അഷ്ടകാന്തം ബാനുവിന്റെ കഥാലോകം ചു​​വ​​പ്പു ലു​​ങ്കി

അന്താരാഷ്ട്ര ബുക്കർ സമ്മാനം നേടിയ കന്നട എഴുത്തുകാരി ബാനു മുഷ്താഖിന്റെ കഥകൾ വായിക്കുകയും വേറിട്ട രീതിയിൽ ആ കഥകളെക്കുറിച്ച് എഴുതുകയുമാണ് ഡോ. എം. ലീലാവതി. ‘റെഡ് ലുങ്കി’ (Red Lungi) എന്ന കഥയുടെ പഠനമാണ് ഇത്തവണ. സ്കൂ​​ളു​​ക​​ൾ പൂ​​ട്ടി ഒ​​ഴി​​വു​​കാ​​ല​െ​​മ​​ത്തി​​യാ​​ൽ ല​​ത്തീ​​ഫ് അ​​ഹ​​മ്മ​​ദി​​ന്റെ​​യും റ​​സി​​യ​​യു​​ടെ​​യും ഗൃഹം കു​​ട്ടി​​ക​​ളെക്കൊ​ണ്ടു​​ നി​​റ​​യും. അ​​യാ​​ളാ​​ണ് മൂ​​ത്ത സ​​ഹോ​​ദ​​ര​​ൻ. അ​​ര​​ ഡ​​സ​​ൻ അ​​നി​​യ​​ന്മാ​​രു​​ണ്ട്. അ​​വ​​രെ​​ല്ലാം ഗ​​വ​​ൺമെ​​ന്റ് ജോലി​​ക്കാ​​രാ​​ണ്. വേ​​ന​​ല​​വ​​ധി​​ക്ക് എ​​ല്ലാ​​വ​​രും കു​​ടും​​ബ​​ങ്ങ​​ളോ​​ടെ...

അന്താരാഷ്ട്ര ബുക്കർ സമ്മാനം നേടിയ കന്നട എഴുത്തുകാരി ബാനു മുഷ്താഖിന്റെ കഥകൾ വായിക്കുകയും വേറിട്ട രീതിയിൽ ആ കഥകളെക്കുറിച്ച് എഴുതുകയുമാണ് ഡോ. എം. ലീലാവതി. ‘റെഡ് ലുങ്കി’ (Red Lungi) എന്ന കഥയുടെ പഠനമാണ് ഇത്തവണ.

സ്കൂ​​ളു​​ക​​ൾ പൂ​​ട്ടി ഒ​​ഴി​​വു​​കാ​​ല​െ​​മ​​ത്തി​​യാ​​ൽ ല​​ത്തീ​​ഫ് അ​​ഹ​​മ്മ​​ദി​​ന്റെ​​യും റ​​സി​​യ​​യു​​ടെ​​യും ഗൃഹം കു​​ട്ടി​​ക​​ളെക്കൊ​ണ്ടു​​ നി​​റ​​യും. അ​​യാ​​ളാ​​ണ് മൂ​​ത്ത സ​​ഹോ​​ദ​​ര​​ൻ. അ​​ര​​ ഡ​​സ​​ൻ അ​​നി​​യ​​ന്മാ​​രു​​ണ്ട്. അ​​വ​​രെ​​ല്ലാം ഗ​​വ​​ൺമെ​​ന്റ് ജോലി​​ക്കാ​​രാ​​ണ്. വേ​​ന​​ല​​വ​​ധി​​ക്ക് എ​​ല്ലാ​​വ​​രും കു​​ടും​​ബ​​ങ്ങ​​ളോ​​ടെ ​േജ്യ​​ഷ്ഠ​നെ​​ സ​​ന്ദ​​ർ​​ശി​​ക്കാ​​നെ​​ത്തും. ഭാ​​ര്യ റ​​സി​​യ​​ക്ക് മൈ​​ഗ്രേ​​ൻ (ത​​ല​​ക്കു​​ത്ത്) അ​​സ​​ഹ്യ​​മാ​​ക്കു​​ന്ന കു​​ട്ടി​​പ്പ​​ട​​യാ​​ണ് എ​​ത്തു​​ന്ന​​തെ​​ങ്കി​​ലും അ​​വ​​രെ​​യെ​​ല്ലാം സ​​ൽ​​ക്ക​​രി​​ക്കേ​​ണ്ട​​ത് ത​​ന്റെ ചു​​മ​​ത​​ല​​യാ​​ണെ​​ന്ന​​റി​​യാം. ഇ​​ത്ത​​വ​​ണ ത​​ന്റെ ര​​ണ്ടു സ​​ഹോ​​ദ​​രി​​മാ​​രു​​ടെ കു​​ട്ടി​​ക​​ളും കു​​ട്ടി​​പ്പ​​ട​​യിലു​​ണ്ടെ​​ന്ന​​ത് റ​​സി​​യ​​ക്ക്​​ സന്തോ​​ഷ​​മു​​ള​​വാ​​ക്കി. കു​​ട്ടി​​ക​​ളു​​ടെ എ​​ണ്ണം പ​​തി​​നെ​​ട്ട്. എ​​ട്ടു​​പേർ പെ​​ൺ​​കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ. ബാ​​ക്കി പ​​ത്തു​​ പേ​​രി​​ൽ നാ​​ലു​​ പേ​​ർ നാ​​ലു​​ വ​​യ​​സ്സു​​ മാ​​ത്ര​​മാ​​യ​​വ​​ർ. ആ​​റു​​പേ​​ർ സു​​ന്ന​​ത്തി​​നു​​ള്ള സ​​മ​​യ​​മെ​​ത്തി​​യ​​വ​​ർ. ആ ​​ക​​ർ​​മം ന​​ട​​ത്താ​​മെ​​ന്ന തീരു​​മാ​​ന​​മെ​​ടു​​ക്കു​​ന്ന​​തി​​ന് ഒ​​രു പ്രേ​​ര​​ണ കു​​ട്ടിക​​ളു​​ടെ ത​​മ്മി​​ൽ​​ത്ത​​ല്ലും ബ​​ഹ​​ള​​ങ്ങ​​ളുംകൂ​​ടി​​യാ​​യി​​രു​​ന്നെ​​ങ്കി​​ലും, അതല്ല, കു​​ടും​​ബ​​നാ​​ഥ​ന്റെ ക​​ർ​​ത്ത​​വ്യ​​വും ഉ​​ദാ​​ര​​ത​​യു​​മാ​​ണ് എ​​ന്ന വി​​ശ്വാ​​സം എ​​ല്ലാ​​വ​​ർ​​ക്കു​​മു​​ണ്ടാ​​യി​​രു​​ന്നു.

