കർണൻ!

മാധ്യമം പത്രത്തിന്റെ ആദ്യ ചീഫ് എഡിറ്ററായിരുന്ന പി.കെ.ബാലകൃഷ്ണനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒപ്പമുള്ള നിമിഷങ്ങളെയും ഓർമിക്കുകയാണ് മുതിർന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകൻകൂടിയായ ലേഖകൻ.

മഹാഭാരതത്തിലെ കർണൻ സത്യസന്ധനായ നിഷേധിയാണ്​. ഒറ്റയാനാണ്​. ആരെയും കൂസാത്ത ആ കഥാപാത്രത്തെയാണ്​, പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ ത​ന്റെ നോവലായ ‘ഇനി ഞാൻ ഉറങ്ങ​െട്ട’ എന്ന മഹത്തായ കൃതിയിലേക്ക്​ ആവാഹിച്ചത്​. അതേ സ്വഭാവ വിശേഷങ്ങളായിരുന്നില്ലേ പി.കെ. ബാലകൃഷ്​ണൻ എന്ന സാഹിത്യകാരനിലും പത്രപ്രവർത്തകനിലും അദ്ദേഹത്തി​ന്റെ രാഷ്​ട്രീയ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും നിറഞ്ഞുനിന്നതെന്ന്​ ​ആർക്കെങ്കിലും തോന്നിയാൽ അത്ഭുതപ്പെടാനാവില്ല. ആരെയും കൂസാത്ത ആ പ്രകൃതം അദ്ദേഹത്തിന്​ അധികം

സ​ൗഹൃദങ്ങളൊന്നും സമ്മാനിച്ചില്ല. വളരെ ചെറിയതെങ്കിലും ആത്മാർഥ സുഹൃത്തുക്കളുടെ ചെറിയ വലയത്തിനുള്ളിൽ അവസാനകാലം അദ്ദേഹം ഒതുങ്ങിക്കൂടി. മറ്റു പല സാഹിത്യ സാംസ്​കാരിക പ്രവർത്തകരെയുംപോലെ പുരസ്​കാരങ്ങൾക്ക​ുവേണ്ടിയോ സ്ഥാനമാനങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയോ അപ്രമാദിത്വം കാട്ടാനോ അദ്ദേഹം ആരുടെയും പിന്നാലെ നടന്നില്ല. പ്രലോഭിപ്പിക്കാൻ വന്നവരെ വിരട്ടിയോടിച്ചു. വാഗ്​ദാനങ്ങൾക്ക്​ പുല്ലുവില കൽപിച്ചു. മലയാള സാഹിത്യരംഗത്തും പത്രപ്രവർത്തന രംഗത്തും സാംസ്​കാരിക, സാമൂഹിക മേഖലകളിലും അദ്ദേഹം ഒറ്റയാനായി തലയെടു​േപ്പാ​െട തിളങ്ങിനിന്നു. സമൂഹത്തി​ന്റെ നീതിക്കും സമത്വത്തിനും വേണ്ടി, ഒരു പുരുഷായുസ്സു മുഴുവൻ താൻ വിരാജിച്ച എല്ലാ മേഖലകളിലും പടപൊരുതി. പുറമെ ശാന്തനെങ്കിലും വിക്ഷുബ്ധ മാനസനായിരുന്നു അദ്ദേഹം എന്ന്​ പലപ്പോഴും തോന്നിയിട്ടുണ്ട്​്​. ആ കണ്ണുകളിൽ അതി​ന്റെ തീക്ഷ്ണത എപ്പോഴും നിറഞ്ഞു തിളങ്ങി നിൽക്കുന്നതായും തോന്നിയിട്ടുണ്ട്​.

