊ​പ്പം ചേ​ർ​ന്ന അ​ച്ച​ട​ക്ക​വും ഉ​പാ​സ​ന​യും ആ​ത്മീ​യാ​നു​ഭ​വ​വു​മാ​ണ്. നി​ര​ന്ത​ര അ​ഭ്യാ​സം ഒ​ന്നു​ മാ​ത്ര​മാ​ണ് ഒ​രു ഗാ​യ​ക​നെ നി​ർ​മി​ക്കു​ന്ന​തെ​ന്ന സ​ത്യ​ത്തി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം മു​റു​കെ വി​ശ്വ​സി​ച്ചു. സാ​ങ്കേ​തി​ക​വി​ദ്യ​യു​ടെ സ​ഹാ​യ​ത്താ​ൽ ശ​ബ്ദ​ത്തി​ലു​ണ്ടാ​കു​ന്ന സ​ക​ല മി​ക​വു​ക​ളെ​യും ഗു​ലാം അ​ലി നി​രാ​ക​രി​ച്ചു.

ഓ​ട്ടോ​ട്യൂ​ണി​ന് ഒ​രു ഗാ​യ​ക​നെ സൃ​ഷ്ടി​ക്കാ​ൻ ക​ഴി​യി​ല്ലെ​ന്നും കു​റു​ക്കു​വ​ഴി​ക​ൾ സ്വാ​ഭാ​വി​ക ശ​ബ്ദ​ത്തെ ന​ശി​പ്പി​ക്കു​മെ​ന്നും അ​ദ്ദേ​ഹം ഗാ​യ​ക​ർ​ക്കു മു​ന്ന​റി​യി​പ്പു ന​ൽ​കി. സ​മ​കാ​ലി​ക​രി​ൽ​നി​ന്നു ഭി​ന്ന​മാ​യി ക്ലാ​സി​ക്ക​ൽ അ​ടി​ത്ത​റ ഉ​പേ​ക്ഷി​ക്കാ​തെ​ ത​ന്നെ ആ​ലാ​പ​ന​ത്തി​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി കൂ​ടു​ത​ൽ ഭാ​വ​നാ​ത്മ​ക​മാ​യ സ്വാ​ത​ന്ത്ര്യ​മെ​ടു​ത്തു, വ്യാ​പ​ക ജ​ന​പ്രീ​തി നേ​ടി. ഈ ​ക​ഠി​ന​ശ്ര​മ​ങ്ങ​ൾ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ സം​ഗീ​ത​ചി​ന്ത​യു​ടെ തീ​ക്ഷ​്ണ​ത​യും ആ​ന്ത​രി​ക സ​മ​ർ​പ്പ​ണ​വും സു​താ​ര്യ​മാ​യി പ്ര​ക​ടി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. അ​തു​കൊ​ണ്ട് അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടി​യ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ ആ​സ്വാ​ദ​ക​രെ ചി​ന്തി​ക്കാ​നും അ​ന്വേ​ഷി​ക്കാ​നും മ​ന​സ്സി​നെ പ​രി​ശീ​ലി​പ്പി​ക്കാ​നും പ​ഠി​പ്പി​ച്ചു. അ​തി​നാ​ൽ പ​റ​യാം, ഗു​ലാം അ​ലി ഗ​സ​ലി​ന്റെ ച​രി​ത്ര​ത്തി​ൽ കേ​വ​ലം ഒ​രു ശ​ബ്ദ​മ​ല്ല, സി​ദ്ധാ​ന്ത​മാ​ണ്. ഒ​രു പ​രീ​ക്ഷ​ണ​മ​ല്ല, പാ​ര​മ്പ​ര്യ​മാ​ണ്.

-ക​വി​ത​യോ​ടു​ള്ള അ​പൂ​ർ​വ​മാ​യ ആ​ദ​ര​വും സം​ഗീ​ത​ത്തോ​ടു​ള്ള അ​ക​മ​ഴി​ഞ്ഞ ഭ​ക്തി​യു​മാ​ണ് ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗാ​ന​ശൈ​ലി​യെ രൂ​പ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്ന​ത്. അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടു​മ്പോ​ൾ ഓ​രോ വാ​ക്കും പൂ​ർ​ണ​മാ​യ ഭാ​വ​ത്തോ​ടെ​യും വ്യ​ക്ത​ത​യോ​ടെ​യും ശ്രോ​താ​ക്ക​ളു​ടെ ഹൃ​ദ​യ​ങ്ങ​ളി​ൽ നേ​രി​ട്ടു പ്ര​വേ​ശി​ക്കു​ന്നു. രാ​ഗ​വി​സ്താ​ര​ങ്ങ​ൾ എ​ത്ര സു​ന്ദ​ര​മാ​യാ​ലും വാ​ക്കു​ക​ളു​ടെ പൊ​രു​ളി​ൽ ഒ​രു ചെ​റു​പി​ഴ​വു​പോ​ലും ഉ​ണ്ടാ​കാ​തി​രി​ക്കാ​ൻ, അ​നാ​യാ​സ​മാ​യി സ്ഥി​ര​ത​യോ​ടെ നി​ല​നി​ൽ​ക്കു​ന്ന ശ​ബ്ദം അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തെ സ​ഹാ​യി​ക്കു​ന്നു. വ​രി​ക​ളി​ലെ വി​കാ​ര​ങ്ങ​ൾ ശ​ബ്ദ​ത്തി​ൽ പു​ന​ർ​ജ​നി​ക്കു​മ്പോ​ൾ, ക​വി​ത​യും സം​ഗീ​ത​വും ത​മ്മി​ൽ ഒ​രു വി​ശേ​ഷ​പ്പെ​ട്ട സം​ശ്ലേ​ഷം സൃ​ഷ്ടി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു.

സം​ഗീ​ത​ത്തി​ന്റെ ശാ​സ്ത്രീ​യ​ഭം​ഗി ഗു​ലാം അ​ലി അ​തി​ലേ​ക്കു ചേ​ർ​ക്കു​ന്നു. ഈ ​ചേ​ർ​ച്ച​യു​ടെ ഫ​ല​മാ​യി, ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ പാ​ട്ടു​ക​ൾ കേ​ൾ​ക്കു​ന്ന ഓ​രോ​രു​ത്ത​രും സം​ഗീ​തം ആ​സ്വ​ദി​ക്കു​ന്ന​തി​ൽ​മാ​ത്രം ഒ​തു​ങ്ങാ​തെ, ക​വി​ത​യു​ടെ ലോ​ക​ത്തി​ലേ​ക്കു​ള്ള ഒ​രു തീ​ർ​ഥ​യാ​ത്ര​യി​ലും പ​ങ്കാ​ളി​യാ​വു​ന്നു​ണ്ട്. കാ​ര​ണം, അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടു​ന്ന ഓ​രോ ഗ​സ​ലും വെ​റും സം​ഗീ​താ​വി​ഷ്കാ​രം മാ​ത്ര​മ​ല്ല, അ​തൊ​രു വി​ശേ​ഷ​പ്പെ​ട്ട കാ​വ്യാ​നു​ഭ​വ​വു​മാ​ണ്. വാ​സ്ത​വ​ത്തി​ൽ ക​വി​ത​യെ ഗ​സ​ലി​ലൂ​ടെ ഉ​യി​ർ​പ്പി​ക്കാ​നു​ള്ള അ​തി​ശ​യ​ക​ര​മാ​യ ക​ഴി​വാ​ണ് ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശൈ​ലി​യെ മ​റ്റെ​ല്ലാ​വ​രി​ൽ​നി​ന്നും വേ​റി​ട്ടു​നി​ർ​ത്തു​ന്ന​ത്.

ഒ​രു ഗ​സ​ൽ പാ​ടാ​ൻ തി​ര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്കു​ന്ന​തി​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി മൂ​ന്നു പ്ര​ധാ​ന കാ​ര്യ​ങ്ങ​ളെ അ​ടി​സ്ഥാ​ന​മാ​ക്കു​ന്നു –വൈ​കാ​രി​ക​ത, ബൗ​ദ്ധി​ക​ത, ത​ത്ത്വ​ചി​ന്താ​പ​ര​ത. ഇ​ക്കാ​ര്യം അ​ദ്ദേ​ഹം​ത​ന്നെ തു​റ​ന്നു​പ​റ​ഞ്ഞി​ട്ടു​ണ്ട്– “എ​ന്റെ വി​കാ​ര​ങ്ങ​ളോ​ടും ചി​ന്ത​ക​ളോ​ടും ദ​ർ​ശ​ന​ത്തോ​ടും ചേ​ർ​ന്നു​നി​ൽ​ക്കു​ന്ന ഗ​സ​ലു​ക​ളാ​ണ് ഞാ​ൻ പാ​ടാ​ൻ തി​ര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്കു​ന്ന​ത്. എ​ന്നോ​ടു സം​സാ​രി​ക്കാ​ത്ത ഗ​സ​ലു​ക​ൾ പാ​ടാ​ൻ എ​നി​ക്കു ബു​ദ്ധി​മു​ട്ടാ​ണ്.” അ​ങ്ങ​നെ, നാ​സി​ർ കാ​സ്മി, ഫൈ​സ് അ​ഹ​മ്മ​ദ് ഫൈ​സ്, ഖ​തീ​ൽ ഷി​ഫാ​യി, അ​ദീം ഹാ​ഷ്മി പോ​ലു​ള്ള ക​വി​ക​ളു​ടെ വ​രി​ക​ൾ അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടു​മ്പോ​ൾ, ഒ​രു ഗാ​നാ​വി​ഷ്കാ​രം എ​ന്ന​തി​ല​പ്പു​റം അ​വ​യി​ൽ പു​തു​മ​യു​ള്ള ഒ​രു അ​നു​ഭ​വ​വും സൃ​ഷ്ടി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു, ഓ​രോ പാ​ട്ടി​ലും വ​രി​ക​ളു​ടെ അ​ടി​യി​ൽ സൂ​ക്ഷി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന ആ​ന്ത​ര​പാ​ഠം പ​തി​യെ വെ​ളി​ച്ച​ത്തി​ലേ​ക്കു വ​രു​ന്നു.