സ്ഥ​​ല​​ത്തെ പ്ര​​ധാ​​ന സ​​മ്പ​​ന്ന ഗൃഹ​​മാ​​ണ് അ​​വ​​രു​​ടേ​​ത്.​​ ആ​​റ് ​​ആൺ​​കു​​ട്ടി​​ക​​ളു​​ടെ സു​​ന്ന​​ത്ത് ക​​ല്യാ​​ണം നി​​ശ്ച​​യി​​ച്ച​​പ്പോ​​ൾ എ​​ല്ലാരും ഉ​​ത്സാ​​ഹ​​ത്തി​​ലാ​​യി. റ​​സി​​യ​​യു​​ടെ അ​​ടു​​ക്ക​​ള​​പ്പ​​ണി​​ക്കാ​​രാ​​യ അ​​മീ​​ന​​യു​​ടെ മ​​ക​​ൻ ആ​​രി​​ഫി​​ന്റെ​​യും പ​​ണി​​ക്കാ​​ര​​ന്റെ മ​​ക​​ൻ ഫാ​​രി​​ദി​​ന്റെ​​യും സു​​ന്ന​​ത്തു​​കൂ​​ടി ന​​ട​​ത്തി​​ക്കൊ​​ടു​​ക്കാ​​മെ​​ന്ന് റ​​സി​​യ നി​​ശ്ച​​യി​​ച്ചു. ല​​ത്തീ​​ഫ് അ​​ഹ​​മ്മ​​ദി​​ന്റെ ഔ​​ദാ​​ര്യം കു​​റെ​​ക്കൂ​​ടി വി​​പു​​ല​​മാ​​യി​​രു​​ന്നു.​​ പ​​ണ​​മി​​ല്ലാ​​ത്ത​​തു​​കൊ​​ണ്ടു​​ മാ​​ത്രം ച​​ട​​ങ്ങു​​ ന​​ട​​ത്താ​​ൻ ക​​ഴി​​യാ​​ത്ത എ​​ല്ലാ​​വ​​രെ​​യും സ​​ഹാ​​യി​​ക്കു​​ക. അ​​ത് ദൈ​​വ​​നാ​​മ​​ത്തി​​ൽ അ​​നു​​ഷ്ഠി​​ക്കു​​ന്ന പു​​ണ്യ​​ക​​ർ​​മ​​മാ​​യി​​രി​​ക്കും.​​ അ​​ഞ്ച് മ​​സ്ജി​​ദു​​ക​​ളു​​ണ്ട് ന​​ഗ​​ര​​ത്തി​​ൽ. വെ​​ള്ളിയ​​ാഴ്ച പ്രാ​​ർ​​ഥ​​ന​​ക്കുശേ​​ഷം ഓ​​രോ​​ന്നി​​ലെ​​യും സെ​​ക്ര​​ട്ട​​റി​​മാ​​ർ പ്ര​​ഖ്യാ​​പി​​ച്ചു: ‘‘ല​​ത്തീ​​ഫ് അ​​ഹ​​മ്മ​​ദ് സാ​ഹി​​ബ് ദൈ​​വ​ പ്രീ​​തി​​ക്കു​​ള്ള പു​​ണ്യ​​ക​​ർ​​മ​​മാ​​യി ഒ​​രു​​ കൂ​​ട്ട സു​​ന്ന​​ത്ത് ക​​ർ​​മം ന​​ട​​ത്തി​​ക്കൊ​​ടു​​ക്കാ​​ൻ തീ​​രു​​മാ​​നി​​ച്ചി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. അ​​ടു​​ത്ത​​ വെ​​ള്ളി​​യാ​​ഴ്ച ഉ​​ച്ച​​നേ​​ര ന​​മാ​​സ്സി​​നു ശേ​​ഷം അ​​തു ന​​ട​​ത്താ​​നു​​ള്ള ഏ​​ർ​​പ്പാ​​ടു​​ക​​ൾ ചെ​​യ്തി​​ട്ടു​​ണ്ട്. താ​​ൽ​​പ​​ര്യമു​​ള്ള​​വ​​ർ മു​​ൻ​​കൂ​​ട്ടി എ​​ത്തി കു​​ട്ടി​​ക​​ളു​​ടെ പേ​​ര് ര​​ജി​​സ്റ്റ​​ർ ചെ​​യ്യു​​ക.’’

എ​​ല്ലാ ത​​യാറെ​​ടു​​പ്പു​​ക​​ളും യ​​ഥാ​​വി​​ധി​​ ന​​ട​​ന്നു. കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്ക് ചേ​​ലാ​​ക​​ർ​​മ​​ത്തി​​നുശേ​​ഷം ഉ​​ടു​​ക്കാ​​നു​​ള്ള ചു​​വ​​പ്പ് തു​​ണി വാ​​ങ്ങി മു​​റി​​ച്ചു ത​​യാ​​റാ​​ക്കി.​​ സ്വ​​ന്തം കു​​ടും​​ബ​​ത്തി​​ലെ കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്കു​​ള്ള ലു​​ങ്കി​​യി​​ൽ ക​​സ​​വും അ​​ല​​ങ്കാ​​ര​​ങ്ങ​​ളും പി​​ടി​​പ്പി​​ച്ചു.​​ പാ​​വ​​പ്പെ​​ട്ട​​വ​​രു​​ടെ കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്ക് പെയി​​ന്റ് ലു​​ങ്കി​​ക​​ൾ.​​ അ​​വ​​ർ​​ക്ക് ദാ​​ന​​മാ​​യി കൊ​​ടു​​ക്കാ​​ൻ ചാ​​ക്ക് ക​​ണ​​ക്കി​​ന് ഗോ​​ത​​മ്പു​​ വാ​​ങ്ങി. ക​​ർ​​മ​​ത്തി​​നു ശേ​​ഷം ഓ​​രോ​​ കു​​ട്ടി​​ക്കും ഗോ​​ത​​മ്പ്, തേ​​ങ്ങ, പ​​ഞ്ച​​സാ​​ര, നെ​​യ്യ് ഇ​​വ​​യാ​​ണ് ഒ​​രു സ​​ഞ്ചി​​യി​​ൽ നി​​റ​​ച്ച് ദാ​​നം ചെ​​യ്യു​​ക. ഒ​​രു​​പാ​​ട് പാ​​വ​​പ്പെ​​ട്ട​​വ​​ർ പേ​​ര് ര​​ജി​​സ്റ്റ​​ർ ചെ​​യ്തി​​രു​​ന്നു. പാ​​വ​​പ്പെ​​ട്ട കു​​ട്ടി​​ക്കൂ​​ട്ട​​ത്തി​​ന്റെ സു​​ന്ന​​ത്തു​​ ക​​ല്യാ​​ണം മ​​സ്ജി​​ദി​​ൽ വെ​​ച്ചാ​​ണ്.​​ കു​​ടും​​ബ​​ത്തി​​ലെ കു​​ട്ടി​​ക​​ളു​​ടേ​​ത് ഡോ​​ക്ട​​ർ പ്ര​​കാ​​ശി​​ന്റെ ആ​​ശു​​പ​​ത്രി​​യി​​ൽ വെ​​ച്ചും.

പ​​ള്ളി​​യി​​ൽ ച​​ട​​ങ്ങു​​ന​​ട​​ത്തു​​ന്നത് അ​​തി​​ൽ വി​​ദ​​ഗ്ധ​​​നെ​​ന്ന് ​പേ​​രെ​​ടു​​ത്തി​​ട്ടു​​ള്ള ഇ​​ബ്രാ​​ഹിം ആ​​ണ്. അ​​യാ​​ളെ​​ അ​​ന്ന​​ത്തെ മു​​ഖ്യാ​​തി​​ഥി​​യാ​​യി വ​​രു​​ത്തി​​യി​​ട്ടു​​ണ്ട്. ഒ​​രു ക്ഷ​​ുര​​കസ്ഥാ​​പ​​നം ന​​ട​​ത്തു​​ന്ന ആ​​ളാ​​ണ്. ക​​ർ​​മം ന​​ട​​ത്തു​​മ്പോ​​ൾ കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്കി​​രി​​ക്കാ​​ൻ ഓ​​ടു​​കൊ​​ണ്ടു നി​​ർ​​മി​​ച്ച ബി​​ന്ദി​​കെയു​​ണ്ട്. അ​​തു പു​​ളി​​യി​​ട്ട് ര​​ണ്ടു​​ത​​വ​​ണ തേ​​ച്ചു ക​​ഴു​​കി ​സ്വ​​ർ​​ണ​​ത്തി​​ള​​ക്കമു​​ള്ള​​താ​​ക്കി​​ കൊ​​ണ്ടു​​വ​​രാ​​ൻ ഏ​​ർ​​പ്പാ​​ടാ​​ക്കി​​യി​​ട്ടു​​ണ്ട്. ഒ​​രു ​േപ്ല​​റ്റ് നി​​റ​​യെ ന​​ന്നാ​​യി അ​​രി​​ച്ചെ​​ടു​​ത്ത ഭ​​സ്മ​​പ്പൊ​​ടി​​യും നി​​റ​​ച്ചി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. ക​​ർ​​മ​​ത്തി​​നുശേ​​ഷം അ​​വ​​യ​​വ​​ത്തി​​ൽ പു​​ര​​ട്ടാ​​നു​​ള്ള​​ത്.​​ അ​​യാ​​ൾ​​ ക​​ർ​​മം നി​​ർ​​വ​​ഹി​​ച്ചാ​​ൽ ഒ​​രി​​ക്ക​​ലും പി​​ഴ​​ക്കി​​ല്ലെ​​ന്ന് പേ​​രെ​​ടു​​ത്തി​​ട്ടു​​ണ്ട്. മു​​റ​​ിവ് പ​​ഴു​​ക്കു​​ക​​യി​​ല്ല ത​​ന്നെ.​​ കൂ​​ട്ട സു​​ന്ന​​ത്താ​​യ​​തു​​കൊ​​ണ്ട് വ​​ള​​ന്റിയ​​ർ​​മാ​​രാ​​യി കു​​റ​​ച്ചു ചെ​​റു​​പ്പ​​ക്കാ​​രെ നി​​ർ​​ത്തി​​യി​​ട്ടു​​ണ്ട്. അ​​വ​​ർ ഒ​​രു വ​​ലി​​യ ജം​​ഖാ​​ന ചു​​ളി​​വു​​ക​​ൾ നി​​വ​​ർ​​ത്തി വി​​രി​​ച്ചു.​​ എ​​ല്ലാ ത​​യാ​​റെ​​ടു​​പ്പു​​ക​​ളും പ​​രി​​​േശാ​​ധി​​ച്ച് അം​​ഗീ​​ക​​രി​​ച്ച​​തി​​നുശേ​​ഷം കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ ഓ​​രോ​​രു​​ത്ത​​രാ​​യി വ​​ര​​ട്ടെ എ​​ന്ന് ഇബ്രാ​​ഹിം പ്ര​​ഖ്യാ​​പി​​ച്ചു.

ഒ​​ന്നാ​​മ​​ത്തെ കു​​ട്ടി ആ​​മി​​ന​​യു​​ടെ ആ​​രി​​ഫ് ആ​​ണ്.​​ വ​​ള​​ന്റി​​യ​​ർ​​മാ​​രി​​ലൊ​​രാ​​ൾ​​ കോ​​ള​​ജു​​കു​​മാ​​ര​​നാ​​യ അ​​ബ്ബാ​​സ് ആ​​യി​​രു​​ന്നു. ‘‘ആ ​​ക​​ത്തി ത​​ന്നാ​​ൽ തി​​ള​​ച്ച​​വെ​​ള്ള​​ത്തി​​ൽ ആ​​ഴ്ത്തി ഞാ​​ന​​ത് സ്റ്റെ​​റിലൈ​​സ് ചെ​​യ്ത് ത​​രാം’’ എ​​ന്നും ‘‘ഇ​​ൻ​​ഫെ​​ക്ഷ​​ൻ വ​​രാ​​തി​​രി​​ക്കാ​​ൻ ഡെ​​​റ്റോ​​ൾ ഉ​​പ​​യോ​​ഗി​​ക്കാം’’ എ​​ന്നും അ​​യാ​​ൾ വി​​ജ്ഞാ​​നം പ്ര​​ക​​ടി​​പ്പി​​ച്ചു. ഇ​​ബ്രാ​​ഹിം അ​​യാ​​ളെ ക​​ൺ​​കോ​​ണി​​ലൂ​​ടെ ഒ​​ന്നു നോ​​ക്കി, ഒ​​രു നി​​കൃ​ഷ്ട ജീ​​വി​​യെ​ നോ​​ക്കും​​പോ​​ലെ. എ​​ന്നി​​ട്ടൊ​​രു​​ ചോ​​ദ്യ​​മെ​​റി​​ഞ്ഞു:

‘‘എ​​ടോ ത​​നി​​ക്ക് ക​​ർ​​മം ക​​ഴി​​ഞ്ഞി​​ട്ട് അ​​ണു​​ബാ​​ധ​​യു​​​ണ്ടാ​​യോ?’'​

കേ​​ട്ട​​വ​​രെ​​ല്ലാം ചി​​രി​​ച്ചു. അ​​ബ്ബാ​​സ് ഒ​​രു വി​​ഡ്ഢിയാ​​ണെ​​ന്ന മ​​ട്ടി​​ൽ. ‘‘നി​​ങ്ങ​​ളൊ​​ക്കെ പ​​ഴ​​യ അ​​റി​​വി​​ല്ലാ​​ത്ത കൂ​​ട്ട​​ർ. ഒ​​രി​​ക്ക​​ലും ന​​ന്നാ​​വി​​ല്ല’’ എ​​ന്ന് പി​​റു​​പി​​റു​​ത്ത് അ​​ബ്ബാ​​സ്​​​ പോ​​യി. ഇ​​ബ്രാ​​ഹിം ജേ​​താ​​വാ​​യി.​​ വ​​ീണ്ടും വി​​ളി​​ച്ചു. ‘‘ഓ​​രോ​​രു​​ത്ത​​രാ​​യി വ​​ര​​ട്ടെ.’’

ആ​​രി​​ഫ് മു​​ന്നോ​​ട്ടു​​വ​​ന്നു.​​ അ​​വ​​ൻ ചെ​​റി​​യ കു​​ട്ടി​​യ​​ല്ല. ഏ​​താ​​ണ്ട് പ​​തി​​മൂ​​ന്ന് വ​​യസ്സാ​​യി​​ട്ടു​​ണ്ട്. ഒ​​മ്പ​​ത്‍ വ​​യ​​സ്സി​​ന് മു​​​മ്പെ​​ങ്കി​​ലും ക​​ഴി​​യേ​​ണ്ടി​​യി​​രു​​ന്ന ക​​ർ​​മ​​മാ​​ണ്. അ​​മ്മ ആ​​മിന​​ക്ക് അ​​ത് ന​​ട​​ത്താ​​ൻ ക​​ഴി​​യാ​​തി​​രു​​ന്ന​​ത് അ​​തി​​ന്റെ ചെ​​ല​​വി​​നു​​ള്ള പ​​ണ​​മി​​ല്ലാ​​ഞ്ഞി​​ട്ടാ​​ണ്.​​ അ​​വ​​ൻ പേ​​ടി​​ച്ച​​ര​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു. നാ​​ല​​ഞ്ചാ​​ളു​​ക​​ൾ അ​​വ​​നെ ബ​​ല​​മാ​​യി പി​​ടി​​ച്ചു​​കൊ​​ണ്ടാ​​ണ് ഇ​​രി​​പ്പി​​ട​​ത്തി​​ലി​​രു​​ത്തി​​യ​​ത്. ‘‘എ​​ന്നെ​​വി​​ടൂ എ​​ന്നെ​​ വി​​ടൂ. അ​​മ്മാ, അ​​ള്ളാ’’ അ​​വ​​ൻ മു​​റ​​വി​​ളി​​ കൂ​​ട്ടി​​ക്കൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു. ‘‘അ​​യ്യേ നി​​ല​​വി​​ളി​​ക്യേ! ദീ​​ൻ​​ദീ​​ൻ എ​​ന്ന് വി​​ളി​​ക്ക്’’​​ എ​​ന്ന് പി​​ടി​​ച്ചി​​രു​​ത്തി​​യ​​വ​​ർ. അ​​വ​​ൻ ’‘ദീ​​ൻ ദീ​​ൻ അ​​മ്മാ അ​​ള്ളാ അ​​യ്യോ’’​​എ​​ന്ന് തു​​ട​​ർ​​ന്നു. ഇ​​ബ്രാ​​ഹിം നേ​​രി​​യ​​താ​​ക്കി​ ചെ​​ത്തി​​യ ഒ​​രു മു​​ള​​യു​​ടെ പാ​​ളി​​യെ​​ടു​​ത്തു.