പി.കെ.ബിയുടെ മരണ​േശഷം തിരുവനന്തപുരം വി.ജെ.ടി ഹാളിൽ (ഇപ്പോഴത്തെ അയ്യൻകാളി സ്​മാരക ഹാൾ) ‘മാധ്യമം’ നടത്തിയ അനുസ്​മരണ സമ്മേളനവേദിയിൽ വെക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു ചിത്രം വേണമായിരുന്നു. വലിയ ഫോ​േട്ടാ ഒന്നും കിട്ടാതിരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു ചിത്രം വരച്ചെടുക്കാനുള്ള ചുമതല ‘മാധ്യമ’ത്തി​ന്റെ ആർട്ടിസ്​റ്റായിരുന്ന ടി.പി. നായർ എന്ന ഞങ്ങളുടെ ടി.പി​ച്ചേട്ടൻ ഏറ്റെടുത്തു. അദ്ദേഹം മനോഹരമായ ഒരു ചിത്രം മണിക്കൂറുകൾകൊണ്ട്​ വരച്ചുതീർത്തു. എല്ലാവർക്കും ആ ചിത്രം ഇഷ്ടമായിട്ടും ടി.പിച്ചേട്ടന്​ തൃപ്​തി പോരാ. പി.കെ.ബിയുടെ കണ്ണുകളിലെ കനൽ കുറേക്കൂടി. തിളങ്ങി. ആ ജ്വാല ആ ചിത്രകാര​െന വല്ലാതെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു എന്ന്​ വ്യക്തം.​ പലതവണ അത്​ മാറ്റിവരച്ച്​ തിളക്കം കൂട്ടിയശേഷമാണ്​ അദ്ദേഹം അടങ്ങിയത്​.

അതേ, ഒരു വിപ്ലവകാരിയുടേതായ ജ്വാല എന്നും ആ കണ്ണുകളിൽ ജ്വലിച്ചു നിന്നിരുന്നു. പി.കെ.ബി, രാഷ്​ട്രീയ-സാംസ്​കാരിക നേതാക്കന്മാരിൽ പലരും ഭയക്കുന്ന ശക്തനായ ഒരു നിശ്ശബ്ദ വിപ്ലവകാരിയായിരുന്നു. കേരള ചരിത്രത്തിലും ദേശീയചരിത്രത്തിലും നിലനിന്ന പല കെട്ടുകഥകളെയും തിരുത്തിക്കുറിച്ച ചരിത്രകാരൻകൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ചരിത്രത്തി​ന്റെ വിവിധ മേഖലകളിൽ അതു പടർത്തിയ അഗ്നിത്തരികൾ പിന്നീട്​ സാംസ്​കാരിക സ്​പന്ദനങ്ങളായും നവോത്ഥാന പ്രേരണകളായും വളർന്നുവന്നു. ‘മാധ്യമ’ത്തിന്​ ആ ചൂടും ചൂരും ഏറെക്കാലം പകർന്നുകിട്ടിയത്​ പത്രത്തി​ന്റെ തുടക്കത്തിൽ കിട്ടിയ ഏറ്റവും വലിയ സൗഭാഗ്യമെന്നേ പറയേണ്ടൂ.

‘മാധ്യമ’ത്തി​ന്റെ ആദ്യ ചീഫ്​ എഡിറ്ററായി പി.കെ.ബി സ്ഥാനമേറ്റത്​ വൈക്കം മുഹമ്മദ്​ ബഷീറിന്റെ നിർദേശത്തെ തുടർന്നായിരുന്നു. പി.കെ. ബാലകൃഷ്​ണ​ന്റെ ആദർശത്തിനും ധാർമികബോധത്തിനും ചേർന്നുപോകുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനമായിരിക്കും ‘മാധ്യമം’ എന്നാണ്​ അന്ന്​ ബേപ്പൂർ സുൽത്താൻ തന്നോടു പറഞ്ഞതെന്ന്​ പി.കെ.ബി പിന്നീട്​ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്​. പത്രത്തി​ന്റെ മുഖ്യ പത്രാധിപ പദവിയിലേക്ക്​ അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷണിക്കാനായി പത്രത്തി​ന്റെ ശിൽപികളിൽ പ്രധാനികളായ പ്രഫ. സിദ്ദീഖ്​ ഹസ്സൻ സാഹിബിനും വി.കെ. ഹംസ സാഹിബിനും ഒപ്പം അന്നത്തെ തിരുവനന്തപുരം ലേഖകരായ പി. മാഹീനും ഇന്നത്തെ സംസ്ഥാന ഇലക്ഷൻ കമീഷണറായ എ. ഷാജഹാൻ ​െഎ.എ.എസും കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു. പത്രത്തി​െന്റ സാരഥ്യം ഏറ്റെടുക്കണമെന്നു നിർദേശിച്ചുള്ള വൈക്കം മുഹമ്മദ്​ ബഷീറി​ന്റെ കത്ത്​ പി.കെ.ബി അവരെ വായിച്ചു കേൾപ്പിച്ചു.

ബഷീർ പറഞ്ഞാൽ തനിക്ക്​ നിഷേധിക്കാനാവില്ലെന്നും എന്നാൽ കോ ഴിക്കോട്ടുവന്ന്​ ജോലി ചെയ്യാൻ ആരോഗ്യം അനുവദിക്കാത്തതിനാൽ തിരുവനന്തപുരം ബ്യൂറോ യിലിരുന്ന്​ മേൽനോട്ടം വഹിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം ഏറ്റകാര്യം ഷാജഹാൻ ഒാർക്കുന്നു. അദ്ദേഹം എഴുതിയ ‘ഗിരി പ്രസംഗങ്ങളും അധിക പ്രസംഗങ്ങളും’ എന്ന രാഷ്​ട്രീയ^സാമൂഹിക വിമർശന പംക്തി, അന്ന്​ ബാല്യദശയിലുള്ള മാധ്യമത്തിന്​ പ്രായത്തിൽ കവിഞ്ഞ പക്വതയും സമരോത്സുകതയും ഉൗർജവും ഒാജസ്സും നൽകിയിരുന്നു. ഏറെ അനുവാചകരുണ്ടായിരുന്ന ആ പംക്തിയെ പല പ്രമുഖരും ഭയപ്പെട്ടു. വായനക്കാർ അതിനായി കാത്തിരുന്നു. സർക്കാർ സർവിസിലേക്ക്​ ഷാജഹാൻ പോകു​േമ്പാൾ പി.കെ.ബി അതിനെ വിലക്കിയതും ഷാജഹാ​ന്റെ ഒാർമയിലുണ്ട്. മന്ത്രിമാരും എം.എൽ.എമാരും അടങ്ങുന്ന രാഷ്​ട്രീയക്കാരുടെ മുന്നിൽ ഒാച്ചാനിച്ചു നിൽക്കാൻ പോകാതെ പത്രപ്രവർത്തനത്തിൽ തുടരാനാണ്​, പി.കെ.ബി അന്ന്​ നിർദേഹിച്ചത്​. പക്ഷേ, അപ്പോഴേക്കും ഷാജഹാൻ സർവിസിൽ ചേർന്നു കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

ഒരു തികഞ്ഞ അംബേദ്കറിസ്​റ്റായിരുന്നു, പി.കെ.ബി. അതേസമയം, മഹാത്മാ ഗാന്ധിയെ ഇത്ര അഗാധമായും വിശദമായും പഠിച്ച മറ്റൊരാൾ മലയാളത്തിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടോ എന്ന്​ സംശയമാണ്. ‘മാധ്യമ’ത്തിൽ ചേർന്നശേഷം ആദ്യമായി ഞാൻ അദ്ദേഹ​െത്ത കാണുന്നത്​, തിരുവനന്തപുരത്ത്​ വെള്ളയമ്പലം കുന്നി​ന്റെ മുകളിലുള്ള ഉദാരശിരോമണി റോഡ്​ അവസാനിക്കുന്ന അങ്ങേയറ്റത്ത്​ സ്വയം രൂപകൽപന ചെയ്​തുണ്ടാക്കിയ മനോഹരമായ വീട്ടിൽവെച്ചാണ്​. വലിയൊരു പുസ്​തകശേഖരമുള്ള ആ വീട്ടിൽ എഴുത്തും വായനയുമായി കഴിയുന്ന അദ്ദേഹത്തി​ന്റെ സ്ഥിരം സന്ദർശകനാകേണ്ടിവന്നത്​ ഒരനുഗ്രഹമായി മാറി. അവിടെ ചെല്ലുേമ്പാഴെല്ലാം ആ വീട്ടിലെ ഷഡ്​കോണാകൃതിയുള്ള സ്വീകരണമുറിയിൽ ഇൗസിചെയറിൽ ഇരിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്​ സാംസ്​കാരിക സാഹിത്യ രംഗത്തെ ഏതെങ്കിലും സന്ദർശകർ മിക്കപ്പോഴും ഉണ്ടായിരുന്നു.

