എന്താണ് പാണ്ട നയതന്ത്രം? ആഗോള ബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാൻ ചൈന ഭീമൻ പാണ്ടകളെ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നു‍?

ബീജിങ്: ഒരു ദശാബ്ദത്തിന് ശേഷം യു.എസിലേക്കുള്ള തൻ്റെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക സന്ദർശനത്തിൻ്റെ ആദ്യ ദിനത്തിൽ ചൈനീസ് പ്രസിഡന്‍റ് ഷി ജിൻപിങ് അറ്റ്ലാൻ്റ മൃഗശാലക്ക് രണ്ട് ഭീമൻ പാണ്ടകളെ നൽകാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരിക്കുകയാണ്. ഇത് ബെയ്ജിങ്ങിന്‍റെ ദീർഘകാല നയതന്ത്ര നീക്കത്തിന്‍റെ തിരിച്ചുവരവിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

പിങ് പിങ്, ഫു ഷുവാങ് എന്നീ രണ്ട് ഭീമൻ പാണ്ടകൾ ചെങ്ഡു ഗവേഷണ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ജോർജിയ മൃഗശാലയിലേക്ക് വരും ദിവസങ്ങളിൽ യാത്ര തിരിക്കുമെന്ന് ഷി പറഞ്ഞു. 2024 നവംബറിൽ ജോർജിയ മൃഗശാലയിലെ നാല് കരടികൾ ചൈനയിലേക്ക് മടങ്ങിയതിന് ശേഷം ആദ്യമായാണ് ഭീമൻ പാണ്ടകൾ അറ്റ്‌ലാൻ്റ മൃഗശാലയിലേക്ക് എത്തുന്നത്.

മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നയതന്ത്ര സമ്മാനങ്ങളായോ പ്രതീകാത്മക സൂചനകളായോ ഭീമൻ പാണ്ടകളെ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചൈനയുടെ ദീർഘകാല സമ്പ്രദായത്തെയാണ് പാണ്ട ഗിഫ്റ്റ് ഡിപ്ലോമസി (പാണ്ട നയതന്ത്രം) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ചൈന പാണ്ടകളെ നയതന്ത്ര ചിഹ്നങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, 1949ൽ പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈന സ്ഥാപിതമായതിനുശേഷമാണ് ഈ രീതി കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമായത്. പ്രസിഡന്‍റ് റിച്ചാർഡ് നിക്സൻ്റെ ചരിത്രപരമായ ചൈനാ സന്ദർശനത്തിന് ശേഷം ചൈനീസ് പ്രധാനമന്ത്രി ഷൗ എൻലായ് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന് ലിങ്-ലിങ്, സിങ്-സിങ് എന്നീ രണ്ട് ഭീമൻ പാണ്ടകളെ സമ്മാനിച്ച 1972ലെ സംഭവമാണ് ഇതിനൊരു ആധുനിക ഉദാഹരണം. ഈ നീക്കം യു.എസും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധം ഊഷ്മളമാകുന്നതിൻ്റെ പ്രതീകമായി മാറി.

1941 മുതൽ 1982 വരെ സോവിയറ്റ് യൂനിയൻ, ഉത്തരകൊറിയ തുടങ്ങിയ തന്ത്രപ്രധാന രാഷ്ട്രീയ സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് ചൈന പാണ്ടകളെ സമ്മാനമായി നൽകിയിരുന്നു. പ്രസിഡന്‍റ് റിച്ചാർഡ് നിക്സൻ്റെ ചരിത്രപരമായ സന്ദർശനത്തെത്തുടർന്ന് ചൈന യു.സിന് രണ്ട് പാണ്ടകളെ സമ്മാനിച്ച 1972 ലാണ് ഒരു സുപ്രധാന വഴിത്തിരിവുണ്ടായത്.

1980കളിൽ വിദേശ രാജ്യങ്ങൾക്ക് പാണ്ടകളെ സ്ഥിരമായി നൽകുന്നതിൽ നിന്ന് ചൈന ഏറെക്കുറെ പിന്മാറി. ഇന്ന്, വിദേശത്തേക്ക് അയക്കുന്ന പാണ്ടകളെ ചൈനീസ് സ്ഥാപനങ്ങളുമായുള്ള കരാറുകൾ പ്രകാരം മൃഗശാലകൾക്ക് വാടകക്ക് (വായ്പയായി) നൽകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. പാണ്ടകളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ചൈനക്ക് തന്നെയായിരിക്കും. വിദേശ മൃഗശാലകൾ പാണ്ട-സഹകരണ കരാറുകൾ പ്രകാരം നിശ്ചിത ഫീസ് നൽകണം. ഇവക്ക് വിദേശത്ത് ജനിക്കുന്ന പാണ്ടക്കുട്ടികൾ ചൈനയിലെ പാണ്ടകളുടെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുകയും പിന്നീട് അവയെ ചൈനയിലേക്ക് മടക്കി അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ കരാറുകളിൽ പലപ്പോഴും സംരക്ഷണം, ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണം, പ്രജനന സഹകരണം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

എന്തുകൊണ്ട് പാണ്ടകൾ?

പാണ്ടകൾ ചൈനയുടെ തദ്ദേശീയ ജീവികളാണ്. മാത്രമല്ല അവ ചൈനീസ് സംസ്കാരവുമായും ദേശീയ സ്വത്വവുമായും ശക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആകർഷകവും ഭീഷണിയല്ലാത്തതുമായ ഒരു പ്രതീകമായി അവയെ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ പരക്കെ കാണുന്നതിനാൽ പാണ്ടകളെ അയയ്ക്കുന്നത് രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ സൽപ്പേര് സൃഷ്ടിക്കാനും വിശാലമായ സഹകരണത്തിനുള്ള വഴികൾ തുറക്കാനും സഹായിക്കും. അതുകൊണ്ടാണ് സോഫ്റ്റ് പവർ, വന്യജീവി സംരക്ഷണം, അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സംഗമത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കാൻ "പാണ്ട നയതന്ത്രം" എന്ന പദം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

ചൈനയും മറ്റൊരു രാജ്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുന്നതോ തന്ത്രപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ടതോ ആയ സമയങ്ങളിലായിരിക്കും പലപ്പോഴും പാണ്ട കരാറുകൾ ഒപ്പുവെക്കുന്നത്. നേരെമറിച്ച്, നയതന്ത്ര ബന്ധം വഷളാകുമ്പോൾ പാണ്ട കരാറുകളിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, യു.എസ്-ചൈന പാണ്ട ബന്ധം ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങളുടെ വിശാലമായ അവസ്ഥയുടെ ഒരു പ്രതീകാത്മക സൂചകമായി ഇടയ്ക്കിടെ മാറിയിട്ടുണ്ട്. ചൈനയും യു.എസും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ 2023-24 കാലഘട്ടത്തിൽ യു.എസ് മൃഗശാലകളിൽ നിന്ന് നിരവധി പാണ്ടകളെ ചൈനയിലേക്ക് തിരികെ അയച്ചത് വലിയ മാധ്യമ ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു.