രക്തക്കറയിൽനിന്ന് ഉയരുന്ന ശബ്ദം
അരുൺ സമുദ്രയുടെ ‘ഖൈർലാഞ്ചി’ എന്ന കവിത വായിക്കുന്നു. ‘ഖൈർലാഞ്ചി’ ഒരു ദുഃഖകവിതയായി മാത്രം വായിക്കാനാവില്ല. കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ ഓർമയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം, അവർക്ക് സംഭവിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആരുടേതാണെന്ന് ചോദിക്കുന്ന കവിതയാണിതെന്ന് ലേഖിക. ചില സംഭവങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുന്നത് അവ നടന്നതുകൊണ്ടു മാത്രമല്ല; അവ മനുഷ്യന്റെ മനഃസാക്ഷിയിൽനിന്ന് മാഞ്ഞുപോകാത്തതുകൊണ്ടുകൂടിയാണ്. ഖൈർലാഞ്ചിയും അത്തരമൊരു ചരിത്ര സംഭവമാണ്. 2006ൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഖൈർലാഞ്ചിയിലെ ഭോട്ട്മാംഗെ ദലിത് കുടുംബത്തിനുനേരെ നടന്ന ക്രൂരമായ ആക്രമണം ജാതിയുടെ പേരിൽ മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ ഇരുണ്ട...
അരുൺ സമുദ്രയുടെ ‘ഖൈർലാഞ്ചി’ എന്ന കവിത വായിക്കുന്നു. ‘ഖൈർലാഞ്ചി’ ഒരു ദുഃഖകവിതയായി മാത്രം വായിക്കാനാവില്ല. കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ ഓർമയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം, അവർക്ക് സംഭവിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആരുടേതാണെന്ന് ചോദിക്കുന്ന കവിതയാണിതെന്ന് ലേഖിക.
ചില സംഭവങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുന്നത് അവ നടന്നതുകൊണ്ടു മാത്രമല്ല; അവ മനുഷ്യന്റെ മനഃസാക്ഷിയിൽനിന്ന് മാഞ്ഞുപോകാത്തതുകൊണ്ടുകൂടിയാണ്. ഖൈർലാഞ്ചിയും അത്തരമൊരു ചരിത്ര സംഭവമാണ്. 2006ൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഖൈർലാഞ്ചിയിലെ ഭോട്ട്മാംഗെ ദലിത് കുടുംബത്തിനുനേരെ നടന്ന ക്രൂരമായ ആക്രമണം ജാതിയുടെ പേരിൽ മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ ഇരുണ്ട മുഖം ഒരിക്കൽക്കൂടി പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. എന്നാൽ, ഒരു സംഭവം ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയതുകൊണ്ടുമാത്രം അതിന്റെ വേദന അവസാനിക്കുന്നില്ല. ചില മുറിവുകൾ കാലത്തിനുപോലും ഉണക്കാൻ കഴിയില്ല. അവ ഓർമയായി മടങ്ങിവരും; ചോദ്യമായി മുന്നിൽ നിൽക്കും. അത്തരം ഒരു ഓർമയെയും ചോദ്യത്തെയും ഭാഷയാക്കുകയാണ് അരുൺ സമുദ്രയുടെ ‘ഖൈർലാഞ്ചി’.