ആരും ഇല്ലാത്ത അപൂർവം സന്ദർഭങ്ങളിൽ സ്വന്തം മുറിയിലേക്ക്​ അദ്ദേഹം കൂട്ടി​ക്കൊണ്ടു പോയിട്ടുണ്ട്​. ഷാജഹാനോടൊപ്പമാണ്​ ആദ്യമായി ആ മുറിയിൽ കയറിയതെന്ന്​ ഞാൻ ഒാർക്കുന്നു. വലി​​െയാരു കുന്നി​ന്റെ സീമയിൽ സൂര്യോദയം കണ്ട്​ ഉറക്കമുണരാൻ കഴിയുന്ന മുറിക്ക്​ കിഴക്ക്​ ശാസ്തമംഗലവും കഴിഞ്ഞ്​ മൈലുകൾക്കപ്പുറത്തുള്ള മലനിരകൾ വരെ നീളുന്ന ദൃശ്യഭംഗി! അത്​ ഒട്ടും ചോരാതെ ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയും വിധം വലിപ്പമുള്ള ജനാലകൾ. ആ മുറിയിൽ അത്യാവശ്യം വേണ്ട പുസ്​തകങ്ങൾ. പിന്നെ കുറേയേറെ നോട്ടുബുക്കുകൾ. അവയിലേക്ക്​ കൗതുക​േത്താടെ നോക്കിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, ‘‘അതൊക്കെ ഗാന്ധിയെക്കുറിച്ച്​ വായിച്ചെഴുതിയ നോട്ടുകളാണ്​. കഴിഞ്ഞ ഇരുപതു വർഷമായി ഞാൻ ഗാന്ധിയെ പഠിക്കുകയായിരുന്നു. കിട്ടാവുന്ന എല്ലാ പുസ്​തകങ്ങളും ഞാൻ വായിച്ചു. ഒരു ആന്തോളജി എഴുതണമെന്ന്​ കരുതിയിരുന്നു. പിന്നീട്​ വേണ്ടെന്നുവച്ചു.’’

ഗാന്ധിജിയെ സംബന്ധിച്ച്​ ലഭ്യമായ എല്ലാ കൃതികളും വായിച്ചശേഷം എഴുതേണ്ടെന്നു തീരുമാനിച്ചതെന്തെന്ന ചോദ്യത്തിന്​ മറുപടി ഇങ്ങനെയായി: ‘‘ഞാൻ എന്നും ഗാന്ധിയുടെ ഒരു വിമർശകനാണെന്നറിയാമല്ലോ. അ​ംബേദ്​കറി​ന്റെ ആശയങ്ങളോട്​ ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്ന ആളുമാണ്​. എന്നാൽ, ഗാന്ധിയെ വായിക്കുന്തോറും അതെ​െന്ന അത്ഭുതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. എന്തൊരു ജീവിതമാണത്​! എന്തൊരത്ഭുത പ്രതിഭാസമാണത്​! എ​ന്റെ കയ്യിൽ ഒതുങ്ങാത്ത ഒരു മഹാവിസ്മയമാണ്, ഗാന്ധി. എനിക്ക്​ അതെഴുതാൻ കഴിയുമെന്നു തോന്നുന്നില്ല.’’

ഗാന്ധിയോട്​ ഭക്തി തോന്നിത്തുടങ്ങിയോ എന്ന കുസൃതി ചോദിച്ചപ്പോൾ ഒരിക്കലും ഇല്ലെന്നായിരുന്നു, മറുപടി. ഗാന്ധിയുടെ പല രീതികളും ആദർശങ്ങളും വിമർശനാത്മകം തന്നെയാണ്​. പക്ഷേ, ലോകത്തിൽതന്നെ ഏറ്റവും അപൂർവമായ, ഒരിക്കലും ഒരിടത്തും കാണാനാവാത്ത മഹാ​പ്രതിഭാസമാണാ ജീവിതം. കോൺഗ്രസുകാരെന്നല്ല, ഇന്ത്യയിലെതന്നെ ഏതെങ്കിലും രാഷ്​ട്രീയക്കാർ അത്​ മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ടോയെന്ന്​ സംശയമാണ്​. ഏതായാലും ഞാൻ അതിൽ കൈ​െവക്കുന്നില്ല.’’ സമയക്കുറവിനാൽ അന്ന്​ ആ സംഭാഷണം കൂടുതൽ നിണ്ടില്ല.

എങ്കിലും ഗാന്ധിയെക്കുറിച്ച്​ അദ്ദേഹം എഴുതണമെന്ന എ​ന്റെ ആഗ്രഹം പലകുറി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ആലോചിക്കാം എന്നദ്ദേഹം പറയുകയും ചെയ്​തിട്ടുണ്ട്​. എന്നാൽ, അതിനുള്ള സമയം (അദ്ദേഹത്തി​ന്റെ മെന്റർകൂടിയായ ബഷീറിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ) ദൈവത്തി​ന്റെ ഖജനാവിൽനിന്നും അദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചില്ല. ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിനെ പറ്റി അദ്ദേഹം തയാറാക്കിയ ആന്തോളജിയെ മറികടന്ന്​ ഗുരുവി​െന പഠിക്കാൻ കഴിയാത്ത വിധം ആധികാരികവും ബൃഹത്തുമാണ്​. അദ്ദേഹം ടിപ്പു സുൽത്താ​ന്റെ ജീവിതകഥയെഴുതിയത്, അതുവരെ ടിപ്പുവിനെ പറ്റി പടർന്നിരുന്ന എല്ലാ മിത്തുകളെയും കാറ്റിൽ പറത്തിയായിരുന്നു. അദ്ദേഹം കൈ​െവച്ച എല്ലാ വിഷയങ്ങളിലും മികവി​ന്റെയും ആധികാരികതയുടെയും നിറവുണ്ടായിരുന്നു.

