'നിങ്ങളെ ആരും വിശ്വസിക്കില്ല'; വേദാന്ത കേസിൽ കേന്ദ്രത്തിന് സുപ്രീംകോടതിയുടെ രൂക്ഷ വിമർശനം

ന്യൂഡൽഹി: വേദാന്ത ലിമിറ്റഡിനും രവ ഓയിൽ (സിംഗപ്പൂർ) പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡിനും അനുകൂലമായ വിദേശ ആർബിട്രേഷൻ വിധികൾ നടപ്പാക്കാൻ അനുവദിച്ച ഡൽഹി ഹൈകോടതി ഉത്തരവിനെതിരെ കേന്ദ്രസർക്കാർ നൽകിയ ഹരജി സുപ്രീംകോടതി തള്ളി. രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി തുടരുന്ന തർക്കത്തിൽ ആർബിട്രേഷൻ വിധി നടപ്പാക്കുന്നത് തടയാൻ കേന്ദ്രം ശ്രമിക്കുന്നതിനെ രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ച കോടതി, ഇത്തരം നടപടികൾ രാജ്യത്തെ ആർബിട്രേഷൻ സംവിധാനത്തിലുള്ള വിശ്വാസം തകർക്കുമെന്നും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

ജസ്റ്റിസുമാരായ ജെ.ബി. പർദിവാല, മന്മോഹൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് കേസ് പരിഗണിച്ചത്. അന്തിമ വിധി നടപ്പാക്കേണ്ട ഘട്ടത്തിൽ പോലും സർക്കാർ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് എന്തിനാണെന്നും കോടതി ചോദിച്ചു. ആർബിട്രേഷൻ സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ചും ഇന്ത്യയെ തർക്കപരിഹാരത്തിനുള്ള കേന്ദ്രമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെ ഇത്തരം നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചാൽ ആരാണ് രാജ്യത്തെ വിശ്വസിക്കുകയെന്നും ബെഞ്ച് ചോദിച്ചു.

'ഇത്തരം ആർബിട്രേഷനെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ആസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചുമെല്ലാം നമ്മൾ സംസാരിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ നിങ്ങളെ ആരും വിശ്വസിക്കില്ല' എന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ പരാമർശം. വിദേശ കോടതികൾ പോലും പരിഗണിച്ച് തീരുമാനമെടുത്ത തർക്കത്തിൽ വീണ്ടും നിയമനടപടികളിലൂടെ വിധി നടപ്പാക്കുന്നത് തടയാനുള്ള കേന്ദ്രത്തിന്റെ ശ്രമത്തിലും കോടതി അതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തി.

കൃഷ്ണ-ഗോദാവരി തടത്തിലെ രവ എണ്ണപ്പാടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കരാർ തർക്കത്തിൽ നിന്നാണ് കേസ് ഉടലെടുത്തത്. 1994ൽ കേന്ദ്രസർക്കാറും ഒ.എൻ.ജി.സി, വീഡിയോകോൺ പെട്രോളിയം, രവ ഓയിൽ, കെയിൻ എനർജി എന്നീ കമ്പനികളുടെ കൺസോർഷ്യവും തമ്മിൽ എണ്ണപ്പാടത്തിന്റെ വികസനത്തിനായി ഉൽപാദന പങ്കാളിത്ത കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് കെയിൻ ഇന്ത്യയിലൂടെ വേദാന്തയാണ് പദ്ധതിയിലെ കെയിൻ എനർജിയുടെ താൽപര്യങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തത്.

എണ്ണ ഉൽപാദനത്തിൽനിന്നുള്ള വരുമാനം പങ്കിടുമ്പോൾ ഒ.എൻ.ജി.സിയുടെ മുൻകാല ചെലവുകൾക്കായി കമ്പനികൾ നൽകിയ തുക എങ്ങനെ കണക്കാക്കണമെന്നതായിരുന്നു തർക്കം. ഇതാണ് 'ഒ.എൻ.ജി.സി കാരി' തർക്കം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. കരാർ പ്രകാരം തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനുള്ള ആർബിട്രേഷൻ നടപടികൾ മലേഷ്യയിലെ ക്വാലാലംപൂരിലായിരുന്നു നിശ്ചയിച്ചിരുന്നത്.