അ​തേ​സ​മ​യം സം​ഗീ​ത​ത്തി​ന്റെ ല​യം ക​വി​ത​യു​ടെ അ​തി​ർ​വ​ര​മ്പു​ക​ൾ​ക്കും പു​തി​യ വി​സ്തൃ​തി ന​ൽ​കു​ന്നു. അ​തി​നാ​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി പാ​ടു​ന്ന ഓ​രോ ഗ​സ​ലും ഒ​രു ഇ​ര​ട്ട സൃ​ഷ്ടി​യാ​യി പ​രി​ണ​മി​ക്കു​ന്നു. ഒ​രു ക​വി​യു​ടെ വാ​ക്കു​ക​ൾ​ക്കും ഒ​രു ഗാ​യ​ക​ന്റെ ശ​ബ്ദ​ത്തി​നും ഇ​ട​യി​ൽ ന​ട​ക്കു​ന്ന ശാ​ന്ത​മാ​യ​തെ​ങ്കി​ലും ഗാ​ഢ​മാ​യ സം​വാ​ദം അ​തി​ൽ ശ്ര​വി​ക്കാ​ൻ സാ​ധി​ക്കു​ന്നു​ണ്ട്. ക​വി​ത​യി​ൽ ദുഃ​ഖ​മു​ണ്ടെ​ങ്കി​ൽ അ​തി​നെ ഗു​ലാം അ​ലി ഒ​രു ദീ​ർ​ഘ​ശ്വാ​സ​ത്തി​ൽ പ​ക​രും, കാ​ത്തി​രി​പ്പു​ണ്ടെ​ങ്കി​ൽ മീ​ൻ​ഡു​ക​ളു​ടെ സു​ന്ദ​ര​മാ​യ വ​ള​വു​ക​ളി​ൽ അ​തി​നെ തി​രി​ച്ച​റി​യും, പ്ര​തീ​ക്ഷ​ക​ളു​ണ്ടെ​ങ്കി​ൽ പാ​ടു​ന്ന ഓ​രോ സ്വ​ര​വും ഒ​രു തു​റ​ന്ന ജാ​ല​ക​മാ​യി മാ​റും.

ഗു​ലാം അ​ലി ഗ​സ​ൽ​ സം​ഗീ​ത​ത്തെ ഒ​രു മാ​ന​വ​സം​സ്കാ​ര​മാ​യി ക​രു​തു​ന്നു, ജ​ന​സ​മൂ​ഹം ത​ല​മു​റ​ക​ളാ​യി പ​ഠി​ക്കു​ക​യും പ​ങ്കു​വെ​ക്കു​ക​യും കൈ​മാ​റ്റം ചെ​യ്യു​ക​യും ചെ​യ്യു​ന്ന സ​വി​ശേ​ഷ​മാ​യ ആ​ശ​യ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ആ​ഗ്ര​ഹ​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും വി​കാ​ര​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും ശേ​ഖ​രം അ​തി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം ക​ണ്ടെ​ത്തു​ന്നു, നി​റ​ച്ചു​വെ​ക്കു​ന്നു. അ​തു​കൊ​ണ്ടാ​ണ് അ​ദ്ദേ​ഹം പ​ല​പ്പോ​ഴും പ​റ​യു​ന്ന​ത് – “കേ​വ​ലം സം​ഗീ​ത​ശൈ​ലി​യെ​ക്കാ​ൾ ഉ​പ​രി​യാ​യി ഗ​സ​ലു​ക​ൾ അ​വ​യു​ടെ സാം​സ്കാ​രി​ക​മൂ​ല്യം എ​ത്ര വ​ലു​താ​ണെ​ന്നു വ്യ​ക്ത​മാ​ക്കു​ന്നു.” ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലേ​ക്കു കൊ​ണ്ടു​വ​രു​ന്ന മൂ​ല്യം രാ​ഗ​ങ്ങ​ളി​ലും താ​ള​ങ്ങ​ളി​ലും മാ​ത്ര​മാ​യി ഒ​തു​ങ്ങു​ന്നി​ല്ല.

ആ​രോ എ​ഴു​തി​യ വ​രി​ക​ളി​ൽ ഗ​സ​ൽ നി​റ​ച്ചു കൊ​ടു​ക്കു​ന്ന ജീ​വി​ത​ത്തി​ലാ​ണ് അ​തി​ന്റെ മ​ഹ​നീ​യ​ത വെ​ളി​പ്പെ​ടു​ന്ന​ത്. അ​തി​നാ​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​ത​ത്തെ​ക്കു​റി​ച്ചു സം​സാ​രി​ക്കു​മ്പോ​ൾ, അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തെ ഒ​രി​ക്ക​ലും ഒ​രു ഗാ​യ​ക​ൻ എ​ന്ന നി​ല​യി​ൽ മാ​ത്രം സ​മീ​പി​ക്കാ​ൻ എ​നി​ക്കു സാ​ധി​ക്കു​ക​യി​ല്ല. ഒ​രു ക​വി​യു​ടെ ഹൃ​ദ​യ​ത്തി​ൽ​നി​ന്നു​യ​ർ​ന്ന വാ​ക്കു​ക​ളെ ശ​ബ്ദ​സ്വ​രൂ​പ​ത്തി​ൽ വേ​റൊ​രു ഹൃ​ദ​യ​ത്തി​ലേ​ക്കു കൈ​മാ​റു​ന്ന സൂ​ക്ഷ്മ​വും ഹൃ​ദ്യ​വു​മാ​യ ഒ​രു ക​ലാ​ത്രി​കോ​ണ​മാ​ണ് ഗു​ലാം അ​ലി നി​ർ​മി​ക്കു​ന്ന​ത്.

ഗ​സ​ലി​നെ​പ്പ​റ്റി ആ​ത്മീ​യ​ത​യോ​ടു ചേ​ർ​ന്ന ഒ​രു ദീ​ർ​ഘ​ദ​ർ​ശ​നം ഗു​ലാം അ​ലി പു​ല​ർ​ത്തു​ന്നു. ചെ​റു​പ്പ​ത്തി​ൽ ആ​ത്മീ​യ ശി​ക്ഷ​ണം ല​ഭി​ച്ചി​ട്ടു​ള്ള അ​ദ്ദേ​ഹം സം​ഗീ​ത​ത്തെ ദൈ​വ​സ​ന്നി​ധി​യി​ൽ എ​ത്താ​നു​ള്ള മാ​ർ​ഗ​മാ​യി വി​ശ്വ​സി​ച്ചു. ശ​ബ്ദ​ത്തി​ന്റെ ഓ​രോ ത​രം​ഗ​ത്തി​ലും അ​ദ്ദേ​ഹം ദൈ​വി​ക​മാ​യ സ്വ​ച്ഛ​ത​യും ഉ​യ​ർ​ച്ച​യും തി​രി​ച്ച​റി​ഞ്ഞി​രു​ന്നു. അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടി​യ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ കേ​ൾ​ക്കു​മ്പോ​ൾ സം​ഗീ​ത​ത്തെ ആ​ത്മീ​യ സ​ഞ്ചാ​ര​ത്തി​നു​ള്ള ഉ​പാ​ധി​യാ​യി ഗു​ലാം അ​ലി ക​രു​തു​ന്ന​താ​യി​ത്ത​ന്നെ എ​നി​ക്കും തോ​ന്നി​യി​ട്ടു​ണ്ട്. അ​തി​നാ​ൽ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ൽ ഭാ​ഷ​യു​ടെ അ​തി​രു​ക​ളോ ദേ​ശ​ങ്ങ​ളു​ടെ പ​രി​മി​തി​ക​ളോ അ​ദ്ദേ​ഹം കാ​ണു​ന്നി​ല്ല.