ചീഫ്​ എഡിറ്ററായിരുന്ന പി.കെ.ബി, ‘മാധ്യമ’ത്തി​ന്റെ തിരുവനന്തപുരം ബ്യൂറോയിൽ നിത്യവും എത്തും. അവിടെനിന്ന്​, ​അന്ന്​ എഡിറ്റർ ഇൻചാർജ് ആയിരുന്ന ഒ. അബ്ദുറഹ്​മാൻ സാഹിബിനെയും അസോസിയേറ്റ്​ എഡിറ്ററായിരുന്ന ഒ. അബ്ദുല്ല സാഹിബിനെയുമൊ​െക്ക ബന്ധ​െപ്പടുകയും നിർദേശങ്ങൾ നൽകുകയും അഭിപ്രായങ്ങൾ പറയുകയും ചെയ്​തിരുന്നു. ‘മാധ്യമ’ത്തി​ന്റെ എഡിറ്റോറിയലുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇവർ രണ്ടുപേരുമാണ്​ അക്കാലത്ത്​ എഴുതിയിരുന്നത്​. അപൂർവമായി പി.കെ.ബിയും. എങ്കിലും മികച്ച എഡിറ്റോ റിയലുകളുടെ പേരിൽ ബാലകൃഷ്​ണൻ സാറിനെ പലരും അഭിനന്ദിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. അവരോടൊ​െക്ക അദ്ദേഹം പറയുമായിരുന്നത്​ ഇങ്ങനെയാണ്​ –‘‘പലരും കരുതിയിരിക്കുന്നത്​ ഞാനാണ്​ ഇതെല്ലാം എഴുതുന്നത്​ എന്നാണ്​. പക്ഷേ എനിക്കും അഭിമാനിക്കാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽ എഴുതുന്ന രണ്ടു സഹോദരന്മാർ കോഴിക്കോട്ട് ഉണ്ട്​. നല്ല മൂർച്ചയുള്ള എഴുത്താണ്, അവരുടേത്​. അതുകൊണ്ടാണ്​, നിങ്ങൾ എ​ന്റെ പേരിൽ ഇത്​ ആരോപിക്കുന്നത്.​’’

വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ പി.കെ.ബി ഒാഫിസിൽ വരു​േമ്പാൾ സുഹൃത്തുക്കളായ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടാകും. മിക്കവാറും കവി ഡോ. കെ. അയ്യപ്പപ്പണിക്കർ, പ്രഫ. എം.കെ. സാനു, അല്ലെങ്കിൽ പിൽക്കാലത്ത്​ മുഖ്യമന്ത്രി ഇ.കെ. നായനാരുടെ പ്രൈവറ്റ്​ ​െസക്രട്ടറിയായ സാഹിത്യകാരൻകൂടിയായ ഇ.എൻ. മുരളീധരൻ നായർ, അപൂർവമായി ഡോ. എം. ഗംഗാധരൻ അങ്ങനെ ചിലർ മാത്രം. അതോടെ, ഒാഫിസിൽ അദ്ദേഹത്തി​ന്റെ മുറി ഒരു ചർച്ചാവേദിയായി മാറും. അന്തർദേശീയ-ദേശീയ-സമകാലിക വിഷയങ്ങൾ പലതും അവി​െട വരും. രാഷ്​ട്രീയവും സാഹിത്യവും സാംസ്​കാരികവുമായ പലതും ചർച്ചയാകും. വലിയ തിരക്കില്ലാത്ത ദിവസങ്ങളിൽ ബ്യൂറോയിലുള്ള ഞങ്ങൾക്കും അത്​ ഒരു പാഠശാലയായി മാറും. അന്നത്തെ ഫിലിം സർട്ടിഫിക്കേഷൻ ബോർഡിൽ പി.കെ.ബി ഉണ്ടായിരുന്നു. അതി​ന്റെ മീറ്റിങ് കഴിഞ്ഞ്​ തിരിച്ചുവരു​േമ്പാൾ ബോർഡ്​ യോഗത്തിൽ മുറിച്ചുകളഞ്ഞ ‘വഷളത്തരങ്ങളെ’ പറ്റി അദ്ദേഹം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു. ‘‘എത്രയെന്നുവച്ചാണ്​ മുറിച്ചു കളയുന്നത്​? ഇ​െതാക്കെയാണോ സിനിമ?’’ അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ ചോദിച്ചു.