ഒ​​രാ​​ൾ ആ​​രി​​ഫി​​നെ​​ പി​​ന്നി​​ൽനി​​ന്ന് ​​കക്ഷ​​ത്തി​​ൽ പി​​ടി​​ച്ച് അ​​ന​​ക്കാ​​തി​​രു​​ത്തി. മ​​റ്റു​​ ര​​ണ്ടു​​പേ​​ർ കാ​​ല​​ക​​ത്താ​​ൻ സ​​ഹാ​​യി​​ച്ചു. ര​​ണ്ടു​​കൈ​​യും അ​​ന​​ങ്ങാ​​തെ പി​​ടി​​ച്ചു​​കൊ​​ണ്ട് ഓ​​രോ​​വ​​ശ​​ത്തും ഓ​​​രോ ആ​​ൾ നി​​ന്നു. ഇ​​ബ്രാ​​ഹിം ​േ​നരിയതാക്കി ചെത്തിയ മുളയു​​ടെ പാ​​ളി​​കൊ​​ണ്ട് അ​​വ​​യ​​വ​​ത്തി​​ന്റെ അ​​ഗ്ര​​ച​​ർ​​മം മാ​​ത്രം മു​​റി​​യ​​ത്ത​​ക്ക​​വ​​ണ്ണം മു​​ന്നോ​​ട്ടു​​നീ​​ക്കി. ഒ​​രു ക്ലി​​പ്പി​​ട്ട​​പോ​​ലാ​​ക്കി.​​ ദീ​​ൻ ദീ​​ൻ​​ എ​​ന്ന് വി​​ളി​​ക്കൂ എ​​ന്നൊ​​രാ​​ൾ ആ​​രി​​ഫി​​നോ​​ട്​​ പറ​​ഞ്ഞു. അ​​തി​ന്റെ അ​​ർ​​ഥ​​മെ​​​െന്ത​​ന്ന​​റി​​ഞ്ഞു​​കൂ​​ടെ​​ങ്കി​​ലും അ​​വ​​ൻ ആ ​​പ​​ദം മു​​റ​​വി​​ളി​​പോ​​ലെ ആ​​വ​​ർ​​ത്തി​​ച്ചു. അ​​വ​​​ന്റെ​​ നാ​​വ് വ​​ര​​ണ്ട് വി​​യ​​ർ​​ത്തു​​കു​​ളി​​ച്ചു. ഇ​​​​ബ്രാ​​ഹിം ക​​ത്തി​​വെ​​ച്ചു. അ​​ഗ്ര​​ച​​ർ​​മം മു​​റി​​ഞ്ഞ് ​േപ്ല​​റ്റി​​ലെ ഭ​​സ്മ​​ത്തി​​ൽ വീ​​ണു. ഒ​​ഴു​​കു​​ന്ന ചോ​​ര നി​​ർ​​ത്താ​​ൻ ​േപ്ല​​റ്റി​​ൽ നി​​ന്നെ​​ടു​​ത്ത ഭ​​സ്മം മു​​റി​​വി​​ൽ വി​​ത​​റി. ര​​ണ്ടു​​പേ​​ർ​​കൂ​​ടി അ​​വ​​നെ വി​​ശാ​​ല​​മാ​​യ ഹാ​​ളി​​​ന്റെ മൂ​​ല​​യി​​ലി​​രു​​ത്തി.​​ അ​​ബ്ബാ​​സ് ഒ​​രു ക​​പ്പി​​ൽ വെ​​ള്ളം കൊ​​ണ്ടു​​വ​​ന്ന് അ​​വ​​ന് കു​​ടി​​ക്കാ​​ൻ കൊ​​ടു​​ത്തു. അ​​വ​​ന് വീ​​ശി​​ക്കൊ​​ടു​​ത്തു. പി​​റ​​കെ ദീ​​ൻ ദീ​​ൻ എ​​ന്ന് മ​​റ്റൊ​​രു​​കു​​ട്ടി​​യു​​ടെ മു​​റ​​വി​​ളി. അ​​തു തു​​ട​​ര​​ത്തു​​ട​​രെ ഹാ​​ളി​​ൽ മു​​ഴ​​ങ്ങി​​ക്കൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു.

അ​​ബ്ബാ​​സ് ആ​​രി​​ഫി​​ന്റെ അ​​ടു​​ത്തി​​രു​​ന്നു. ‘‘ആ​​ര​ി​ഫ് നോ​​ക്ക്, നി​​ന്റെ അ​​മ്മ വ​​ന്നി​​രി​​ക്കു​​ന്നു’’ എ​​ന്ന് പ​​റ​​ഞ്ഞ​​പ്പോ​​ൾ​​ ആ​​രി​​ഫ് എഴു​​ന്നേ​​റ്റ് നട​​ക്കാ​​നൊരുങ്ങി. അ​​ബ്ബാ​​സ്‍ അവനെ സ​​ഹാ​​യി​​ച്ചു. വാ​​തി​​ൽ​​ക്ക​​ൽ എ​​ത്തി​​യ​​പ്പോ​​ൾ ല​​ത്തീ​​ഫ് അ​​ഹ​​മ്മ​​ദ് ഒ​​രു സ​​ഞ്ചി​​ കൊ​​ടു​​ത്തു. അ​​തു നി​​റ​​യെ ഗോ​​ത​​മ്പ്, ര​​ണ്ട് തേ​​ങ്ങാ​​മു​​റി, ഒ​​രു പാ​​ക്ക​​റ്റ് പ​​ഞ്ച​​സാ​​ര, ഒ​​രു പ്ലാ​​സ്റ്റി​​ക് പാ​​ക്ക​​റ്റി​​ൽ നെ​​യ്യ്. സ​​ഞ്ചി​​ വാ​​ങ്ങി ഒത്തിന​​ട​​ന്നു​​വ​​രു​​ന്ന മോ​​​ന്റെ കൈ​​യി​​ൽനി​​ന്ന് ആ​​മിന അ​​തു വാ​​ങ്ങി. പു​​റ​​ത്ത് വ​​രാ​​ന്ത​​യി​​ൽ അ​​വ​​ൻ പ​​തു​​ക്കെ ഇ​​രു​​ന്നു; ചുവപ്പു ലുങ്കി മു​​റി​​വി​​ൽ ഉ​​ര​​യ​​രു​​തെ​​ന്ന ക​​രു​​ത​​ലോ​​ടെ. വ​​രി​​നി​​ൽ​​ക്കു​​ന്ന​​വ​​രി​​ൽനി​​ന്ന് ഒ​​രു​​ കു​​ട്ടി അ​​വ​​നോ​​ട് ചോ​​ദി​​ച്ചു,

‘‘​​ആ​​രി​​ഫ്​ വേ​​ദ​​നി​​ക്കു​​ന്നു​​ണ്ടോ?’’ വേ​​ദ​​ന​​യു​​ടെ ഭാ​​വം പു​​റ​​ത്തുകാ​​ട്ടാ​​തെ ആ​​രി​​ഫ്​​ പറ​​ഞ്ഞു. ‘‘ഇ​​ല്ല... ഇ​​ല്ല... ഒ​​ട്ടു​​മി​​ല്ല.’’ താ​​ടി​​യു​​ള്ള ഒ​​രു മ​​ധ്യ​​വ​​യ​​സ്ക​​ൻ അ​​തു​​കേ​​ട്ടി​​ട്ടു പ​​റ​​ഞ്ഞു. ‘‘സ​​ഭാ​​ഷ്, മോ​​നേ! ഇ​​താ നി​​ന​​ക്കൊ​​രു സ​​മ്മാ​​നം.’’ അ​​യാ​​ൾ ഒ​​രു അ​​മ്പ​​തി​​ന്റെ നോ​​ട്ടു​​ നീ​​ട്ടി. കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ ഓ​​രോ​​രു​​ത്ത​​രാ​​യി ചു​​വ​​പ്പു​​ലു​​ങ്കി​​യു​​ടു​​ത്തു​​കൊ​​ണ്ട് ക​​ർ​​മ​​ത്തി​​നു ശേ​​ഷം പു​​റ​​ത്തേ​​ക്ക് നീ​​ങ്ങി​​ക്കൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു. ല​​ത്തീ​​ഫ് സാഹി​​ബ് ഓ​​രോ​​ കു​​ട്ടി​​ക്കും നി​​റ​​ഞ്ഞ സ​​ഞ്ചി കൊ​​ടു​​ത്തു​​കൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു.

അ​​ന്നേ​​രം ഒ​​രു സ്ത്രീ ​​ത​​ന്റെ കു​​ഞ്ഞി​​നെ​​യും അ​​ട​​ക്ക​​ിപ്പി​​ടി​​ച്ച് അ​​വി​​ടെ​​യെ​​ത്തി. വ​​ല്ലാ​​തെ ച​​ട​​ച്ച് കു​​ണ്ടി​​ൽ​​പോ​​യ ക​​ണ്ണ​​ും ഒ​​ട്ടി​​യ​​ ക​​വി​​ളു​​മു​​ള്ള​​വ​​ൾ. കു​​ഞ്ഞി​​ന് ആ​​റേ​​ഴു ​​വ​​യ​​സ്സു​​ണ്ടാ​​വും.​​ കു​​ട്ടി കു​​ത​​റി​​മാ​​റാ​​ൻ ശ്ര​​മി​​ക്കു​​ന്നു –കീ​​റി​​പ്പ​​റ​​ിഞ്ഞ സാ​​രി കു​​ട്ടി​​യു​​ടെ കു​​ത​​റ​​ൽകൊ​​ണ്ട് കൂ​​ടു​​ത​​ൽ കീ​​റി. ഒ​​രാ​​ളോ​​ട് വ​​ർ​​ത്ത​​മാ​​നം പ​​റ​​യു​​കയായി​​രു​​ന്ന ല​​ത്തീ​​ഫ് കേട്ടു: ‘‘ഭ​​യ്യാ ഇ​​വ​​നും സു​​ന്ന​​ത്ത് ന​​ട​​ത്തി​​ക്കൊ​​ടു​​ക്ക​​ണേ.’’ കു​​ട്ടി ​​ഉ​​റ​​ക്കെ​​യു​​റ​​ക്കെ നി​​ല​​വി​​ളി​​ക്കു​​ന്നു. ഓ​​ടാ​​ൻ​ ​ശ്ര​​മി​​ക്കു​​ന്നു. അ​​മ്മ മു​​റു​​കെ ​​പി​​ടി​​ക്കു​​ന്നു. ല​​ത്തീ​​ഫ് കു​​ട്ടി​​യോ​​ട് പ​​റ​​ഞ്ഞു. ‘‘ഏ​​യ് നി​​ല​​വി​​ളി​​ക്കാ​​തെ നി​​ന​​ക്ക് ന​​ല്ല ഇ​​സ്‍ലാം ആ​​വ​​ണ്ടേ! സു​​ന്ന​​ത്തു ​​ക​​ഴി​​ച്ചാലേ ന​​ല്ല ഇ​​സ്‍ലാം ആ​​വൂ.’’ കു​​ട്ടി പ​​റ​​യു​​ന്നു തേ​​ങ്ങി​​ക്കൊ​​ണ്ട്, ‘‘എന്റെ സു​​ന്ന​​ത്ത് ക​​ഴി​​ഞ്ഞ​​താ​​ണ്.’’ അ​​മ്മ പ​​റ​​യു​​ന്നു, ‘‘അ​​ന്ന് ചെയ്തത് ശ​​രി​​യാ​​യി​​ല്ല. ഒ​​രി​​ക്ക​​ൽകൂ​​ടി ചെ​​യ്യ​​ണം.’’ എ​​​ന്തോ പ​​ന്തി​​യ​​ല്ലെ​​ന്ന് ല​​ത്തീ​​ഫി​​ന് തോ​​ന്നി. ഒ​​രു യു​​വാ​​വി​​നെ​​ വി​​ളി​​ച്ചു കു​​ട്ടി​​യെ പ​​രി​​ശോ​​ധി​​ക്കാ​​ൻ പ​​റ​​ഞ്ഞു. അ​​വ​​ന് പാ​​ക​​മ​​ല്ലാ​​ത്ത കീ​​റി​​പ്പ​​റ​​ിഞ്ഞ ട്രൗ​​സ​​ർ അ​​ഴി​​ച്ച് ര​​ണ്ടു​​ മൂ​​ന്നു​​ പേ​​ർ പ​​രി​​ശോ​​ധി​​ച്ചു. ‘‘ശ​​രി​​യാ​​യി​​ത്ത​​ന്നെ​​യാ​​ണ് ചെ​​യ്തി​​രി​​ക്കു​​ന്ന​​ത്’’ എ​​ന്ന് ഉ​​റ​​പ്പി​​ച്ചു​​പ​​റ​​ഞ്ഞു. ഒ​​രാ​​ൾ ആ ​​പാ​​വ​​പ്പെ​​ട്ട സ്ത്രീ​​യെ പ​​രി​​ഹ​​സി​​ച്ചു. നി​​ന്റെ ഭ​​ർ​​ത്താ​​വി​​നെ​​യും സു​​ന്ന​​ത്തി​​ന് കൊ​​ണ്ടു​​വാ. ഗോ​​ത​​മ്പ് കി​​ട്ടും.’’

​​കു​​​ട്ടി​​ അ​​വ​​ർ പി​​ടി​​വി​​ട്ട ഉ​​ട​​നെ ഓ​​ടി​​പ്പോ​​യി. പാ​​വം ത​​ള്ള ത​​ട്ടം നേ​​രെ​​യി​​ട്ടു പ​​തു​​ക്കെ പ​​തു​​ക്കെ ന​​ട​​ന്നു.

‘‘ഥൂ! ​​ആ​​ളു​​ക​​ൾ ഇ​​ത്ര​​യേ​​റെ ത​​രം താ​​ഴു​​ക​​യോ!’’ എ​​ന്ന് ആ​​രോ ഒ​​രാ​​ൾ ആ​​ക്രോ​​ശി​​ച്ചു.

ല​​ത്തീ​​ഫി​​ന് അ​​വ​​ൾ ന​​ട​​ന്ന​​ക​​​ന്ന​​തി​​നു ശേ​​ഷം വീ​​ണ്ടു​​വി​​ചാ​​ര​​മു​​ണ്ടാ​​യി. ‘‘ഛേ! അ​​വ​​ളെ​ വെ​​റും കൈ​​യാ​​യി തി​​രി​​ച്ച​​യ​​ക്ക​​രു​​താ​​യി​​രു​​ന്നു.’’​​ അ​​വ​​ള​​വി​​ടെ​​യെ​​ങ്ങാ​​നു​​മു​​ണ്ടോ എ​​ന്നു തി​​ര​​ഞ്ഞു. ക​​ണ്ടു​​കി​​ട്ടി​​യി​​ല്ല.

സു​​ന്ന​​ത്തി​​ന് വ​​ന്ന​​വ​​രു​​ടെ നി​​ര മു​​ന്നോ​​ട്ടു​​നീ​​ങ്ങി​​ക്കൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു. ‘‘ദീ​​ൻ! ദീ​​ൻ!’’ എ​​ന്ന ക​​ര​​ച്ചി​​ൽ മു​​ഴ​​ങ്ങി​​ക്കൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു. ചുവപ്പു ലുങ്കി​​യു​​ടു​​ത്ത​​വ​​ർ പു​​റ​​​ത്തെ​​ത്തി​​ക്കൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു. ഓ​​രോ കു​​ട്ടി​​ക്കും ല​​ത്തീ​​ഫ് ഗോ​​ത​​മ്പ് സ​​ഞ്ചി ദാ​​നംചെ​​യ്ത​​ുകൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു.

ആ​​റു​​ മ​​ണി​​ക്കാ​​ണ് ഡോ. ​​പ്ര​​കാ​​ശ് കു​​ടും​​ബ​​ത്തി​​ലെ കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്ക് ശ​​സ്ത്ര​​ക്രി​​യ തു​​ട​​ങ്ങാ​​ൻ നി​​ശ്ച​​യി​​ച്ചി​​രു​​ന്ന​​ത്. ല​​ത്തീ​​ഫി​ന്റെയും റ​​സി​​യ​​യു​​ടെ​​യും മ​​ക​​ൻ സ​​മ​​ദ് ആ​​റു​​ പേ​​രി​​ലൊ​​രു​​വ​​ൻ. ഏ​​താ​​ണ്ട് പ​​തി​​നൊ​​ന്നു വ​​യ​​സ്സ്. അ​​ഞ്ചാ​​റു​​ കൊ​​ല്ല​​മാ​​യി റ​​സി​​യ അ​​വ​​ന്റെ സു​​ന്ന​​ത്ത് ന​​ട​​ത്താ​​ൻ ല​​ത്തീ​​ഫി​​നോ​​ട് പ​​റ​​ഞ്ഞു​​കൊ​​ണ്ടേ​​യി​​രു​​ന്നെ​​ങ്കി​​ലും മെ​​ല്ലിച്ച് തൂ​​ക്കം കു​​റ​​ഞ്ഞ കു​​ട്ടി​​യെ​​ക്കു​​റി​​ച്ച് ല​​ത്തീ​​ഫിന് വേ​​വ​​ലാ​​തി​​യു​​ണ്ടാ​​യി​​രു​​ന്ന​​തി​​നാ​​ൽ നീ​​ട്ടി​​ക്കൊ​​ണ്ടു​​പോ​​യി.​​ ഇ​​ന്ന് ആ ​​ദി​​ന​​മെ​​ത്തി​​യി​​രി​​ക്കു​​ന്നു.

റ​​സി​​യ നേ​​ര​​ത്തേത​​ന്നെ കു​​ട്ടി​​കളെ​​ കു​​ളി​​പ്പി​​ച്ച് ഒ​​രു​​ക്കി. ഉ​​ച്ച​​യൂ​​ണ് ക​​ഴി​​ഞ്ഞ​​പ്പോ​​ൾത​​ന്നെ എ​​ല്ലാ​​വ​​രെ​​യും ഷെ​​ർ​​വാ​​ണി​​യും കോ​​ട്ടും ജ​​രി​​ക​​ത്തൊ​​പ്പി​​യു​​മ​​ണി​​യി​​ച്ച് നി​​ര​​ത്തി​​യി​​രു​​ത്തി. നീ​​ണ്ട​​മാ​​ല​​യ​​ണി​​യി​​ച്ചു. കൈ​​ത്ത​​ണ്ട​​യി​​ൽ മു​​ല്ല​​പ്പൂ​​മാ​​ല കെ​​ട്ടി.​​ റ​​സി​​യ​​യു​​ടെ സ​​ഹോ​​ദ​​രി​​മാ​​രു​​ടെ ഭ​​ർ​​ത്താ​​ക്ക​​ൻ​​മാ​​രും എ​​ത്തി​​ക്ക​​ഴി​​ഞ്ഞി​​രു​​ന്നു. നി​​ര​​ന്നിരി​​ക്കു​​ന്ന കു​​ട്ടി​​ക​​ളു​​ടെ കൈ​​യി​​ൽ ബ​​ന്ധു​​ക്ക​​ൾ സ​​മ്മാ​​ന​​ങ്ങ​​ൾ കൊ​​ടു​​ത്തു. ചി​​ല​​ർ സ്വ​​ർ​​ണ​​മോ​​തി​​ര​​ങ്ങ​​ൾ വി​​രലി​​ല​​ണി​​യി​​ച്ചു; സ്വ​​ർ​​ണ​​മാ​​ല​​കൾ; അ​​ഞ്ഞൂ​​റി​ന്റെയും നൂ​​റി​​ന്റെ​​യും നോ​​ട്ടു​​ക​​ൾ ഒ​​ഴു​​കി. കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്ക് ക​​ണ്ണുത​​ട്ടാ​​തി​​രി​​ക്കാ​​നു​​ള്ള​​ച​​ട​​ങ്ങ്, (ത​​ല​​ക്കുമീ​​തെ വി​​ര​​ൽ ഞൊ​​ട്ടി​​ച്ചു​​ ക​​ണ്ണി​​ൽ വെ​​ക്കു​​ക) എ​​ല്ലാ​​വ​​രും ചെ​​യ്തു​​കൊ​​ണ്ടി​​രുന്നു.​​ വെ​​റ്റി​​ല​​യും പ​​ഴ​​ങ്ങ​​ളും പലഹാരങ്ങളും എ​​ല്ലാ​​വ​​ർ​​ക്കും കൊ​​ടു​​ത്തു​​കൊ​​ണ്ടി​​രു​​ന്നു.