ഒ​രി​ക്ക​ൽ അ​തി​നെ ഗു​ലാം അ​ലി ഇ​ങ്ങ​നെ വി​ശ​ദീ​ക​രി​ച്ചു: “ഗ​സ​ൽ ഒ​രു ചി​ന്ത​യാ​ണ്, മ​നോ​ഭാ​വ​മാ​ണ്, ആ​ത്മീ​യ​മാ​യ ജീ​വി​ത​രീ​തി​കൂ​ടി​യാ​ണ്.” ഈ ​പ്ര​ഖ്യാ​പ​നം ഗ​സ​ലി​നെ സം​ബ​ന്ധി​ച്ചു​ള്ള അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ലോ​ക​ദ​ർ​ശ​ന​ത്തെ മു​ഴു​വ​നാ​യി തു​റ​ന്നു​കാ​ട്ടു​ന്നു. ഗ​സ​ൽ പാ​ടു​ക എ​ന്നാ​ൽ വ​രി​ക​ൾ​ക്കു സ്വ​രം കൊ​ടു​ക്കു​ന്ന​ത​ല്ലെ​ന്നും വ​രി​ക​ളി​ലൂ​ടെ ജീ​വി​ത​ത്തെ വീ​ണ്ടും വാ​യി​ക്കു​ന്ന പ്ര​വൃ​ത്തി​യാ​ണെ​ന്നും അ​തു​കൊ​ണ്ടാ​ണ് ഗ​സ​ൽ ഒ​രു ജീ​വി​ത​രൂ​പം​ത​ന്നെ ആ​യി​രി​ക്കു​ന്ന​തെ​ന്നും ചി​ന്ത​ക​ളെ​യും വി​കാ​ര​ങ്ങ​ളെ​യും ആ​ത്മീ​യ​ത​യി​ൽ ഒ​രു​മി​പ്പി​ക്കു​ന്ന ശാ​ന്ത​വും അ​ഗാ​ധ​വു​മാ​യ ഒ​രു യാ​ത്ര​യാ​യി അ​തി​നെ ക​രു​താ​മെ​ന്നും ഗു​ലാം അ​ലി പ​റ​ഞ്ഞു​വെ​ച്ച​ത്.

ല​ക്ഷ​ങ്ങ​ൾ പ്ര​തി​ഫ​ലം വാ​ങ്ങു​ന്നു​ണ്ടെ​ങ്കി​ലും ഗു​ലാം അ​ലി സം​ഗീ​ത​ത്തെ തൊ​ഴി​ൽ എ​ന്ന നി​ല​യി​ൽ കാ​ണു​ന്നി​ല്ല. ‘‘സം​ഗീ​തം ജ​ന​ങ്ങ​ളോ​ടു​ള്ള വി​ന​യ​പൂ​ർ​വ​മാ​യ ഒ​രു സേ​വ​ന​മാ​ണ്” എ​ന്ന വാ​ക്കു​ക​ളി​ൽ ഗ​സ​ലി​നോ​ടു​ള്ള ഉ​ത്ത​ര​വാ​ദി​ത്ത​ബോ​ധ​വും ഗാ​ഢ​മാ​യ സാ​മൂ​ഹി​ക​ബോ​ധ​വും മ​നു​ഷ്യ​സ്നേ​ഹ​വും അ​ദ്ദേ​ഹം പ​ല സ​ന്ദ​ർ​ഭ​ങ്ങ​ളി​ലും വ്യ​ക്ത​മാ​ക്കി​യി​ട്ടു​ണ്ട്. കൂ​ടാ​തെ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ൽ എ​ത്ര ഉ​യ​ർ​ന്ന​നി​ല​യി​ൽ എ​ത്തി​ക്ക​ഴി​ഞ്ഞി​ട്ടും ഗു​ലാം അ​ലി അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തെ ഒ​രു വി​നീ​ത പ​ഠി​താ​വാ​യി സ്വ​യം വി​ശേ​ഷി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. ലോ​കം എ​ത്ര പ്ര​ശം​സ ചൊ​രി​ഞ്ഞാ​ലും പ​ഠ​നം ഒ​രി​ക്ക​ലും അ​വ​സാ​നി​ക്കു​ന്നി​ല്ല എ​ന്ന ധാ​ര​ണ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ സം​ഗീ​തം വെ​ളി​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്ന സാ​ധ്യ​ത​യാ​ണ്. ക​ല​യോ​ടു​ള്ള ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സ​മീ​പ​നം അ​ത്ര​യേ​റെ പ്ര​തി​ജ്ഞാ​ബ​ദ്ധ​മാ​യി​രു​ന്നു. അ​ദ്ദേ​ഹം ആ​വ​ർ​ത്തി​ച്ചു പ​റ​ഞ്ഞി​ട്ടു​ണ്ട്: “എ​ന്റെ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ ഞാ​ൻ ഒ​രി​ക്ക​ലും കേ​ൾ​ക്കാ​റി​ല്ല. കേ​ട്ടാ​ൽ, അ​തി​ലെ തെ​റ്റു​ക​ൾ മാ​ത്ര​മാ​കും കൂ​ടു​ത​ലാ​യി കാ​ണേ​ണ്ടി​വ​രു​ന്ന​ത്.”​ സ്വ​യം വി​ല​യി​രു​ത്തു​ന്ന​തി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം എ​ത്ര​ത്തോ​ളം ക​ണി​ശ​ക്കാ​ര​നാ​ണെ​ന്നു മ​ന​സ്സി​ലാ​ക്കാ​ൻ ഈ ​വാ​ക്കു​ക​ൾ ഉ​പ​കാ​ര​പ്പെ​ടു​ന്നു.

അ​തി​നാ​ൽ, ഓ​രോ പാ​ട്ടി​ലും മെ​ച്ച​പ്പെ​ടു​ത്താ​ൻ ക​ഴി​യു​ന്ന സാ​ധ്യ​ത​ക​ളെ ഗു​ലാം അ​ലി എ​പ്പോ​ഴും തേ​ടി. സം​ഗീ​തം പാ​ടു​ന്ന​തും പ​ഠി​ക്കു​ന്ന​തും​പോ​ലെ കേ​ൾ​ക്കു​ന്ന​വ​രെ​ക്കു​റി​ച്ചും അ​ദ്ദേ​ഹം ചി​ല സ​ങ്ക​ൽ​പ​ങ്ങ​ൾ വെ​ച്ചി​രു​ന്നു. സം​ഗീ​തം മ​ന​സ്സു​ക​ളു​ടെ പ​ങ്കാ​ളി​ത്ത​വും ആ​വ​ശ്യ​പ്പെ​ടു​ന്ന ഒ​രു സ​ർ​ഗാ​ത്മ​ക പ്ര​വ​ർ​ത്ത​ന​മാ​ണെ​ന്നും ഗ​സ​ലു​ക​ൾ ഉ​ൾ​ക്കൊ​ള്ളു​ന്ന ഭാ​വ​വൈ​വി​ധ്യ​ങ്ങ​ൾ അ​നു​ഭ​വി​ക്കാ​നും ഗ്ര​ഹി​ക്കാ​നു​മു​ള്ള ത​യാ​റെ​ടു​പ്പു​ക​ൾ കേ​ൾ​വി​ക്കാ​ർ​ക്കും ആ​വ​ശ്യ​മു​ണ്ടെ​ന്നും ആ​സ്വാ​ദ​ക​ർ കാ​തു​കൊ​ണ്ടു മാ​ത്ര​മ​ല്ല, മ​ന​സ്സു​കൊ​ണ്ടും സം​ഗീ​തം കേ​ൾ​ക്ക​ണ​മെ​ന്നും ഗു​ലാം അ​ലി ആ​വ​ശ്യ​പ്പെ​ട്ടു.

ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​ത​ശൈ​ലി പി​ന്തു​ട​രു​ന്ന​വ​ർ​ക്കു വ്യ​ക്ത​മാ​കു​ന്ന​താ​ണ്, അ​തി​ൽ ഒ​ന്നി​ല​ധി​കം ക​ലാ​രൂ​പ​ങ്ങ​ളു​ടെ സാ​ന്നി​ധ്യ​മു​ണ്ട്. വി​വി​ധ ക​ലാ​രൂ​പ​ങ്ങ​ൾ ത​മ്മി​ൽ​ത്ത​മ്മി​ൽ സം​സാ​രി​ക്കു​ന്ന ഒ​രു വ​ലി​യ ക​ലാ​സൃ​ഷ്ടി​യാ​യി അ​ദ്ദേ​ഹം ഗ​സ​ലി​നെ വി​ഭാ​വ​ന ചെ​യ്യു​ന്നു. ഓ​രോ ഘ​ട​ക​വും പ​ര​സ്പ​രം മ​റു​പ​ടി ന​ൽ​കു​ന്ന ഒ​രു ക​ലാ​സം​വാ​ദ​മാ​യി ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സ​ദി​രു​ക​ളെ അ​വ​ത​രി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. ഇ​ങ്ങ​നെ പ​ല ക​ലാ​ശാ​ഖ​ക​ളും സ​മ​ന്വ​യി​ക്കു​ന്ന​തി​ലൂ​ടെ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ അ​ർ​ഹ​ത​പ്പെ​ട്ട ഗ​ഹ​ന​ത സ്വ​ന്ത​മാ​ക്കി. അ​വ​യു​ടെ കേ​ന്ദ്ര​ത്തി​ൽ നി​ല​കൊ​ള്ളു​ന്ന​ത് വാ​ക്കു​ക​ളു​ടെ ക​രു​ത്താ​ണ്. ഓ​രോ വാ​ക്കി​നെ​യും ശ്രു​തി​ശു​ദ്ധ​മാ​യ ശ​ബ്ദ​ത്തി​ലൂ​ടെ അ​ദ്ദേ​ഹം പു​തി​യ ഭാ​വ​ത്തി​ൽ ജ​നി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. ഈ ​പ​രി​വ​ർ​ത്ത​ന​ങ്ങ​ൾ വി​വി​ധ ഈ​ണ​ങ്ങ​ളി​ലും താ​ള​ങ്ങ​ളി​ലും തു​ട​രു​മ്പോ​ൾ, വാ​ക്കു​ക​ൾ പ​രി​ധി​വെ​ടി​ഞ്ഞ് പു​തു​മ​ക​ൾ സ്വീ​ക​രി​ച്ചു​തു​ട​ങ്ങു​ന്നു. പാ​ടി​ക്കേ​ൾ​ക്കു​മ്പോ​ൾ ആ ​വാ​ക്കു​ക​ളെ പു​തു​താ​യി വാ​യി​ക്കു​ന്ന​തു​പോ​ലെ​യു​ള്ള ഒ​രു അ​നു​ഭ​വം ശ്രോ​താ​ക്ക​ൾ​ക്കും ഉ​ണ്ടാ​കും. ഈ ​പ്ര​ക്രി​യ വെ​റു​മൊ​രു സം​ഗീ​ത നി​മി​ഷ​മ​ല്ല, അ​തി​നു പി​ന്നി​ൽ അ​ള​വ​റ്റ ബു​ദ്ധി​ശ​ക്തി​യും ഗ​ഹ​ന​മാ​യ കാ​ഴ്ച​പ്പാ​ടും പ്ര​വ​ർ​ത്തി​ക്കു​ന്നു​ണ്ട്.

ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ അ​ര​ങ്ങ​വ​ത​ര​ണം രം​ഗ​ക​ല​യു​മാ​യി അ​ടു​ത്തു​നി​ൽ​ക്കു​ന്ന​താ​ണ്. ക​ച്ചേ​രി​യി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം അ​വ​ത​രി​പ്പി​ക്കു​ന്ന ഓ​രോ ഗ​സ​ലി​ലും നാ​ട​കീ​യ​ത​യു​ടെ ച​ല​ന​ങ്ങ​ൾ വ​ലു​താ​യ പ​ങ്കു​വ​ഹി​ക്കു​ന്നു. നി​ർ​ത്ത​ലു​ക​ൾ, നി​ശ്ശ​ബ്ദ​ത, ശ്വ​സ​ന​നി​യ​ന്ത്ര​ണം, താ​ള​ഭേ​ദ​ങ്ങ​ൾ എ​ന്നി​വ​യെ​ല്ലാം വേ​ദി​യി​ൽ ശ​ബ്ദ​ത്തി​നൊ​പ്പം ഒ​രു ദൃ​ശ്യ​സാ​ന്നി​ധ്യ​മാ​യി നി​ല​നി​ൽ​ക്കു​ന്നു. അ​തി​നാ​ൽ, അ​ദ്ദേ​ഹം ഗ​സ​ൽ പാ​ടു​ക​യ​ല്ല, അ​തി​നെ അ​വ​ത​രി​പ്പി​ക്കു​ക​യും ജീ​വി​പ്പി​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്യു​ന്നു. ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ആ​ദ്യ​കാ​ല വി​ഡി​യോ ക​ണ്ടി​ട്ടു​ള്ള​വ​ർ​ക്ക​റി​യാം, അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടു​മ്പോ​ൾ ഓ​രോ ശ​രീ​ര​ഭാ​ഗ​വും ഏ​റ്റ​വും സ്വാ​ഭാ​വി​ക​മാ​യി​ത്ത​ന്നെ അ​തി​ൽ പ​ങ്കെ​ടു​ക്കു​ന്നു.

വേ​ദി​യി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം പു​റ​ത്തെ​ടു​ക്കു​ന്ന ല​ളി​ത​മാ​യ ത​മാ​ശ​ക​ളും പ്രേ​ക്ഷ​ക​രു​മാ​യി ന​ട​ത്തു​ന്ന ആ​ശ​യ​വി​നി​മ​യ​വും സ​ഹ​ക​ലാ​കാ​ര​ന്മാ​രോ​ടു​ള്ള സൗ​ഹാ​ർ​ദ​വും ഗാ​യ​ക​നും ന​ട​നും ത​മ്മി​ലു​ള്ള ദൂ​രം വ​ള​രെ​യ​ധി​കം കു​റ​ക്കു​ന്നു. അ​തു​കൂ​ടാ​തെ, ശ​ബ്ദ​ത്തി​ൽ വി​പു​ല​മാ​യ ഒ​രു ദൃ​ശ്യ​ലോ​ക​വും ഗു​ലാം അ​ലി തു​റ​ന്നി​ടു​ന്നു​ണ്ട്. ഒ​രേ വാ​ക്കു​ത​ന്നെ വേ​റി​ട്ട ഭാ​വ​ങ്ങ​ളി​ൽ ആ​വ​ർ​ത്തി​ക്ക​പ്പെ​ടു​മ്പോ​ൾ കേ​ൾ​വി​ക്കാ​രു​ടെ മ​ന​സ്സി​ൽ മ​നോ​ഹ​ര​ങ്ങ​ളാ​യ ചി​ത്ര​ങ്ങ​ൾ പ്ര​ത്യ​ക്ഷ​പ്പെ​ടു​ന്നു. ക​വി​ത​യി​ലെ രൂ​പ​ക​ങ്ങ​ൾ ഉ​ള്ളി​ലെ തി​ര​ശ്ശീ​ല​യി​ൽ വ​ർ​ണ​ശ​ബ​ള​മാ​യി വ​ര​ച്ചു​കൊ​ണ്ട് കേ​ൾ​ക്കു​ന്ന​തും കാ​ണു​ന്ന​തും ഒ​രു​മി​ച്ചു ചേ​രു​ന്ന ഒ​രു സ​മ്മി​ശ്ര സം​വേ​ദ​നം അ​വ​ർ നി​ര​ന്ത​രം അ​നു​ഭ​വി​ക്കു​ന്നു. അ​ങ്ങ​നെ ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​തം ആ​ത്യ​ന്തി​ക​മാ​യി അ​ര​ങ്ങി​ൽ ഒ​രു ദൃ​ശ്യ​സൃ​ഷ്ടി​യാ​യി രൂ​പാ​ന്ത​ര​പ്പെ​ടു​ന്നു.

പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യു​ടെ ശ​ക്തി​യേ​റി​യ താ​നു​ക​ൾ, ഗ​മ​ക​ങ്ങ​ൾ, രാ​ഗ​ങ്ങ​ളു​ടെ പ്ര​ത്യേ​ക ആ​ന്തോ​ള​ന​ങ്ങ​ൾ, താ​ള​വൈ​ഭ​വം എ​ന്നി​വ ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശൈ​ലി​യി​ൽ സൗ​ന്ദ​ര്യ​വും ചൈ​ത​ന്യ​വും ചേ​ർ​ക്കു​ന്ന ഘ​ട​ക​ങ്ങ​ളാ​ണ്. എ​ന്നാ​ൽ, ഇ​വ​യൊ​ന്നും പാ​ണ്ഡി​ത്യം പ്ര​ദ​ർ​ശി​പ്പി​ക്കാ​ന​ല്ല, ക​വി​ത​യു​ടെ മി​ഴി​വി​ൽ ഊ​ന്ന​ൽ ന​ൽ​കാ​നാ​ണ് അ​ദ്ദേ​ഹം ഉ​പ​യോ​ഗി​ക്കു​ന്ന​ത്. ഇ​തി​നെ ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലെ ബു​ദ്ധി​പ​ര​മാ​യ നേ​ട്ട​മാ​യി വി​മ​ർ​ശ​ക​ർ വി​ല​യി​രു​ത്തു​ന്നു.

അ​ങ്ങ​നെ ശാ​സ്ത്രീ​യ​ത​യും ഭാ​വ​സാ​ന്ദ്ര​ത​യും ത​മ്മി​ലു​ള്ള സ​മ​ന്വ​യം ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ലി​നെ ക്ലാ​സി​ക്ക​ൽ ക​ല​യു​ടെ​യും ജ​ന​പ്രി​യ​ ക​ല​യു​ടെ​യും ഇ​ട​യി​ലു​ള്ള പാ​ല​മാ​ക്കി​ത്തീ​ർ​ക്കു​ന്നു. ഒ​രുവ​ശ​ത്ത്, പ​ടി​യാ​ല ബാ​ണി​യു​ടെ ഗ​ഹ​ന​മാ​യ പ​രി​ശീ​ല​ന​വും സ്വ​ര​ക്ര​മ​ങ്ങ​ളും അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തെ ഉ​ദാ​ത്ത​ക​ല​യു​ടെ പ്ര​തി​നി​ധി​യാ​ക്കു​മ്പോ​ൾ മ​റുവ​ശ​ത്ത്, ല​ളി​ത​മാ​യ ഉ​ർ​ദു/​ ഹി​ന്ദി ഉ​ച്ചാ​ര​ണം, വേ​ദി​യി​ലെ ന​ർ​മ​ഭാ​വ​ന​ക​ൾ, വൈ​കാ​രി​ക ഭാ​വ​ങ്ങ​ൾ എ​ന്നി​വ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തെ പ്രേ​ക്ഷ​ക​രോ​ട് നേ​രി​ട്ടു ബ​ന്ധ​പ്പെ​ടു​ന്ന ജ​ന​പ്രി​യ ക​ലാ​കാ​ര​നാ​ക്കി മാ​റ്റു​ന്നു. ര​ണ്ടു​പേ​രു​ടെ​യും ന​ടു​വി​ൽ ഉ​യ​ർ​ന്നു​നി​ന്ന ക​ന്മ​തി​ൽ അ​ദ്ദേ​ഹം നി​സ്സാ​ര​മാ​യി ത​ക​ർ​ത്തു.

ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ത​ല​മു​റ​യി​ലെ ഗ​സ​ൽ ഗാ​യ​ക​രാ​യ മെ​ഹ്ദി ഹ​സ​ൻ, ജ​ഗ്ജീ​ത് സി​ങ്, പ​ങ്ക​ജ് ഉ​ധാ​സ് തു​ട​ങ്ങി​യ​വ​ർ അ​വ​രു​ടേ​താ​യ ഗാ​ന​ലോ​ക​വും ആ​രാ​ധ​ക​സ​മൂ​ഹ​വും സൃ​ഷ്ടി​ച്ചെ​ടു​ത്ത​വ​രാ​ണ്. അ​വ​രി​ൽ പ്ര​ധാ​നി​യാ​യ മെ​ഹ്ദി ഹ​സ​നെ സാ​ധാ​ര​ണ​യാ​യി ‘ഗ​സ​ൽ ച​ക്ര​വ​ർ​ത്തി’ എ​ന്നു വി​ളി​ക്കാ​റു​ണ്ട്. അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ ഗ​ഹ​ന​മാ​യ രാ​ഗ​പ​രി​ശീ​ല​ന​ത്തി​ന്റെ ശ​ക്ത​മാ​യ അ​ടി​ത്ത​റ​യി​ൽ​നി​ന്നാ​ണ് വ​രു​ന്ന​ത്. രാ​ഗ​ശു​ദ്ധി​യി​ൽ മെ​ഹ്ദി ഹ​സ​ൻ ഒ​രി​ക്ക​ലും വി​ട്ടു​വീ​ഴ്ച ചെ​യ്യാ​റി​ല്ല. ദീ​ർ​ഘ​മാ​യ ആ​ലാ​പ​ന​ങ്ങ​ളി​ലൂ​ടെ, സ്വ​ര​സ​ഞ്ചാ​ര​ങ്ങ​ളി​ലൂ​ടെ, ഒ​രേ​സ​മ​യം ശാ​സ്ത്രീ​യ​ത​യും ഗ​സ​ലി​ന്റെ ആ​ത്മാ​വും സം​ര​ക്ഷി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടാ​ണ് അ​ദ്ദേ​ഹം പാ​ടു​ന്ന​ത്.

എ​ന്നാ​ൽ, ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശൈ​ലി താ​ര​ത​മ്യേ​ന വ​ഴ​ക്ക​മു​ള്ള​തും ച​ല​നാ​ത്മ​ക​വു​മാ​ണ്. അ​ദ്ദേ​ഹം പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യു​ടെ വേ​ഗ​ത​യു​ള്ള താ​നു​ക​ളും വാ​ക്കു​ക​ളു​ടെ വ്യ​ത്യ​സ്ത​ഭാ​വ​ങ്ങ​ളി​ലു​ള്ള ആ​വ​ർ​ത്ത​ന​ങ്ങ​ളും താ​ള​ത്തി​ലെ ചെ​റു ക​ളി​ക​ളും വേ​ദി​യി​ലി​റ​ക്കി ഗ​സ​ലി​നെ കൂ​ടു​ത​ൽ സ്വാ​ഭാ​വി​ക​മാ​ക്കു​ന്നു. രാ​ഗ​ത്തെ ക​ർ​ശ​ന​മാ​യി പി​ടി​ച്ചു​നി​ർ​ത്തു​ന്ന​തി​നെ​ക്കാ​ൾ, ക​വി​ത​യു​ടെ പൊ​രു​ളി​നെ സു​താ​ര്യ​മാ​ക്കാ​ൻ രാ​ഗ​ത്തെ അ​ൽ​പം വ​ള​ച്ചൊ​ടി​ക്കാ​നും അ​ദ്ദേ​ഹം ചി​ല​പ്പോ​ഴൊ​ക്കെ ത​യാ​റാ​യി​ട്ടു​ണ്ട്. അ​തി​നാ​ൽ, മെ​ഹ്ദി ഹ​സ​ന്റെ ഗ​സ​ൽ ഒ​രു ശാ​സ്ത്രീ​യ സ​മ​ർ​പ്പ​ണ​മാ​കു​മ്പോ​ൾ, ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ൽ ക​വി​ത​യോ​ടു ചേ​ർ​ന്നു​നി​ൽ​ക്കു​ന്ന സം​ഗീ​ത​സം​ഭാ​ഷ​ണ​മാ​കു​ന്നു.

ബോ​ളി​വു​ഡ് ഗാ​ന​ങ്ങ​ൾ ആ​സ്വ​ദി​ച്ചു ശീ​ലി​ച്ച​വ​രെ ഗ​സ​ലി​ലേ​ക്കു വി​ളി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടു​വ​ന്ന ഗാ​യ​ക​നാ​ണ് ജ​ഗ്ജീ​ത് സി​ങ്. ഖ​ഡി​ബോ​ലി ഹി​ന്ദി​യി​ലു​ള്ള ല​ളി​ത​മാ​യ ബ​ന്ദി​ഷു​ക​ളും എ​ളു​പ്പ​ത്തി​ൽ പി​ടി​ച്ചെ​ടു​ക്കാ​വു​ന്ന മെ​ല​ഡി​ക​ളും കോ​മ​ള​ഭാ​വ​ങ്ങ​ളും ആ​ധു​നി​ക സം​ഗീ​ത​വാ​ദ്യ​ങ്ങ​ളും അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ശൈ​ലി​യെ ജ​ന​പ്രീ​തി​യി​ലേ​ക്കു​യ​ർ​ത്തി. പാ​ശ്ചാ​ത്യ പോ​പ് ഗാ​ന​ങ്ങ​ളു​ടെ സ്വ​ഭാ​വം പ്ര​ദ​ർ​ശി​പ്പി​ക്കു​ന്ന വ​ള​രെ ഋ​ജു​വും ശാ​ന്ത​വു​മാ​യ ഗ​സ​ലു​ക​ളി​ൽ ശാ​സ്ത്രീ​യ താ​നു​ക​ളോ സ​ങ്കീ​ർ​ണ​മാ​യ സ്വ​ര​വി​സ്താ​ര​ങ്ങ​ളോ അ​ദ്ദേ​ഹം പ്ര​യോ​ഗി​ക്കു​ന്നി​ല്ല. ന​ഗ​ര​വാ​സി​ക​ളാ​യ മ​ധ്യ​വ​ർ​ഗ​ത്തെ ല​ക്ഷ്യം​െ​വ​ച്ച ജ​ഗ്ജീ​ത് സി​ങ് വി​കാ​ര​ഭ​രി​ത​വും ഗൃ​ഹാ​തു​ര​ത​യെ താ​ലോ​ലി​ക്കു​ക​യും ചെ​യ്യു​ന്ന ഒ​രു സം​ഗീ​ത​രൂ​പ​മാ​ക്കി ഗ​സ​ലി​നെ ജ​ന​ങ്ങ​ളി​ലേ​ക്കെ​ത്തി​ച്ച​പ്പോ​ൾ, ഗു​ലാം അ​ലി ശാ​സ്ത്രീ​യ​ത​യും ജ​ന​പ്രി​യ​ത​യും ഒ​രു​മി​ച്ചു ചേ​ർ​ത്തു മു​ന്നേ​റി​യ അ​പൂ​ർ​വ ക​ലാ​കാ​ര​നാ​യി ഉ​യ​ർ​ന്നു. രാ​ഗ​ഘ​ട​ന​യി​ൽ​നി​ന്നു വ​ള​രു​ന്ന ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ലു​ക​ൾ താ​നു​ക​ളും സ​ർ​ഗ​ങ്ങ​ളും സൂ​ക്ഷ്മ​മാ​യ ല​യ​ക്കാ​രി​യും ഉ​ചി​ത​മാ​യ മാ​ത്ര​യി​ൽ ഉ​പ​യോ​ഗി​ച്ചു.