Pen by Auraയിൽ 2026 മേയ് 24ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഈ കവിത, ഖൈർലാഞ്ചിയിലെ ദുരന്തത്തെ ഒരു ചരിത്രസംഭവമായി മാത്രം ഓർത്തെടുക്കാതെ, അതിന്റെ സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ മുറിവുകളിലേക്ക് വായനക്കാരനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഖൈർലാഞ്ചിയിലെ രക്തരൂഷിതമായ സംഭവത്തിന്റെ ഓർമയിൽ മാത്രം കവിത നിൽക്കുന്നില്ല. ആ ദുരന്തം അവശേഷിപ്പിച്ച വേദനയിലേക്കും, ഇന്നും ഉണങ്ങാത്ത അതിന്റെ മുറിവുകളിലേക്കും, അതിനു പിന്നിലെ സാമൂഹിക ക്രൂരതകളിലേക്കുമാണ് അരുൺ സമുദ്ര നമ്മെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നത്. കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ ശരീരങ്ങൾക്കപ്പുറം അവരുടെ മൗനവും അപമാനവും ഭീതിയും നീതിക്കായുള്ള കാത്തിരിപ്പും കവിതയുടെ ഉള്ളടക്കമാകുന്നു. അതിനാൽ ‘ഖൈർലാഞ്ചി’ ഒരു ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കവിത മാത്രമല്ല; ആ ദുരന്തത്തെ സാധ്യമാക്കിയ ജാതിമനോഭാവത്തെയും അധികാരത്തിന്റെ ക്രൂരതയെയും സാമൂഹിക മൗനത്തെയും നേരിട്ട് ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന കവിതയാണ്.
“രാജാവ് പഴയതുപോലെ,
രാജ്യവും പഴയതുപോലെ
നമ്മളിപ്പോഴുമുള്ളത്,
മുമ്പൊരു രാജാവിനാൽ
മൂക്കും മുലയും
അറുത്തുമാറ്റപ്പെട്ട രാജ്യത്താണ്.”
എന്ന വരികളിലൂടെയാണ് കവിത ആരംഭിക്കുന്നത്. “രാജാവ് പഴയതുപോലെ, രാജ്യവും പഴയതുപോലെ” എന്ന ആവർത്തനം കാലം മുന്നോട്ടുപോയിട്ടും അധികാരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനസ്വഭാവത്തിൽ വലിയ മാറ്റമൊന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് നമുക്ക് നൽകുന്നത്. ഭരണാധികാരികൾ മാറിയേക്കാം; ഭരണരീതികൾ മാറിയേക്കാം. എന്നാൽ, മനുഷ്യനെ ജാതിയുടെ പേരിൽ അളക്കുന്ന മനോഭാവവും അധികാരത്തിന്റെ അസമത്വവും നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ ആ സമൂഹത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം പഴയതുതന്നെയായിരിക്കും. ഖൈർലാഞ്ചി അതുകൊണ്ട് ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെയോ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെയോ ദുരന്തമായി മാത്രം ചുരുങ്ങുന്നില്ല. ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ആവർത്തിച്ചുവരുന്ന അധികാരബന്ധങ്ങളിലേക്കാണ് അത് വിരൽചൂണ്ടുന്നത്.
“മൂക്കും മുലയും അറുത്തുമാറ്റപ്പെട്ട രാജ്യം” എന്ന പ്രയോഗം ഈ ആശയത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുന്നു. രാജ്യം ഇവിടെ ഒരു ഭൂപ്രദേശം മാത്രമല്ല; മുറിവേറ്റ ഒരു സ്ത്രീശരീരമായാണ് സങ്കൽപിക്കപ്പെടുന്നത്. സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തെ നിയന്ത്രിക്കുകയും ശിക്ഷിക്കുകയും അപമാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പുരുഷാധിപത്യ അധികാരത്തിന്റെ പ്രതീകമായി “അറുത്തുമാറ്റപ്പെട്ട” ശരീരം മാറുന്നു. ഒരു സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തിനേറ്റ മുറിവ് രാജ്യത്തിന്റെ മുറിവായി മാറുമ്പോൾ, ഖൈർലാഞ്ചിയിലെ സ്ത്രീകൾക്കുനേരെയുണ്ടായ അതിക്രമം വ്യക്തികൾക്കുനേരെയുള്ള ആക്രമണം മാത്രമല്ലെന്നും അത് സമൂഹത്തിന്റെ അധികാരഘടനകളുടെ ക്രൂരമായ പ്രകടനമാണെന്നും കവിത വ്യക്തമാക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ ശരീരത്തിലെ മുറിവുകൾ ഇന്നും ഉണങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് ഈ വരികളെ കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നത്.
ഖൈർലാഞ്ചിയിലും ശരീരംതന്നെയാണ് അക്രമത്തിന്റെ പ്രധാന ഇടമായി മാറുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് ദലിത് സ്ത്രീശരീരം ജാതിയുടെയും പുരുഷാധിപത്യത്തിന്റെയും അധികാരം ഒരേസമയം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ മാത്രമുള്ള ഇടമാകുന്നു. അതിനാൽ, കവിതയിലെ ശരീരം വെറും ശരീരം മാത്രമായി നിൽക്കുന്നില്ല. അതിന്മേൽ ജാതിയും അധികാരവും സദാചാരവും തങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങൾ പതിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തെ അപമാനിക്കുന്നതിലൂടെ അവളെ മാത്രമല്ല, അവൾ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന സാമൂഹിക അസ്തിത്വത്തെയാകെ അപമാനിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ശരീരത്തിൽ പതിഞ്ഞ മുറിവ് ഒടുവിൽ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ മുറിവായി മാറുന്നു.
“അറുത്തു മാറ്റിയും
കൊന്നുതള്ളിയും
ഭരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ”
എന്ന വരികളിലാണ് കവിതയുടെ രാഷ്ട്രീയ മൂർച്ച കൂടുതൽ തെളിഞ്ഞുവരുന്നത്. “ഭരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ” എന്ന ഒറ്റ വാക്ക് ഈ വരികൾക്ക് വലിയ അർഥവ്യാപ്തി നൽകുന്നു. കൊലപാതകം ഇവിടെ ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു കുറ്റകൃത്യമല്ല; ഭീതിയിലൂടെയും അക്രമത്തിലൂടെയും മനുഷ്യരെ കീഴ്പ്പെടുത്തുന്ന അധികാരത്തിന്റെ രീതിയാണ്. അധികാരം നിയമപുസ്തകങ്ങളിലും ഭരണകൂടത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത് മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിലെ മുറിവായും ഒരു കുടുംബത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ആൾക്കൂട്ടമായും ഒരു സമൂഹത്തെ ഭയപ്പെടുത്തി മൗനത്തിലാക്കുന്ന അന്തരീക്ഷമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
അരുൺ സമുദ്രയുടെ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത ഏറ്റവും ശക്തമായി പ്രകടമാകുന്നതും ഈ കാഴ്ചപ്പാടിലാണ്. ഇരകളുടെ വേദനമാത്രം രേഖപ്പെടുത്തി നിൽക്കാൻ കവി തയാറാകുന്നില്ല. അവർ എന്തുകൊണ്ട് ഇരകളായി? അവരെ ഇരകളാക്കിയ സാമൂഹിക ശക്തികൾ ഏതൊക്കെയാണ്? അക്രമത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ച അധികാരം ഏതാണ്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ കവിതയുടെ അടിത്തട്ടിൽനിന്ന് നിരന്തരം ഉയരുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ ‘ഖൈർലാഞ്ചി’ ഒരു ദുരന്തത്തിന്റെ ആഖ്യാനം മാത്രമല്ല. ദുരന്തത്തെ സൃഷ്ടിച്ച സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയോടുള്ള കവിയുടെ നേരിട്ടുള്ള ചോദ്യംകൂടിയാണ്.
“കളകേറുന്ന പാടവരമ്പിൽ
നിസ്സഹായതയുടെ വ്രണം-
പൊട്ടിപ്പഴുത്ത കാലുമായിന്ന്
ഒരാൾ വേരറ്റ് നിൽക്കുന്നു.”