2004 ഒക്ടോബറിൽ ആർബിട്രേഷൻ ട്രൈബ്യൂണൽ ഭാഗിക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചു. ആറ് വിഷയങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണത്തിൽ കമ്പനികൾക്ക് അനുകൂലമായും നാലെണ്ണത്തിൽ കേന്ദ്രസർക്കാറിന് അനുകൂലമായുമായിരുന്നു തീരുമാനം. എന്നാൽ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയുള്ള തുക പിന്നീട് തീരുമാനിക്കാനായി മാറ്റിവെച്ചു. ഈ വിധിക്കെതിരെ കേന്ദ്രം മലേഷ്യൻ കോടതികളെ സമീപിച്ചെങ്കിലും 2011 ഒക്ടോബറിൽ മലേഷ്യൻ ഫെഡറൽ കോടതി വിധി ശരിവെച്ചു.

2014 ജൂലൈയിൽ വേദാന്തയിൽനിന്ന് 64 ദശലക്ഷം ഡോളറും രവ ഓയിലിൽനിന്ന് 35 ദശലക്ഷം ഡോളറും തിരിച്ചുപിടിക്കുമെന്ന് കാണിച്ച് കേന്ദ്രം കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നു. എണ്ണ വിൽപനയിലൂടെ കമ്പനികൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട തുകയിൽനിന്ന് ഈ പണം ഈടാക്കുമെന്നും അറിയിച്ചിരുന്നു. ഇതിനെ കമ്പനികൾ ചോദ്യം ചെയ്തതോടെ ആർബിട്രേഷൻ നടപടികൾ വീണ്ടും തുടർന്നു. 2016 ഒക്ടോബർ 26ന് ട്രൈബ്യൂണൽ അന്തിമ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഈ വിധിക്കെതിരായ കേന്ദ്രത്തിന്റെ തുടർനീക്കങ്ങളും മലേഷ്യൻ കോടതികൾ തള്ളി. 2019 ഫെബ്രുവരി 28ന് മലേഷ്യൻ ഫെഡറൽ കോടതിയും അന്തിമ വിധി ശരിവെച്ചു.

ഇന്ത്യയിൽ ഈ വിധികൾ നടപ്പാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് വേദാന്തയും രവ ഓയിലും ഡൽഹി ഹൈകോടതിയെ സമീപിച്ചു. എന്നാൽ കാലാവധി കഴിഞ്ഞെന്നും പൊതുനയത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നും നേരത്തെയുള്ള വിധിയോടെ ആർബിട്രേഷൻ ട്രൈബ്യൂണലിന്റെ അധികാരം അവസാനിച്ചെന്നുമായിരുന്നു കേന്ദ്രത്തിന്റെ വാദം.

2026 ജൂലൈ ഒന്നിന് ഡൽഹി ഹൈകോടതി കേന്ദ്രത്തിന്റെ വാദങ്ങൾ തള്ളി. ആർബിട്രേഷൻ ട്രൈബ്യൂണൽ പരിഗണിച്ച് തീരുമാനമെടുത്ത വിഷയങ്ങൾ വീണ്ടും പരിശോധിക്കാൻ വിധി നടപ്പാക്കുന്ന കോടതിക്ക് കഴിയില്ലെന്ന് ഹൈകോടതി വ്യക്തമാക്കി. നടപടികൾ നിയമപരമായ സമയപരിധിക്കുള്ളിലാണെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. കമ്പനികൾ നൽകിയ ബാങ്ക് ഗ്യാരന്റികൾ എട്ട് ആഴ്ചക്കുള്ളിൽ വിട്ടുനൽകാനും നിർദേശിച്ചു.

ഈ ഉത്തരവിനെതിരെയാണ് കേന്ദ്രം സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചത്. എന്നാൽ ഹൈകോടതി ഉത്തരവിൽ ഇടപെടേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമപരമായ പിഴവ് പോലും ഹൈകോടതിയുടെ വിധിയിൽ കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ലെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കേന്ദ്രത്തിന്റെ അപ്പീൽ തള്ളി.

വിദേശ നിക്ഷേപകരും അന്താരാഷ്ട്ര കമ്പനികളും ഇന്ത്യയെ തർക്കപരിഹാരത്തിനുള്ള കേന്ദ്രമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ ഇത്തരം നിയമനടപടികൾ നൽകുന്ന സന്ദേശം ഗൗരവമുള്ളതാണെന്നും സുപ്രീംകോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ആർബിട്രേഷൻ വഴി തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിച്ചിട്ടും വിധി നടപ്പാക്കാൻ വർഷങ്ങളോളം കാത്തിരിക്കേണ്ടിവന്നാൽ രാജ്യത്തെ സംവിധാനത്തിലുള്ള വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടുമെന്നും കോടതി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.