അക്കാലത്ത്​ സാമൂഹിക-രാഷ്​ട്രീയ പ്രശ്​നങ്ങളിൽ സാഹിത്യ സാംസ്​കാരിക നായകന്മാർ സംയു​ക്ത പ്രസ്​താവനകൾ ഇറക്കാറുണ്ട്. ഇത്തരം പ്രസ്​താവനകളിൽ പി.കെ.ബിയുടെയോ അയ്യപ്പപ്പണിക്കർ സാറി​ന്റെയോ അവരുടെ കൂ​െട വരാറുള്ള മറ്റു സാംസ്​കാരിക നേതാക്കളു​​െടയോ പേര്​ ഒരിക്കലും കാണാറില്ല. ചില വലിയ വിഷയങ്ങൾ വിവാദമാകു​േമ്പാൾ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ സാംസ്​കാരിക നേതാക്കളുടെ അഭിപ്രായം തേടാറുമുണ്ട്.

അതിനായി പി.കെ.ബി​െയയും അയ്യപ്പപ്പണിക്കർ സാറിനെയും വിളിച്ചിട്ടുണ്ട്​. എന്നാൽ, ഒരിക്കലും ഒരു കൂട്ടപ്രതികരണ ലിസ്​റ്റിൽ ചേരാൻ ഇവർ തയാറായിട്ടില്ല. ഇവർ രണ്ടുപേരും ഒാഫിസിൽ ഇരിക്കവേ ഇതേക്കുറിച്ച്​ ചോദിച്ചപ്പോൾ, പണിക്കർ സാറാണ്​ മറുപടി പറഞ്ഞത്​ – ‘‘അതിനൊക്കെ താൽപര്യമുള്ള ഒരുപാടുപേർ ഉണ്ട​േല്ലാ. അവരെക്കൊണ്ട്​ തൃപ്​തിപ്പെടൂ. ഞങ്ങളെ വെറുതേ വിടൂ.’’ പണിക്കർ സാറും ബാലകൃഷ്​ണൻ സാറും ഉരുളക്കുപ്പേരിപോലെ നർമമധുരമായി പ്രതികരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരാണ്​. പക്ഷേ അ​െതാക്കെ സ്വകാര്യ സംഭാഷണങ്ങളിലും സ്വന്തം കൃതികളിലും മാത്രം മതിയെന്നതാണ്​, കർക്കശ നിലപാട്​.

ഒരിക്കൽ കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സാംസ്​കാരിക നേതാവ്​ നടത്തിവന്ന ഒരു സ്ഥാപനത്തിലെ ക്രമക്കേട്​ വാർത്തയാക്കേണ്ടിവന്നു. മറ്റാർക്കും കിട്ടാത്തത് പൂർണമായും രേഖകൾ സഹിതം ലഭിച്ച വാർത്തയാണത്​. തലേദിവസം ഇതേക്കുറിച്ചു ചോദിക്കാൻ ചീഫ്​ എഡിറ്ററായ പി.കെ.ബിയെ വിളിച്ചെങ്കിലും വീട്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മൊബൈൽ ഫോൺ ഒന്നും ഇല്ലാത്ത കാലമാണല്ലോ. വാർത്ത മെയിൻ ​െഡസ്​ക്കിലേക്ക്​ അയച്ചു. അത്​ പിറ്റേന്ന്​ ലീഡ്​ വാർത്തയായി. അതോടെ വിവാദത്തിൽപ്പെട്ട സാംസ്​കാരിക നേതാവ്​, പി.കെ.ബിയെ സമീപിച്ച്​ ഏറെ രോഷം പൂണ്ടു. വിഷമവൃത്തത്തിലായ പി.കെ.ബി, ബ്യൂറോയിൽ വിളിച്ച്​ എന്തടിസ്ഥാനത്തിലാണ്​, ഇൗ വാർത്ത നൽകിയതെന്ന്​ ചോദിച്ചു. എല്ലാ രേഖകളും കൈയിലുണ്ടെന്ന്​ മറുപടി നൽകി. ‘‘അ​േപ്പാൾ കോടതി കയറേണ്ടിവരില്ല, അല്ലേ’’ എന്ന്​ മറുചോദ്യം. ഒരിക്കലും വേണ്ടിവരി​െല്ലന്ന്​ മറുപടി നൽകി.