അ​തി​നി​ട​യി​ലും ജ​ന​പ്രി​യ​ത ഒ​ട്ടും കു​റ​യാ​തി​രി​ക്കാ​ൻ ഗു​ലാം അ​ലി വേ​ണ്ട​ത്ര ജാ​ഗ്ര​ത​യും പു​ല​ർ​ത്തി​പ്പോ​ന്നു. ധാ​രാ​ള​മാ​യി ആ​രാ​ധ​ക​രു​ള്ള പ​ങ്ക​ജ് ഉ​ധാ​സ് ഗ​സ​ലി​ലേ​ക്കു​ള്ള പ്ര​വേ​ശ​നം ഏ​റ്റ​വും ല​ളി​ത​മാ​ക്കി​യ ഗാ​യ​ക​നാ​ണ്. വ​രി​ക​ളി​ലെ ലാ​ളി​ത്യ​വും ഈ​ണ​ങ്ങ​ളി​ലെ സു​ഗ​മ​ത​യും മു​ൻ​നി​ർ​ത്തി​ക്കൊ​ണ്ടു പാ​ടാ​ൻ അ​ദ്ദേ​ഹം എ​പ്പോ​ഴും ആ​ഗ്ര​ഹി​ച്ചു. ക​ർ​ശ​ന​മാ​യ ശാ​സ്ത്രീ​യ​ നി​യ​മ​ങ്ങ​ൾ പ​ങ്ക​ജ് ഉ​ധാ​സ് പി​ന്തു​ട​രു​ന്നി​ല്ല. അ​തേ​സ​മ​യം, ഓ​രോ വ​രി​യി​ലും അ​നു​നി​മി​ഷം ഭാ​വ​ങ്ങ​ൾ മാ​റു​ന്ന വാ​ക്കു​ക​ൾ, സൂ​ക്ഷ്മ​മാ​യ താ​നു​ക​ൾ, അ​പ്ര​തീ​ക്ഷി​ത സ്വ​ര​മാ​റ്റ​ങ്ങ​ൾ എ​ന്നി​വ ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ഗ​സ​ലു​ക​ളെ ഗ​ഹ​ന​മാ​യ അ​നു​ഭ​വ​മാ​ക്കി മാ​റ്റു​ന്നു. പ​ങ്ക​ജ് ഉ​ധാ​സ് ഗ​സ​ലി​ലേ​ക്കു​ള്ള ന​ട​പ്പു​വ​ഴി​യാ​ണെ​ങ്കി​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി അ​തി​നെ ഒ​രു രാ​ജ​മാ​ർ​ഗ​മാ​ക്കി വി​ക​സി​പ്പി​ച്ചു. അ​തി​നെ അ​നു​ക​രി​ക്കു​ക വ​ള​രെ​യേ​റെ ക്ലേ​ശ​ക​ര​മാ​യ പ്ര​വൃ​ത്തി​യാ​ണ്. നേ​ർ ശി​ഷ്യ​ർ​പോ​ലും അ​തി​ൽ ബു​ദ്ധി​മു​ട്ടു​ന്നു​ണ്ട്.

ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശ​ബ്ദ​ഘ​ട​ന ഗ​സ​ൽ​ശൈ​ലി​യു​ടെ അ​ടി​ത്ത​റ​യാ​ണ്. മേ​ഘ​സ​മാ​ന​മാ​യ മൃ​ദു​ത്വ​വും രാ​ത്രി​യും ന​ക്ഷ​ത്ര​വും​പോ​ലെ​യു​ള്ള സ്വ​ര​ല​യ​വും ത​ടാ​കം​പോ​ലെ സ്വ​സ്ഥ​മാ​യ ശ്രു​തി​ശു​ദ്ധി​യും അ​തി​നെ ആ​ക​ർ​ഷ​ക​മാ​ക്കു​ന്നു. ഇ​വ ത​മ്മി​ൽ യോ​ജി​ച്ചു​വ​രു​മ്പോ​ൾ ഗു​ൽ​സാ​ർ പ​റ​ഞ്ഞ​തു​പോ​ലെ ‘‘പ്ര​ഭാ​ത​ത്തി​ലെ കാ​റ്റ് താ​മ​ര​യി​ത​ളു​ക​ളെ ത​ഴു​കു​ന്ന സു​ഖം’’ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ൽ അ​നു​ഭ​വ​പ്പെ​ടു​ന്നു.

എ​ന്നാ​ൽ, കൂ​ടു​ത​ൽ ഊ​ർ​ജ​സ്വ​ല​ത ആ​വ​ശ്യ​മാ​യ ഇ​ട​ങ്ങ​ളി​ൽ അ​തി​നു യോ​ജി​ച്ച ത​ര​ത്തി​ൽ ഉ​യ​രാ​നും ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശ​ബ്ദ​ത്തി​നു ക​ഴി​യു​ന്നു​ണ്ട്. കൂ​ടാ​തെ ക​ലാ​നി​രൂ​പ​ക​ർ വി​ശേ​ഷി​പ്പി​ക്കു​ന്ന, ‘ആ​ന്ത​രി​ക വൈ​കാ​രി​ക നാ​ട​കം’ എ​ന്ന ഗു​ണ​വും അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ശ​ബ്ദ​ത്തി​ലെ വി​കാ​ര​ച​ല​ന​ങ്ങ​ളെ എ​ടു​ത്തു​കാ​ട്ടു​ന്നു. ഈ ​നാ​ട​കീ​യ​ത ഒ​രു ബാ​ഹ്യ​പ്ര​ക​ട​ന​മ​ല്ല, ക​വി​ത​യു​ടെ ഹൃ​ദ​യ​ത്തി​ൽ ന​ട​ക്കു​ന്ന മാ​ന​സി​ക സം​ഭാ​ഷ​ണ​ങ്ങ​ളു​ടെ ശ​ബ്ദ​രൂ​പ​മാ​ണ്. മൂ​ന്നു സ്ഥാ​യി​ക​ളി​ലു​മു​ള്ള അ​നാ​യാ​സ​മാ​യ സ​ഞ്ചാ​ര​വും ഉ​യ​ർ​ന്ന സ്ഥാ​യി​ക​ളി​ലും ശ​ബ്ദം ശ്രു​തി​ഭ​ദ്ര​മാ​യി നി​ല​നി​ർ​ത്തു​ന്ന സാ​ധ​ക​ബ​ല​വും ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശ​ബ്ദ​ശാ​സ്ത്ര​പ​ര​മാ​യ മേ​ന്മ തെ​ളി​യി​ച്ചു​കാ​ട്ടു​ന്നു.

പ​ടി​യാ​ല ഘ​രാ​ന​യി​ൽ​നി​ന്നു ല​ഭി​ച്ച നാ​ലു വ​ർ​ഷ​ത്തെ ക​ഠി​ന​പ​രി​ശീ​ല​നം ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശ​ബ്ദ​ത്തി​ന് അ​തു​ല്യ​മാ​യ വ​ഴ​ക്കം ന​ൽ​കി​യി​ട്ടു​ണ്ട്. ഉ​സ്താ​ദ് ബ​ർ​ക്ക​ത് അ​ലി ഖാ​ൻ ന​ൽ​കി​യ ശി​ക്ഷ​ണ​ത്തി​ന്റെ ഗു​ണ​ഫ​ലം ഏ​റ്റ​വും വ്യ​ക്ത​മാ​യി പ്ര​ത്യ​ക്ഷ​പ്പെ​ടു​ന്ന​ത് മീ​ൻ​ഡു​ക​ളി​ലാ​ണ്. സ്വ​ര​ങ്ങ​ളെ തു​ട​ർ​ച്ച​യാ​യി ബ​ന്ധി​പ്പി​ക്കു​ന്ന ഈ ​ക​ലാ​വി​ദ്യ ഗു​ലാം അ​ലി​യി​ൽ എ​ത്തി​യ​പ്പോ​ൾ അ​തി​ശ​യ​ക​ര​മാ​യ സാ​ര​ള്യ​വും നി​ർ​മ​ല​ത​യും നേ​ടി​യെ​ടു​ത്തു. പ്ര​ണ​യ​ത്തി​ന്റെ ന​നു​ത്ത നി​ശ്വാ​സ​ങ്ങ​ളെ​യോ വി​യോ​ഗ​ത്തി​ന്റെ നീ​ണ്ട പ്ര​തി​ധ്വ​നി​ക​ളെ​യോ അ​വ​ത​രി​പ്പി​ക്കു​മ്പോ​ൾ അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ മീ​ൻ​ഡ് ഒ​രു സ്വ​ര​സേ​തു​വാ​യി പ്ര​വ​ർ​ത്തി​ക്കു​ന്നു. സ​മാ​ന്ത​ര​മാ​യി, ച​ടു​ല​മാ​യ സ​ർ​ഗ​ങ്ങ​ളും ദ്രു​ത​ഗ​തി​യി​ൽ സ​ഞ്ച​രി​ക്കു​ന്ന താ​നു​ക​ളും അ​ദ്ദേ​ഹം സ​മാ​ന​ശേ​ഷി​യോ​ടെ കൈ​കാ​ര്യംചെ​യ്യു​ന്നു​ണ്ട്. എ​ന്നാ​ൽ, ഇ​വ​യൊ​ന്നും ഒ​രി​ക്ക​ലും അ​നു​ഭൂ​തി​യു​ടെ ഗാ​ഢ​ത​യെ മ​റി​ക​ട​ക്കാ​ൻ അ​നു​വ​ദി​ക്കു​ന്നി​ല്ല എ​ന്ന​താ​ണ് ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ക​ലാ​സ​വി​ശേ​ഷ​ത.