കൂട്ടക്കൊലയുടെ ഭീകരതയിൽനിന്ന് അതിന്റെ ശേഷിപ്പായ ഏകാന്തതയിലേക്കാണ് ഈ വരികൾ നമ്മെ കൊണ്ടുപോകുന്നത്. “കളകേറുന്ന പാടവരമ്പ്” എന്ന ദൃശ്യം സാധാരണ ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലമാണ്. കൃഷിയും അധ്വാനവും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും നിറയേണ്ട ആ ഇടത്താണ് “നിസ്സഹായതയുടെ വ്രണം” കിടക്കുന്നത്. മണ്ണിന്റെ സ്വാഭാവികതക്കുള്ളിൽ മനുഷ്യന്റെ ക്രൂരതയുടെ മുറിവ് പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
“പൊട്ടിപ്പഴുത്ത കാല്” എന്ന പ്രയോഗം വേദനക്ക് ശരീരഭാവം നൽകുന്നു. മുറിവ് ഉണങ്ങാതെ പഴുത്തുപൊട്ടുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് കവി മുന്നിൽ നിർത്തുന്നത്. അത് ഒരാളുടെ കാലിലെ മുറിവ് മാത്രമല്ല; മുന്നോട്ടുള്ള യാത്രക്കുള്ള ശേഷി തന്നെ തകർക്കപ്പെട്ട ജീവിതത്തിന്റെ പ്രതീകമായി അതിനെ വായിക്കാം. അക്രമം ശരീരത്തെ മുറിവേൽപിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല; മുന്നോട്ടു നടക്കാനുള്ള കരുത്തും അത് കവർന്നെടുക്കുന്നു.
ഈ ദൃശ്യത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ളത് “ഒരാൾ” ആണ്. ആൾ ആരെന്ന് കവി പ്രത്യേകം പറയുന്നില്ല. ആ അനിശ്ചിതത്വമാണ് ആ “ഒരാളെ” ഖൈർലാഞ്ചിയിലെ ഒരു ഇരയിൽനിന്ന് അനേകം ഇരകളുടെ പ്രതിനിധിയായി മാറ്റുന്നത്. അതിലും വേദനിപ്പിക്കുന്ന വാക്കാണ് “വേരറ്റ്”. സ്വന്തം മണ്ണിൽനിന്നും കുടുംബത്തിൽനിന്നും സുരക്ഷയിൽനിന്നും സാമൂഹിക അസ്തിത്വത്തിൽനിന്നും ഒരാളെ പറിച്ചെറിയുന്നതിന്റെ അർഥം ആ വാക്കിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അക്രമം ഒരാളെ കൊല്ലുകയോ മുറിവേൽപ്പിക്കുകയോ മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്; അയാളുടെ വേരുകളെ തന്നെയാണ് പിഴുതെറിയുന്നത്.
“വേരറ്റ് നിൽക്കുന്നു” എന്ന പ്രയോഗത്തിലെ വിരോധാഭാസവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. വേരില്ലാത്തവൻ എങ്ങനെയാണ് നിൽക്കുക? പക്ഷേ, കവിതയുടെ പ്രതിരോധശക്തി ഈ നിൽപിലാണ്. എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും ഒരാൾ നിൽക്കുന്നു. ആ നിൽപ് നിസ്സഹായതയുടെ അടയാളം മാത്രമല്ല; വരാനിരിക്കുന്ന ചോദ്യത്തിന്റെയും പ്രതിരോധത്തിന്റെയും തുടക്കമാണ്. പിന്നീട് “ചോദിക്കാനൊരൊച്ച ഉയിർക്കും” എന്ന പ്രഖ്യാപനത്തിലേക്ക് കവിത നീങ്ങുമ്പോൾ അതിന്റെ ആദ്യത്തെ സൂചന ഈ വേരറ്റുനിൽപിൽ തന്നെയുണ്ട്.
“കൈക്കോടാലി പിളർന്ന
മക്കളുടെ നെഞ്ചിൻകൂടിലേക്ക്
നിരതെറ്റാതെ കയറുന്ന
ഉറുമ്പിൻ കൂട്ടങ്ങളെക്കണ്ട്...”