എങ്കിലും ആരോപണവിധേയരുടെ പ്രതികരണം നൽകണമെന്നും അവർ അത്​ ഒാഫിസിൽ എത്തിക്കുമെന്നും പി.കെ.ബി പറഞ്ഞു. ഉച്ചയോടെ ആ പ്രതികരണം വന്നു. വളരെ ദീർഘമാണ്​. അതിൽമുഴുവൻ വാർത്ത എഴുതിയ ആൾക്കെതിരെ കഠിനമായി അധിക്ഷേപം ചൊരിയുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെയുള്ളവനെയൊ​െക്ക പിരിച്ചുവിടണം എന്നും പറയുന്നുണ്ട്​. എങ്കിലും അത്​ അതുപോലെതന്നെ യാതൊരു എഡിറ്റിങ്ങും കൂടാതെ പിറ്റേന്ന്​ ലീഡർപേജിൽ അച്ചടിച്ചുവന്നു.

അന്നു വൈകീട്ട്​ പി.കെ.ബി ഒറ്റ​ക്കാണ്​ ഒാഫിസിൽ വന്നത്. വാർത്ത എഴുതിയ എന്നെ മുറിയിലേക്കു വിളിച്ച്​, ഏറെ മനസ്താപത്തോടെ പറഞ്ഞു, ‘‘ഏതു വാർത്തക്കും ബന്ധപ്പെട്ടവർ പ്രതികരണം തന്നാൽ അത്​ പ്രസിദ്ധീകരിക്കേണ്ടത്​ ഒരു മര്യാദയാണ്​. പക്ഷേ, അത്​ അതേപടി കൊടുക്കണമെന്നില്ല. ലേഖകനെപ്പറ്റിയുള്ള അധിക്ഷേപങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാമായിരുന്നു.’’ അതൊക്കെ ഒഴിവാക്കിയാൽ അതിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ബാക്കിയൊന്നും ഉണ്ടാവില്ലായിരുന്നുവെന്ന എ​ന്റെ മറുപടി കേട്ട്​ അദ്ദേഹം പുഞ്ചിരിച്ചു. പിന്നെ സാന്ത്വനിപ്പിച്ച​ു. വാർത്ത കൊടുത്തതിൽ അഭിനന്ദിക്കുകയുംചെയ്തു. സത്യമെങ്കിൽ എന്തും എഴുതാം എന്നത്​ പി.കെ.ബിയുടെ ഉറച്ച നിലപാട്​ ആയിരുന്നു.

കൈത്തറി സഹകരണ സംഘങ്ങൾ വർഷങ്ങളായി നടത്തിവന്ന കൊടും അഴിമതിയുടെ കഥകൾ ‘മാധ്യമം’ തുടർച്ചയായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. വ്യാജ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി പലരും സ്വകാര്യസ്വത്താക്കി ​െവച്ചിരുന്നു. അവയിൽ മരിച്ചവരോ ഒരിക്കലും ജനിക്കാത്തവരോ ആയ നിരവധി വ്യാജ അംഗങ്ങളും സ്വന്തം കുടുംബാംഗങ്ങളും മാത്രം. കൈത്തറിക്ക്​ വലിയ തുക റിബേറ്റായി ലഭിക്കുന്ന കാലമാണത്​. ഒാണമോ ഉത്സവകാലമോ വന്നാൽ വൻതുകകളാണ്​ കള്ള റിബേറ്റിനത്തിൽ ഇവർക്ക്​ ലഭിച്ചുവന്നത്​.