കാ​വ്യ​ശാ​സ്ത്ര​പ​ര​മാ​യ കൃ​ത്യ​ത ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ആ​ലാ​പ​ന​ശൈ​ലി​യു​ടെ അ​നി​വാ​ര്യ ഘ​ട​ക​മാ​യി പ്ര​വ​ർ​ത്തി​ക്കു​ന്നു. പ​ദ​വി​ന്യാ​സം അ​ത്ര​യേ​റെ സ്പ​ഷ്ട​വും ശു​ദ്ധ​വു​മാ​യ​തി​നാ​ൽ ഹി​ന്ദി​യി​ലും ഉ​ർ​ദു​വി​ലു​മു​ള്ള ഓ​രോ വാ​ക്കും കേ​ൾ​വി​ക്കാ​ര​ൻ അ​യ​ത്ന ല​ളി​ത​മാ​യി മ​ന​സ്സി​ലാ​ക്കി​യെ​ടു​ക്കു​ന്നു​ണ്ട്. അ​തി​നൊ​പ്പം നാ​ദ​വി​രാ​മ​ങ്ങ​ളും പ​ദ​ങ്ങ​ളു​ടെ ബ​ല​വും അ​ന്ത​ർ​ഗ​ത​മാ​യ ഭാ​വ​ഭേ​ദ​ങ്ങ​ളും ഉ​പ​യോ​ഗി​ച്ചു​കൊ​ണ്ട് ഗ​സ​ലു​ക​ളു​ടെ അ​ർ​ഥ​വി​പു​ലീ​ക​ര​ണം അ​ദ്ദേ​ഹം എ​ളു​പ്പ​മാ​ക്കു​ന്നു. ഒ​രേ വ​രി​യി​ലെ വ്യ​ത്യ​സ്ത വാ​ക്കു​ക​ൾ​ക്ക് ഭി​ന്ന​മാ​യ ശ​ബ്ദ​തീ​വ്ര​ത ന​ൽ​കാ​നും ചി​ല​പ്പോ​ൾ നി​സ്സാ​ര​മാ​യി തോ​ന്നു​ന്ന നി​ശ്ശ​ബ്ദ​ത​യി​ലൂ​ടെ ഭാ​വ​ത്തെ ഉ​ദ്ദീ​പി​പ്പി​ക്കാ​നും ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശ​ബ്ദ​ത്തി​നു ക​ഴി​യു​ന്നു. ഇ​തി​ലൂ​ടെ ഗ​സ​ലു​ക​ളു​ടെ ഉ​ള്ള​ട​ക്കം സം​ഗീ​ത​ത്തി​ലൂ​ടെ വീ​ണ്ടും വി​ശ​ക​ല​നം ചെ​യ്യ​പ്പെ​ടു​ന്നു. ഇ​ങ്ങ​നെ നി​രീ​ക്ഷി​ക്കു​മ്പോ​ൾ, ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ശ​ബ്ദം​ത​ന്നെ ഒ​രു കാ​വ്യ​ഭാ​ഷ​യാ​ണെ​ന്നു ഞാ​ൻ തി​രി​ച്ച​റി​യു​ന്നു. പാ​ര​മ്പ​ര്യ​വും വ്യ​ക്തി​ഗ​ത ആ​ലാ​പ​ന സ​ങ്കേ​ത​ങ്ങ​ളും വി​കാ​രാ​ത്മ​ക സൂ​ക്ഷ്മ​ത​യും ചേ​ർ​ന്നു നി​ർ​മി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്ന നാ​ദ​ലോ​കം ഗ​സ​ലി​നെ ഒ​രു സം​ഗീ​ത​രൂ​പ​ത്തി​ൽ​നി​ന്നും ഉ​യ​ർ​ത്തി ഒ​രു അ​നു​ഭ​വ​രൂ​പ​മാ​ക്കി പ​രി​വ​ർ​ത്ത​നംചെ​യ്യു​ന്നു.

ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ക​ലാ​ലോ​കം ഗ​സ​ലി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചു​ള്ള അ​ടി​സ്ഥാ​ന ധാ​ര​ണ​ക​ളെ പു​തു​ക്കി​പ്പ​ണി​തു. ക​ർ​ശ​ന​മാ​യ ശാ​സ്ത്രീ​യ​ത​യും ക​വി​ത​യു​ടെ പ​ദ​സൗ​ന്ദ​ര്യ​വും അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ഗ​സ​ലു​ക​ളെ ഒ​രു ഭാ​വ​ശാ​സ്ത്ര​മാ​യി നി​ർ​വ​ചി​ക്കു​ന്നു. ശി​ഷ്യ​ത്വം തേ​ടി​വ​ന്ന യു​വാ​ക്ക​ളോ​ടാ​യി അ​ദ്ദേ​ഹം ഉ​റ​പ്പി​ച്ചു പ​റ​ഞ്ഞു –“നി​ങ്ങ​ൾ ഏ​തു ശൈ​ലി​യി​ൽ പാ​ടാ​ൻ ആ​ഗ്ര​ഹി​ക്കു​ന്ന​വ​രു​മാ​ക​ട്ടെ, അ​തി​ൽ മി​ക​വു പു​ല​ർ​ത്ത​ണ​മെ​ങ്കി​ൽ, ഉ​റ​ച്ച ശാ​സ്ത്രീ​യ സം​ഗീ​ത​പ​രി​ശീ​ല​നം നേ​ടി​യി​രി​ക്ക​ണം.” ഈ ​വാ​ക്കു​ക​ൾ ഒ​രു നി​ർ​ദേ​ശം​ മാ​ത്ര​മ​ല്ല, അ​ദ്ദേ​ഹം ജീ​വി​ത​ത്തി​ൽ പാ​ലി​ക്കു​ന്ന സ​ത്യം​ത​ന്നെ​യാ​ണ്. ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ദൃ​ഷ്ടി​യി​ൽ ശാ​സ്ത്രീ​യ പ​രി​ശീ​ല​നം ശ​ബ്ദ​ത്തി​ന് ഉ​റ​പ്പും ല​യ​ത്തി​ന് നി​യ​ന്ത്ര​ണ​വും വാ​ക്കു​ക​ൾ​ക്കു വ്യ​ക്ത​ത​യും ന​ൽ​കു​ന്നു. അ​വ​യു​ടെ അ​ഭാ​വ​ത്തി​ൽ ക​വി​ത​യു​ടെ ലാ​ളി​ത്യ​വും ഭാ​വ​വും പൂ​ർ​ണ​മാ​യി ഗ​സ​ലി​ൽ കൊ​ണ്ടു​വ​രാ​ൻ സാ​ധി​ക്കു​ക​യി​ല്ല.

ഇ​തു പ​റ​യു​മ്പോ​ൾ ഘ​രാ​ന​ക​ൾ​ക്ക​തീ​ത​മാ​യി, നേ​രി​ൽ കേ​ട്ടാ​സ്വ​ദി​ച്ച ബ​ഡേ ഗു​ലാം അ​ലി ഖാ​ൻ, ബ​ർ​ക്ക​ത് അ​ലി ഖാ​ൻ, മു​ബാ​റ​ക് അ​ലി ഖാ​ൻ, അ​ബ്ദു​ൽ വാ​ഹി​ദ് ഖാ​ൻ, ഫ​യ്യാ​സ് ഖാ​ൻ, അ​മാ​ൻ അ​ലി ഖാ​ൻ ഭാ​വ​ർ, നാ​രാ​യ​ണ​റാ​വു വേ​ദ​പാ​ഠ​ക്, ഒം​കാ​ർ​നാ​ഥ് ഠാ​കു​ർ, ആ​ശി​ഖ് അ​ലി ഖാ​ൻ, അ​ലി ബ​ക്ഷ് ഖാ​ൻ തു​ട​ങ്ങി​യ ലെ​ജ​ൻ​ഡു​ക​ളെ അ​ദ്ദേ​ഹം ബ​ഹു​മാ​ന​ത്തോ​ടെ ഓ​ർ​ക്കു​ന്നു. കൂ​ടാ​തെ എ​ച്ച്.​എം.​വി, യ​ങ് ഇ​ന്ത്യ, റീ​ഗ​ൽ, കാ​ൾ​ട്ട​ൺ, ഓ​ഡി​യോ​ൺ തു​ട​ങ്ങി​യ ക​മ്പ​നി​ക​ൾ പ്ര​സി​ദ്ധീ​ക​രി​ച്ച അ​ബ്ദു​ൽ ക​രീം ഖാ​ൻ, ഫ​യ്യാ​സ് ഖാ​ൻ, വി​ലാ​യ​ത്ത് ഹു​സൈ​ൻ ഖാ​ൻ, ഭാ​സ്ക​ർ​ബു​വു ഭാ​ക്ലേ, അ​ല്ലാ​വു​ദ്ദീ​ൻ ഖാ​ൻ, ഹ​ഫീ​സ് അ​ലി ഖാ​ൻ, ഇ​മ്ദാ​ദ് ഖാ​ൻ, സാ​ജി​ദ് ഹു​സൈ​ൻ ഖാ​ൻ, കെ.​ബി. ബി​വാ​ൽ സാ​ഹി​ബ്, അ​മീ​ർ​ഖാ​ൻ എ​ന്നി​വ​രു​ടെ ഗ്രാ​മ​ഫോ​ൺ റെ​ക്കോ​ഡു​ക​ളു​ടെ മു​ന്നി​ൽ സ്വ​യം മ​റ​ന്നി​രു​ന്ന നാ​ളു​ക​ളും ഗു​ലാം അ​ലി ആ​ദ​ര​വോ​ടെ ഓ​ർ​ക്കു​ന്നു. അ​വ​യു​ടെ സ്വാ​ധീ​ന​ത്തി​ൽ​നി​ന്നു സ്വ​ന്തം സം​ഗീ​ത​ത്തെ അ​ക​റ്റി​നി​ർ​ത്താ​ൻ ആ​ഗ്ര​ഹി​ച്ചി​ല്ല എ​ന്നു മാ​ത്ര​മ​ല്ല, അ​വ​രു​ടെ അ​നു​ഗ്ര​ഹ​ങ്ങ​ൾ സ്വ​ന്തം സം​ഗീ​ത​ത്തി​നു മു​ക​ളി​ൽ നി​ലാ​വു​പോ​ലെ പൊ​ഴി​യ​ണ​മെ​ന്നും ഗു​ലാം അ​ലി മോ​ഹി​ച്ചു. അ​ത​ങ്ങ​നെ​ത​ന്നെ സം​ഭ​വി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു.

സാ​ങ്കേ​തി​ക​മാ​യി നോ​ക്കു​മ്പോ​ൾ നാ​ദ​ഖ​ണ്ഡ​ങ്ങ​ളു​ടെ ലോ​ല​മാ​യ വി​ശ​ക​ല​നം, അ​തി​സൂ​ക്ഷ്മ​ങ്ങ​ളാ​യ സ്വ​ര​ഭേ​ദ​ങ്ങ​ളു​ടെ ലാ​ളി​ത്യ​മാ​ർ​ന്ന ച​ല​ന​ങ്ങ​ൾ, ആ​ന്ദോ​ള​നം-​ക​മ്പ​നം​ പോ​ലു​ള്ള ഗ​മ​ക​ഭാ​വ​ങ്ങ​ൾ, ല​യ വൈ​വി​ധ്യ​ങ്ങ​ളോ​ടു​ള്ള നി​യ​ന്ത്രി​ത സ​മീ​പ​നം, ല​ഹ​രി പി​ടി​പ്പി​ക്കു​ന്ന ഇ​ടം​താ​ള​ങ്ങ​ൾ എ​ന്നി​വ​യെ​ല്ലാം അ​ത്ഭു​ത​ക​ര​മാ​യ മാ​ർ​ദ​വ​ത്തോ​ടെ​യും അ​നാ​യാ​സ​മാ​യ ഒ​ഴു​ക്കോ​ടെ​യും ആ​ലാ​പ​ന ചാ​രു​ത​യോ​ടെ​യും ഗു​ലാം അ​ലി അ​വ​ത​രി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. ഇ​വ​യെ​ല്ലാം അ​തി​രു​വി​ട്ട പ്ര​ദ​ർ​ശ​ന മി​ക​വാ​ണെ​ന്നോ ക​രു​തി​ക്കൂ​ട്ടി​യ സ്വ​ര​വി​ന്യാ​സ​മാ​ണെ​ന്നോ തോ​ന്നാ​ത്ത വി​ധ​ത്തി​ൽ, ഗ​സ​ലു​ക​ളു​ടെ ത​നി​മ​യെ കൂ​ടു​ത​ൽ വ​ശ്യ​മാ​ക്കാ​നാ​യി​ മാ​ത്രം അ​ദ്ദേ​ഹം ക​രു​ത​ലോ​ടെ പ്ര​യോ​ഗി​ക്കു​ന്നു. സ്വ​ര​ങ്ങ​ളു​ടെ ഇം​പ്രൊ​വൈ​സേ​ഷ​നും താ​ള​ത്തി​ൽ​നി​ന്നും അ​ൽ​പം വ​ഴു​തി​മാ​റി വീ​ണ്ടും അ​തി​ലേ​ക്കു​ത​ന്നെ മ​ട​ങ്ങി​യെ​ത്തു​ന്ന സം​ഭാ​ഷ​ണ​ശൈ​ലി​യി​ലു​ള്ള ഈ​ണ​പ്ര​വാ​ഹ​വും ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ സം​ഗീ​ത​ത്തെ പു​തി​യ ഉ​യ​ര​ങ്ങ​ളി​ൽ എ​ത്തി​ക്കു​ന്നു​ണ്ട്. ഇ​ങ്ങ​നെ ആ​ലാ​പ​ന​ത്തെ അ​ത്യ​ധി​കം സ്വാ​ഭാ​വി​ക​വും ആ​ക​ർ​ഷ​ക​വു​മാ​ക്കു​ന്ന​തി​നാ​യി ചി​ല സാ​ങ്കേ​തി​ക​ത്തി​ക​വു​ക​ൾ, അ​ദ്ദേ​ഹം അ​വ​യെ പ​രി​ഗ​ണി​ക്കു​ന്നി​ല്ലെ​ങ്കി​ലും, ഗു​ലാം അ​ലി​യെ സ​ഹാ​യി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കു​ന്നു.

ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ആ​ലാ​പ​നം ശാ​സ്ത്രീ​യ സം​ഗീ​ത​ത്തി​ന്റെ ക​ർ​ശ​ന​മാ​യ അ​ടി​ത്ത​റ​യും ക​വി​ത​യു​ടെ ആ​ഴ​വും ചേ​ർ​ന്ന് സം​ഗീ​ത​ലോ​ക​ത്തി​ന് പു​തി​യ സൗ​ന്ദ​ര്യാ​നു​ഭൂ​തി​ക​ൾ സ​മ്മാ​നി​ച്ചു. ഭാ​ഷ​യ​റി​യാ​ത്ത വി​ദേ​ശി​ക​ൾ​പോ​ലും അ​വ​രു​ടെ സം​ഗീ​ത​പ​ദ്ധ​തി​യു​മാ​യി ഒ​രു സ​മാ​ന്ത​ര​ത​യു​മി​ല്ലാ​ത്ത ഗ​സ​ൽ സം​ഗീ​തം ഹൃ​ദ​യം നി​റ​യെ ആ​സ്വ​ദി​ക്കു​ന്നു. ഗു​ലാം അ​ലി​യു​ടെ ലൈ​വ് വി​ഡി​യോ​ക​ളി​ൽ ഇ​തു ഞാ​ൻ പ​ല​ത​വ​ണ ക​ണ്ടി​ട്ടു​ണ്ട്. അ​വി​ടെ​യെ​ങ്ങും ഗ​സ​ലു​ക​ൾ കേ​വ​ലം കേ​ൾ​വി​യു​ടെ ആ​ന​ന്ദ​മാ​യി ഒ​തു​ങ്ങിനി​ൽ​ക്കു​ന്നി​ല്ല, അ​വ ചി​ന്ത​ക​ളെ ഉ​ണ​ർ​ത്തു​ക​യും വി​കാ​ര​ങ്ങ​ളെ മൃ​ദു​വാ​യി തു​റ​ക്കു​ക​യും സം​ഗീ​താ​നു​ഭ​വ​ത്തെ ഒ​രു ദാ​ർ​ശ​നി​ക​ത​ല​ത്തി​ൽ ഉ​യ​ർ​ത്തു​ക​യുംചെ​യ്യു​ന്നു.

ഇ​ങ്ങ​നെ ക​ലാ​ശാ​സ്ത്ര​വും സ്വ​ത​ന്ത്ര​സൃ​ഷ്ടി​യും ത​മ്മി​ലു​ള്ള സ​മ​തു​ലി​ത​ത്വം നി​ല​നി​ർ​ത്താ​ൻ ക​ഴി​യു​ന്ന ക​ലാ​കാ​ര​ന്മാ​ർ ഗ​സ​ൽ ച​രി​ത്ര​ത്തി​ൽ വ​ള​രെ കു​റ​വാ​ണ്. അ​തി​നാ​ൽ ഗു​ലാം അ​ലി ഒ​രു സം​ഗീ​ത​ശൈ​ലി​യെ പ്ര​തി​നി​ധാ​നം​ചെ​യ്യു​ന്ന​തി​ൽ അ​വ​സാ​നി​ക്കു​ന്നി​ല്ല. അ​ദ്ദേ​ഹം ഗ​സ​ലി​ന്റെ വി​കാ​സ​വീ​ഥി​യി​ൽ ഒ​രു വ​ഴി​ത്തി​രി​വാ​യി നി​ല​കൊ​ള്ളു​ന്നു. മ​നു​ഷ്യാ​നു​ഭ​വ​ങ്ങ​ളു​ടെ മാ​ധു​ര്യ​വും വേ​ദ​ന​യും ഉ​ണ്മ​യും നി​സ്സ​ഹാ​യ​ത​യും പ്ര​ത്യാ​ശ​യും കാ​ത്തി​രി​പ്പും പേ​റു​ന്ന ഗ​സ​ൽ എ​ന്ന മാ​ധു​ര്യ​മൂ​റു​ന്ന മ​നു​ഷ്യ​ഭാ​ഷ​ക്ക് ഗു​ലാം അ​ലി ന​ൽ​കി​യ ലാ​ളി​ത്യ​വും ന​വീ​ക​ര​ണ​വും സം​ര​ക്ഷ​ണ​വും അ​തേ സ​ത്യ​സ​ന്ധ​ത​യോ​ടെ ഇ​ന്നും നി​ല​നി​ൽ​ക്കു​ന്നു.