കൊല്ലപ്പെട്ട ശരീരങ്ങളും പിളർന്ന നെഞ്ചുകളും ചിതറിപ്പോയ അവശിഷ്ടങ്ങളും കവി വാക്കുകൾകൊണ്ട് നമ്മുടെ കൺമുന്നിലെത്തിക്കുന്നു. ഇവിടെ അക്രമം ഒരു വാർത്തയല്ലാതാകുന്നു; വായനക്കാരന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ദൃശ്യാനുഭവമായി മാറുന്നു. “ഉറുമ്പിൻ കൂട്ടം” പോലെയുള്ള ചെറിയൊരു പ്രകൃതിദൃശ്യംപോലും മനുഷ്യന്റെ ക്രൂരതയുടെ ഭീകരത വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ ജീവനുണ്ടായിരുന്ന ശരീരം ഇപ്പോൾ ഉറുമ്പുകൾക്ക് ഭക്ഷണമാകുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണാൻ സാധിക്കാതെ പോകുന്ന പരാജയപ്പെട്ട ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ അവസാനത്തെ അപമാനമാണത്.
ഒരു വാർത്ത ഒരു സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് നമ്മെ അറിയിക്കും; കവിത ആ സംഭവത്തിന്റെ വേദന നമ്മളെ അനുഭവിപ്പിക്കും. അരുൺ സമുദ്രയുടെ കവിതയിൽ ഖൈർലാഞ്ചി അങ്ങനെ ഒരു വാർത്തയിൽനിന്ന് ഓർമയുടെ മുറിവായി മാറുന്നു.
“കൂടത്തിനടിച്ചു ചിതറിച്ച
തലച്ചോറുണ്ണുന്ന
പൊടിക്കാറ്റിനെ തൊട്ട്...”
എന്നിടത്ത് അക്രമത്തിന് ഒരു ശരീരസ്പർശം ലഭിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് “തൊട്ട്” എന്ന വാക്ക് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കാണുന്നതിൽനിന്ന് തൊടുന്നതിലേക്കാണ് കവി നമ്മെ കൊണ്ടുപോകുന്നത്. പൊടിക്കാറ്റിനെ തൊടുമ്പോൾ ചിതറിപ്പോയ ശരീരത്തിന്റെ ഓർമയും അതിനോടൊപ്പം നമ്മുടെ മനസ്സിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നു. ഖൈർലാഞ്ചി അങ്ങനെ ചരിത്രത്തിന്റെ ദൂരെയുള്ള ഒരു സംഭവമല്ല; മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ വേദനയിലേക്ക് നമ്മെ അടുപ്പിക്കുന്ന അനുഭവമായി മാറുന്നു.
“അറുത്തെറിഞ്ഞ നാക്ക്
ലക്ഷ്യം വയ്ക്കുന്ന
പരുന്തിൻ കണ്ണിലയാൾ...”
എന്ന വരികളിലെ “പരുന്തിൻ കണ്ണ്” ഈ ദൃശ്യത്തെ മറ്റൊരുതലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു. പരുന്തിന്റെ കണ്ണ് ഇരയെ ലക്ഷ്യമിടുന്ന വേട്ടക്കാരന്റെ കണ്ണാണ്. അതിൽ കരുണയില്ല; നിരീക്ഷണവും ആക്രമണസന്നദ്ധതയുമാണുള്ളത്. “അറുത്തെറിഞ്ഞ നാക്ക്” മുതൽ “പരുന്തിൻ കണ്ണ്” വരെയുള്ള നീക്കം അക്രമത്തിന്റെ രണ്ട് വശങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് കാണിക്കുന്നു -ഒരുവശത്ത് സംസാരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഇര; മറുവശത്ത് നിരന്തരം ലക്ഷ്യം തേടുന്ന അധികാരം. ആ കണ്ണിലൂടെ കാണപ്പെടുന്നതാണ് “തുടലുപൊട്ടിയൊരു രാജ്യത്തിന്റെ പല്ലിലെ ചോരക്കറ”.
രാജ്യത്തിന്റെ പല്ലിലെ ചോരക്കറ എന്ന പ്രയോഗം വ്യക്തിഗത കുറ്റത്തിന്റെ പരിധി മറികടക്കുന്നു. കുറ്റം ചെയ്തവർ ചില വ്യക്തികളായിരിക്കാം. എന്നാൽ, അത്തരമൊരു അക്രമം സാധ്യമാക്കുന്ന ജാതിമനോഭാവവും അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ സാമൂഹിക മൗനവും അധികാരത്തിന്റെ അനാസ്ഥയും ആ ചോരക്കറയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ദുരന്തത്തിൽനിന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ മനഃസാക്ഷിയിലേക്കാണ് കവിതയുടെ ദൃഷ്ടി ഇവിടെ വികസിക്കുന്നത്. രാജ്യംതന്നെ മുറിവേറ്റ ശരീരമായി മാറുന്നു.
“ആക്രോശങ്ങളുടെ രാജ്യമേ
ആൾക്കൂട്ടങ്ങളുടെ രാജ്യമേ
ആയുധങ്ങളുടെ രാജ്യമേ
നീ രാകിമിനുക്കിയെടുത്ത
വായ്ത്തലയിൽനിന്ന്
അറ്ററ്റു വീഴാനിനി
ഞങ്ങൾക്ക് മനസ്സില്ല.”
“രാജ്യമേ” എന്ന ആവർത്തനം പ്രതിഷേധത്തിന്റെ താളമായി മാറുന്നു. ആക്രോശവും ആൾക്കൂട്ടവും ആയുധവും ചേർന്ന് മനുഷ്യനെ വിഴുങ്ങുന്ന ഒരു സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തെയാണ് കവി നേരിട്ട് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. മനുഷ്യനെ വ്യക്തിയായി കാണാതെ ജാതിയുടെയും കൂട്ടായ അധികാരത്തിന്റെയും പേരിൽ വിധിക്കുന്ന സമൂഹത്തോടാണ് ഈ അഭിസംബോധന.
“ഞങ്ങൾക്ക്” എന്ന വാക്കോടെ കവിതയുടെ ശബ്ദം കൂടുതൽ വിശാലമാകുന്നു. ഖൈർലാഞ്ചിയിലെ ഇരകളുടെ വേദനയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ, ജാതിയുടെയും അധികാരത്തിന്റെയും പേരിൽ മൗനത്തിലാക്കപ്പെട്ടവരുടെ അനുഭവവും ആ “ഞങ്ങൾ” എന്നതിൽ ചേരുന്നു. അനീതിയെ നോക്കിനിൽക്കുന്ന ശബ്ദമല്ല അത്; ഇനി മൗനം പാലിക്കില്ലെന്ന ഉറച്ച നിലപാടാണ് ആ വാക്കിലൂടെ ഉയരുന്നത്. “ഞങ്ങൾക്ക് മനസ്സില്ല” എന്ന പ്രഖ്യാപനത്തിൽ കീഴടങ്ങാനുള്ള വിസമ്മതവും, അതിനെ തുടർന്നെത്തുന്ന “ചോദിക്കാനൊരൊച്ച ഉയിർക്കും” എന്ന വരിയിൽ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ആദ്യ ശബ്ദവും രൂപപ്പെടുന്നു.
സംഭവത്തിനുശേഷം ഭോട്മാംഗെ കുടുംബം താമസിച്ച വീട്ടിൽ അവശേഷിച്ച കട്ടിൽ
“ചോദിക്കാനൊരൊച്ച ഉയിർക്കും.”
ഈ ഒരു വരിയാണ് കവിതയുടെ മുഴുവൻ ഭാവത്തെയും മാറ്റിമറിക്കുന്നത്. ഇതുവരെ മുറിവും മരണവും നിസ്സഹായതയും സംസാരിച്ചിരുന്ന കവിത പെട്ടെന്ന് ശബ്ദത്തിലേക്ക് മാറുന്നു. ചോദിക്കുക എന്നത് ഇവിടെ ഒരു സാധാരണ പ്രവൃത്തിയല്ല; അധികാരത്തെ അംഗീകരിക്കാതിരിക്കാനുള്ള ആദ്യപടിയാണ്. മറുപടി പറയേണ്ടിവരുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് അധികാരത്തെ കൊണ്ടുവരുകയാണ് ചോദ്യം ചെയ്യൽ. മൗനം അടിച്ചേൽപിക്കപ്പെട്ടിടത്ത് ഒരു ശബ്ദം ഉയരുന്നതുതന്നെ പ്രതിരോധമായി മാറുന്നു.