അങ്ങനെ സ്വകാര്യ സംഘങ്ങളുണ്ടാക്കിയ പലരും രാഷ്​ട്രീയ നേതാക്കളോ നേതാക്കളുമായി അടുപ്പമുള്ളവരോ ആയിരുന്നു. തുടർച്ചയായി വന്ന ഇൗ അഴിമതിക്കഥകൾ വായിച്ച ബാലകൃഷ്​ണൻ സാർ ചോദിച്ചു –‘‘ഇതി​ന്റെ പേരിൽ കേസ്​ വല്ലതും വരുമോ?’’ ഒരിക്കലും വരില്ലെന്നും എല്ലാ രേഖകളും കൈയിലുണ്ടെന്നും മറുപടി നൽകി. അതിനുത്തരം ഇങ്ങനെ തമാ​ശയോടെ ആയിരുന്നു –‘‘കേസ്​ വരുന്നതിൽ ഭയമൊന്നുമില്ല. പക്ഷേ, തിരുവനന്തപുരത്തെ കോടതി പഴയ കെട്ടിടത്തിലാണ്​. അവി​െടച്ചെന്ന്​ ഏറെനേരം നിൽക്കേണ്ടിവന്നാൽ പൊടിയടിച്ച്​ എ​ന്റെ ആസ്​ത്​മ കലശലാകും. ഇൗ പ്രായത്തിൽ അത്​ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.’’ അങ്ങനെ എഴുതാൻ ഏറെയുണ്ട്, ഒാർമയിൽ.

എറണാകുളം മഹാരാജാസ്​ കോളജിൽനിന്ന്​ ക്വിറ്റ്​ ഇന്ത്യാ സമരത്തോടെ രാഷ്​ട്രീയത്തിലിറങ്ങിയ പി.കെ.ബിയുടെ ജീവിതദൗത്യംതന്നെ സാമൂഹിക നീതിക്കുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടമായിരുന്നു. അതിനാലദ്ദേഹം രാഷ്​ട്രീയ പാർട്ടികളോടും നേതാക്കളോടും നേരിട്ടും എഴുത്തിലൂടെയും ഏറ്റുമുട്ടിയിട്ടുണ്ട്. കൃതികളിലെ കഥാപാത്രങ്ങളാക്കിയിട്ടുമുണ്ട്​. ശ്രീനാരായണഗുരുവി​ന്റെ ആദർശങ്ങൾ നാടി​ന്റെ നവോ ത്ഥാനത്തിന്​ വഴിതെളിക്കുമെന്ന്​ അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ആദ്യ പുസ്​തകംതന്നെ നാരായണഗുരുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആന്തോളജിയാണ്​. ആ പ്രസ്ഥാനത്തി​ന്റെ പേരിൽ മുതലെടുപ്പു നടത്തുന്നവർ​െക്കതിരെയും അ​േദ്ദഹം പോരാടി.

സാമൂഹികനീതിയും സ്ഥിതിസമത്വവും അദ്ദേഹത്തി​ന്റെ പ്രധാന അജണ്ടകളായിരുന്നു. അതിനായി അവശ്യഘട്ടങ്ങളിൽ രാഷ്​ട്രീയത്തിൽ ഇറങ്ങാനും മടികാട്ടിയില്ല. വക്കം പുരുഷോത്തമനെതിരായി തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ചതും മറ്റും ഇൗ പോരാട്ട ചരിത്രത്തി​ന്റെ ശേഷിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടും. സാമൂഹികനീതിക്കായി അക്ഷരങ്ങളെ ജ്വലിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം മരണമടയുന്നത്​ 1991 ഏപ്രിൽ 3ന്​ രാവിലെയാണ്. ആ ദിവസം, ആ സമയത്ത്​, കേരള നിയമസഭയിൽ ഒരു യാദൃച്ഛികതയെന്നോണം, സച്ചാർ കമ്മിറ്റി നിർദേശങ്ങൾ സംബന്ധിച്ചും ക്രീമിലെയർ എങ്ങനെ കേരള​െത്ത ബാധിക്കും എന്നതിനെ പറ്റിയും മറ്റും ചർച്ച നടക്കുകയായിരുന്നു!

ത​ന്റെ പ്രിയ കഥാപാത്രമായ കർണനെപ്പോ​ലെ െതറ്റെന്നു തോന്നുന്ന എന്തിനോടും കലഹിക്കുകയും ശരിയെന്നുറപ്പുള്ള ഭാഗത്തുമാത്രം ചേർന്നുനിൽക്കുകയും അതി​ന്റെ പേരിൽ ആത്മസംഘർഷങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയുംചെയ്​ത ഒരു പ്രതിഭാസമായിരുന്നു. അതിനൊത്തവിധം ഇൗ സാംസ്​കാരിക കേരളം അദ്ദേഹ​േ​ത്താട്​ ആദരവ്​ കാട്ടിയോ? നന്ദിപോലും പറഞ്ഞിട്ടില്ല. ഒരു വലിയ പോരാട്ട ചരിത്രമാണത്. അതിനെ തമസ്​കരിക്കുന്നവർക്ക്​ ചരിത്രം മാപ്പുനൽകില്ല, തീർച്ച.