അങ്ങനെ കവിതയുടെ സഞ്ചാരം ദുഃഖത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. രക്തവും മുറിവും നിസ്സഹായതയും കടന്നുപോകുമ്പോൾ അതിനുള്ളിൽനിന്ന് കോപം ഉയരുന്നു; കോപം ചോദ്യമായി മാറുന്നു; ചോദ്യം ശബ്ദമായി വളരുന്നു. ആ ശബ്ദമാണ് ഒടുവിൽ പ്രതിരോധമായി മാറുന്നത്. കവിതയുടെ യഥാർഥശക്തി അതിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ മാത്രമല്ല, ആ ദുഃഖത്തിൽനിന്ന് ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യത്തിലാണ്.
“സകല വഴികളെയും വെട്ടിത്തുറന്ന്
നിന്നെയുടച്ച് നയിക്കാൻ
അത് വരുന്നുണ്ട്.”
ഇവിടെ “അത്” ഒരു ശബ്ദം മാത്രമല്ല. അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവരുടെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപാണ്. അടച്ചിട്ട വഴികളിലൂടെ നടക്കാൻ അനുമതി ചോദിക്കുന്ന ശബ്ദമല്ല അത്. സ്വന്തം വഴിതന്നെ വെട്ടിത്തുറന്ന് മുന്നോട്ടുവരുന്ന ശബ്ദമാണ്. അധികാരത്തിന്റെ മുന്നിൽ തലകുനിക്കാതെ അതിന്റെ തടസ്സങ്ങൾ തകർത്തുകൊണ്ട് മുന്നേറുന്ന കൂട്ടായ പ്രതിരോധത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനമായി ഈ വരികൾ മാറുന്നു.
അരുൺ സമുദ്രയുടെ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നത് ഈ മാറ്റത്തിലാണ്. അദ്ദേഹം ഇരകളുടെ വേദനയെ സൗന്ദര്യവത്കരിക്കുന്നില്ല; ആ വേദനയെ സമൂഹത്തിനു നേരെയുള്ള ഒരു ചോദ്യമാക്കി മാറ്റുന്നു. അവരുടെ ശരീരത്തിലെ മുറിവുകളെ മാത്രം കാണിക്കുകയല്ല; ആ മുറിവുകൾ സൃഷ്ടിച്ച അധികാരഘടനകളിലേക്ക് വിരൽചൂണ്ടുകയും ചെയ്യുന്നു. മൗനത്തിലാക്കപ്പെട്ട നാക്കിന് ഭാഷ നൽകുകയും ഭയപ്പെട്ട ശരീരത്തിന് ശബ്ദം നൽകുകയും, ഒറ്റപ്പെട്ട വേദനയെ “ഞങ്ങൾ” എന്ന കൂട്ടായ പ്രതിരോധത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട് കവിത. അതാണ് കവിതയെ അനുശോചനത്തിന്റെ പരിധി കടന്ന് ഒരു സാമൂഹിക ഇടപെടലാക്കി മാറ്റുന്നത്.
‘ഖൈർലാഞ്ചി’യെ ഒരു കഴിഞ്ഞുപോയ ദുരന്തമായി അടച്ചുവെക്കാൻ ഈ കവിത അനുവദിക്കുന്നില്ല. ജാതിയുടെ പേരിൽ മനുഷ്യർ വേർതിരിക്കപ്പെടുന്നിടത്തും, ദലിത് ശരീരങ്ങൾ അപമാനിക്കപ്പെടുന്നിടത്തും, സ്ത്രീശരീരം അധികാരത്തിന്റെ യുദ്ധഭൂമിയാകുന്നിടത്തും, അനീതിക്കെതിരെ ഉയരുന്ന ശബ്ദങ്ങളെ മൗനത്തിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നിടത്തും ഖൈർലാഞ്ചി വീണ്ടും ഓർമിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെ പേരിൽനിന്ന് അത് നമ്മുടെ സമൂഹത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രതീകമായി മാറുന്നു.
അരുൺ സമുദ്ര ഇവിടെ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ മാത്രം നിൽക്കുന്നില്ല. ഒരു സാക്ഷിയായും ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനായും മൗനത്തിലാക്കപ്പെട്ടവരുടെ വേദനക്ക് ഭാഷ നൽകുന്ന എഴുത്തുകാരനായും അദ്ദേഹം മുന്നിൽ വരുന്നു. സമുദ്രയുടെ കവിതയിൽ കരുണയുണ്ട്; പക്ഷേ ആ കരുണയിൽ മാത്രം അത് അവസാനിക്കുന്നില്ല. കവി അനുഭവിക്കുന്ന വേദനയെ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ശബ്ദമാക്കി മാറ്റുകയാണ് കവിതയിലൂടെ. അതാണ് ഈ കവിതയുടെ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നത്.
അതുകൊണ്ട് ‘ഖൈർലാഞ്ചി’ ഒരു ദുഃഖകവിതയായി മാത്രം വായിക്കാനാവില്ല. കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ ഓർമയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം, അവർക്ക് സംഭവിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആരുടേതാണെന്ന് ചോദിക്കുന്ന കവിതയാണിത്. ശരീരങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ അക്രമത്തിന് കഴിഞ്ഞേക്കാം; ശബ്ദങ്ങളെ മൗനത്തിലാക്കാനും കഴിഞ്ഞേക്കാം. പക്ഷേ മൗനത്തെ എന്നെന്നേക്കുമായി നിലനിർത്താൻ അതിന് കഴിയില്ല. അറുത്തുകളഞ്ഞ നാക്കിന്റെ സ്ഥാനത്ത് കവിത സംസാരിക്കും. മുറിവേറ്റ ശരീരത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഓർമ സംസാരിക്കും. ഒടുവിൽ ആ ഓർമ തന്നെ ചോദ്യംചെയ്യാൻ തുടങ്ങും.
ഖൈർലാഞ്ചിയുടെ രക്തക്കറ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത് സമൂഹത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയിലാണ് പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ആ കറ മറച്ചുവെക്കാതെ വീണ്ടും കാണിച്ചുതരികയും, അതിനുമുന്നിൽനിന്ന് “എന്തുകൊണ്ട്?” എന്ന് ചോദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് അരുൺ സമുദ്രയുടെ കവിതയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സാമൂഹിക ദൗത്യം. വേരറ്റുനിന്ന ഒരാളുടെ നിശ്ശബ്ദതയിൽനിന്ന് ഉയർന്ന ആ ശബ്ദം ഒടുവിൽ വഴികൾ വെട്ടിത്തുറക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ‘ഖൈർലാഞ്ചി’ ഓർമയുടെ കവിത മാത്രമല്ലാതാകുന്നത്-മറക്കരുതെന്ന് സമൂഹത്തോട് ആവശ്യപ്പെടുന്ന, ചോദ്യം ചെയ്യാൻ പഠിപ്പിക്കുന്ന, മൗനത്തിന് എതിരായി ഉയിർക്കുന്ന പ്രതിരോധത്തിന്റെ കവിത കൂടിയാകുന്നത്.
----------------------
(എറണാകുളം വെണ്ണല ജി.എച്ച്.എസ്.എസിൽ മലയാളം അധ്യാപികയാണ് ലേഖിക)
വായനക്കാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങള് അവരുടേത് മാത്രമാണ്, മാധ്യമത്തിേൻറതല്ല. പ്രതികരണങ്ങളിൽ വിദ്വേഷവും വെറുപ്പും കലരാതെ സൂക്ഷിക്കുക. സ്പർധ വളർത്തുന്നതോ അധിക്ഷേപമാകുന്നതോ അശ്ലീലം കലർന്നതോ ആയ പ്രതികരണങ്ങൾ സൈബർ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമാണ്. അത്തരം പ്രതികരണങ്ങൾ നിയമനടപടി നേരിടേണ്ടി വരും.