പ​​ള്ളി​​യി​​ൽ കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്ക് ദാ​​ന​​സ​​ഞ്ചി വി​​ത​​ര​​ണ​​ത്തി​​ന് നി​​ന്ന് കാ​​ൽ ക​​ഴ​​ച്ച് ല​​ത്തീ​​ഫ് ഒ​​രു ക​​സാ​​ല വ​​രു​​ത്തി​​യി​​രു​​ന്നു. അ​​പ്പോ​​ഴാ​​ണ്​​ ഒരു പി​​ഞ്ചുകു​​ഞ്ഞി​​നെ മാ​​റോ​​ട​​ട​​ക്കി​​പ്പി​​ടി​​ച്ച് ഒ​​രു സ്ത്രീ​​ എ​​ത്തു​​ന്ന​​ത്. പാ​​ൽ​​കു​​ടി മാ​​റാ​​ത്ത ​​കു​​ഞ്ഞ്. ‘‘​​ഭ​​യ്യാ! ഈ ​​കു​​ഞ്ഞി​​ന്റെ സു​​ന്ന​​ത്തു കൂടി ​​ന​​ട​​ത്തി​​ത്ത​​ര​​ണേ!’’ ല​​ത്തീ​​ഫ് അ​​മ്പ​​ര​​ന്നു. ​​നേ​​രത്തേ വ​​ന്ന സ്ത്രീ​​യോ​​ട് വാ​​യി​​ൽ തോ​​ന്നി​​യ​​തൊ​​ക്കെ വി​​ളി​​ച്ചു​​പ​​റ​​ഞ്ഞ ​​കൂ​​ട്ട​​ർ ഇ​​വ​​ളോ​​ടും തെ​​റിപ​​റ​​യു​​മോ എ​​ന്ന് പേ​​ടി​​ച്ച ല​​ത്തീ​​ഫ് അ​​തി​​വേ​​ഗം ഒ​​രു നൂ​​റി​​​ന്റെ നോ​​ട്ട് പോ​​ക്കറ്റി​​ൽനി​​ന്നെ​​ടു​​ത്ത് അ​​വ​​ൾ​​ക്കു കൊ​​ടു​​ത്തു.​​ അ​​വ​​ൾ പി​​ന്നെ ഒ​​രു നി​​മി​​ഷംപോ​​ലും നി​​ൽ​​ക്ക​​ാതെ ന​​ട​​ന്നു.​​ പോ​​യ​​പ്പോ​​ൾ കൊ​​ടു​​ത്ത​​ത് കു​​റ​​ഞ്ഞു​​പോ​​യെ​​ന്ന തോ​​ന്ന​​ലു​​ണ്ടാ​​യി ല​​ത്തീ​​ഫി​​ന്. വീ​​ണ്ടും പ​​ക്ഷേ ഇ​​ങ്ങ​​നെ കൊ​​ടു​​ക്കാ​​നി​​രുന്നാ​​ൽ ആ​​വ​​ശ്യ​​ക്കാ​​ർ തു​​രു​​തു​​രെ വ​​ന്നു​​കൊ​​ണ്ടി​​രി​​ക്കും.​​ പാ​​വ​​ങ്ങ​​ളു​​ടെ പെ​​രു​​നി​​ര മ​​ന​​സ്സി​​ൽ​​ക്ക​​ണ്ട്​​ അയാ​​ൾ ആ​​കു​​ല​​നാ​​യി. ഒടു​​ക്ക​​ത്തെ കു​​ട്ടി​​ക്കും സ​​ഞ്ചി​​ കൊ​​ടു​​ത്ത് പ​​ള്ളി​​യി​​ൽ ആ​​ളൊ​​ഴി​​ഞ്ഞ​​തോ​​ടെ ല​​ത്തീ​​ഫി​​ന് തെ​​ല്ലൊ​​രാ​​ശ്വാ​​സം തോ​​ന്നി. ഇ​​നി വ​​സ​​തി​​യി​​ൽ പോ​​യി കു​​ടും​​ബ​​ത്തി​​ലെ കു​​ട്ടി​​ക​​ളു​​ടെ ക​​ർ​​മ​​ത്തി​​നു വേ​​ണ്ട​​തെല്ലാം ചെ​​യ്യേ​​ണ്ട​​തു​​ണ്ട്.

വീ​​ടെ​​ത്തി​​യ​​​പ്പോ​​ൾ എ​​ല്ലാ​​വ​​രും ആ​​ശു​​പ​​ത്രി​​യി​​ലേ​​ക്ക് പോ​​കാ​​നൊ​​രു​​ങ്ങി നി​​ൽ​​ക്കു​​ന്നു. ആ​​റു​​മ​​ണി​​ക്ക് എ​​ത്താ​​നാ​​ണ് ഡോ​​ക്ട​​ർ നി​​ർ​​ദേ​​ശി​​ച്ചി​​രി​​ന്ന​​ത്. ‘‘കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്ക് ലോ​​ക്ക​​ൽ അ​​ന​​സ്തേ​​ഷ്യ ​(​​വേ​​ദ​​ന​​യ​​റി​​യാ​​തി​​രി​​ക്കാ​​നു​​ള്ള മ​​രു​​ന്ന് ഇ​​ഞ്ചെ​​ക്ട് ചെ​​യ്യു​​ക) കൊ​​ടു​​ത്ത് ശ​​സ്ത്ര​​ക്രി​​യ ന​​ട​​ത്താം. ഏ​​റ്റവും ചെ​​റി​​യ ഒ​​രു ശ​​സ്ത്ര​​ക്രി​​യ​​യാ​​ണ​​ല്ലോ. രാത്രി ന​​ന്നാ​​യി ഉ​​റ​​ങ്ങി​​യ​​ കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ പി​​റ്റേ​​ന്ന് രാ​​വി​​ലെ ഉ​​ണ​​രു​​മ്പോ​​ഴേ​​ക്കും എ​​ല്ലാം ശ​​രി​​യാ​​യി​​ക്ക​​ഴി​​ഞ്ഞി​​രി​​ക്കും.’’ ഡോ. ​​പ്ര​​കാ​​ശ് പ​​റ​​ഞ്ഞി​​രു​​ന്നു.

ശ​​സ്ത്ര​​ക്രി​​യ​​ക​​ൾ വേ​​ഗം ക​​ഴി​​ഞ്ഞു. വീ​​ട്ടി​​ലേ​​ക്ക് കൊ​​ണ്ടു​​വ​​ന്ന കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​​െക്കല്ലാം പ​​തു​​പ​​തു​​ത്ത കി​​ട​​ക്ക​​ക​​ളൊ​​രുക്കി​​യി​​രു​​ന്നു.​​ ഫാ​​നു​​ക​​ൾ ക​​റ​​ങ്ങി. അ​​വ​​ർ​​ക്ക് ചു​​റ്റും പ​​രി​​ചാ​​ര​​ക​​രു​​ണ്ടാ​​യി​​രു​​ന്നു.​​ ചി​​ല കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ ഒ​​ന്നു​​ ഞ​​ര​​ങ്ങി​​യി​​രു​​ന്നു, എ​​ങ്കി​​ലും എ​​ല്ലാ​​വ​​രും ന​​ന്നാ​​യി ഉ​​റ​​ങ്ങി. എ​​ട്ടു​​ മ​​ണി​​ക്കൂ​​ർ ഉ​​റ​​ങ്ങി​​യാ​​ൽ അ​​വ​​രെ​​ ഉ​​ണ​​ർ​​ത്തി അൽ​​മ​​ണ്ട് അ​​ര​​ച്ച​​ത് പാ​​ലി​​ൽ ക​​ല​​ക്കി വേ​​ദ​​ന​​യ​​റി​​യാ​​തി​​രി​​ക്കു​​ന്ന ഗു​​ളി​​ക​​ൾ ചേ​​ർ​​ത്ത് കു​​ടി​​പ്പി​​ച്ചി​​രു​​ന്നു. ഒ​​രൊ​​റ്റ ദി​​നം​​കൊ​​ണ്ട് ത​​ന്നെ കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്ക് (സ​​മ​​ദി​​നൊ​​ഴി​​കെ) സു​​ഖ​​പ്പെ​​ട്ടു. പാ​​ലും നെ​​യ്യും അൽ​​മ​​ണ്ടും ഇൗ​​ത്ത​​പ്പ​​ഴ​​വും മ​​റ്റും സ​​മൃ​​ദ്ധ​​മാ​​യി​​ അ​​വ​​ർ അ​​ക​​ത്താ​​ക്കി​​യി​​രു​​ന്നു.

കൂ​​ട്ടസു​​ന്ന​​ത്തി​​ന്റെ അ​​ഞ്ചാം​​നാ​​ൾ ആ​​മി​ന​​യു​​ടെ ​​മ​​ക​​ൻ ആ​​രി​​ഫ് റ​​സി​​യ​​യു​​ടെ വീ​​ട്ടി​​ലെ​​ത്തി പേ​​ര​​മ​​ര​​ത്തി​​ന്റെ മു​​ക​​ളി​​ൽ കേ​​റി പ​​ഴു​​ത്ത​​തും പാ​​തി പ​​ഴു​​ത്ത​​തു​​മാ​​യ പ​​ഴ​​ങ്ങ​​ൾ പൊ​​ട്ടി​​ച്ചെ​​ടു​​​ക്കു​​മ്പോ​​ൾ ര​​ണ്ടു വേ​​ല​​ക്കാ​​ർ അ​​വ​​നെ ഉ​​റ​​ക്കെ ശ​​കാ​​രി​​ച്ചു. ബ​​ഹ​​ളം വെ​​ക്കു​​ന്ന​​ത് കേ​​ട്ട്​​ റസി​​യ പു​​റ​​ത്തുവ​​ന്നു. ആ​​മിന​​യും അ​​വ​​നോ​​ട് ഇ​​റ​​ങ്ങാൻ പ​​റ​​യു​​ന്നു​​ണ്ടാ​​യി​​രു​​ന്നു. അ​​വ​​ൻ കൂ​​സ​​ലി​​ല്ലാ​​തെ പ​​ഴം തിന്നു മതിയായപ്പോൾ ഇറങ്ങി. വേലക്കാർ അവനെ പി​​ടി​​ച്ച് റ​​സി​​യ​​യു​​ടെ മു​​ന്നി​​ലെ​​ത്തി​​ച്ചു.​​ അ​​വ​​ൻ​​ കൂ​​സ​​ലൊ​​ന്നു​​മി​​ല്ലാ​​തെ ഒ​​രു പേ​​ര​​ക്ക​ പോ​​ക്ക​​റ്റി​​ൽ നി​​ന്നെ​​ടു​​ത്ത് തി​​ന്നാ​​ൻ തു​​ട​​ങ്ങി. വേ​​ല​​ക്കാ​​രോ​​ട് അ​​വ​​നെ വി​​ടാ​​ൻ പ​​റ​​ഞ്ഞ് റ​​സി​​യ​​ ചോ​​ദി​​ച്ചു: ‘‘നി​​ന്റെ​​ മു​​റിവു​​ണ​​ങ്ങി​​യോ?’’ ‘‘ഉ​​വ്വ് ചി​​ക്ക​​മ്മ’’​​ എ​​ന്നു​​ പ​​റ​​ഞ്ഞു​​കൊ​​ണ്ട് ഒ​​രു​​ നാ​​ണ​​വും കൂ​​ടാ​​തെ അ​​വ​​ൻ ലുങ്കി​​ ക​​യ​​റ്റി​​ക്കാ​​ട്ടി. ബാ​​ൻഡേ​​ജ് ഒ​​ന്നു​​മി​​ല്ല. ഇ​​ൻ​​ഫെ​​ക്ഷ​​നൊ​​ന്നു​​മി​​ല്ല.

 

ബാനു മുഷ്താഖ്

മു​​റി​​വ് തീ​​ർ​​ത്തും ഉ​​ണ​​ങ്ങി​​ക്ക​​ഴി​​ഞ്ഞി​​രു​​ന്നു.​​ റ​​സി​​യ​​ക്ക് അ​​ത്ഭു​​തം തോ​​ന്നി.​​ അ​​വ​​ളു​​ടെ മ​​ക​​ൻ​​ സ​​മ​​ദ്​​ കാലു​​ നീട്ടാൻ കൂ​​ടി​​വ​​യ്യാ​​തെ കി​​ട​​പ്പാ​​ണ്. ആ​​ന്റി​​ബ​​യോ​​ട്ടി​​ക്കു​​ക​​ൾ​​ എ​​ടു​​ത്തി​​ട്ടും മു​​റി​​വു​​ണങ്ങാ​​തെ വീ​​ർ​​ത്തി​​രു​​ന്നു.​​ അ​​ന്നു​​ രാ​​വി​​ലെ​​ കൂ​​ടി ക​​ുളി​​പ്പി​​ക്കാ​​നേ​​ഴു​​ന്നേ​​ൽ​​പിക്കു​​മ്പോ​​ൾ​​ അ​​വ​​ന് ഒ​​ര​​ടി ന​​ട​​ക്കാ​​ൻ വ​​യ്യ. കു​​ളി​​മു​​റി​​യി​​ലെ സ്റ്റൂ​​ളി​​ലി​​രു​​ത്താ​​ൻ എ​​ടു​​ത്തു​​കൊ​​ണ്ടു​​പോ​​കേ​​ണ്ടി​​വ​​ന്നു.​​ സ്റ്റെ​​റി​​ലൈ​​സ്ചെ​​യ്ത ഒ​​രു​​ ക​​പ്പുകൊ​​ണ്ട് മു​​റി​​വ് മൂ​ടി​​പ്പി​​ടി​​ച്ചാ​​ണ് അ​​വ​​നെ കു​​ളി​​പ്പി​​ച്ച​​ത്.​​ ഡോ.​​ പ്ര​​കാ​​ശ് അ​​യ​​ച്ച​​ ന​​ഴ്സ് മു​​റി​​വി​​ൽ​​ പു​​തി​​യ ബാൻഡേ​​ജ് ഇ​​ട്ടു. ഇ​​​ൻജക്ഷ​​നും കൊ​​ടു​​ത്തു.​​ അ​​തേ ദി​​വ​​സ​​മാ​​ണ​​ല്ലോ ആ​​രി​​ഫി​​ന്റെ സു​​ന്ന​​ത്തും ന​​ട​​ന്ന​​ത്. അ​​വ​​ൻ അ​​​ങ്ങ​​നെ​​യൊ​​ന്നു​​ണ്ടാ​​യി​​ട്ടി​​ല്ലെ​​ന്ന മ​​ട്ടി​​ൽ ഒ​​രു കു​​ര​​ങ്ങ​​നെ​​പ്പോ​​​ലെ മ​​രം കേ​​റു​​ന്നു. റ​​സി​​യ ചോ​​ദി​​ച്ചു, ‘‘നീ​​ എ​​ന്തു​​മ​​രു​​ന്നാ​​ണ് ക​​ഴി​​ച്ച​​ത്?’’ ‘‘ഒ​​രു മ​​രു​​ന്നും ക​​ഴി​​ച്ചി​​ല്ല, ചി​​ക്ക​​മ്മ.​​ അ​​ന്ന് മു​​റി​​വി​​ൽ​​ ഇ​​ട്ട ഭ​​സ്മ​​മൊ​​ഴി​​കെ ഒ​​രു മ​​രു​​ന്നും ചെ​​യ്തി​​ല്ല.’’ മു​​റി​​വി​​ൽ വെ​​ണ്ണീ​​റ്‍ വി​​ത​​റു​​മെ​​ന്നൊ​​ന്നും റ​​സി​​യ​​ക്ക​​റി​​യി​​ല്ലാ​​യി​​രു​​ന്നു.

അ​​വ​​ൻ പ​​റ​​ഞ്ഞ​​തു​​കേ​​ട്ട് റ​​സി​​യ ഭ​​യ​​പ്പെ​​ട്ടു. ഏ​​തെ​​ങ്കി​​ലും ഒ​​രു കു​​ട്ടി മു​​റി​​വ് പ​​ഴു​​ത്ത് അ​​ണു​​ബാ​​ധ​​യാൽ മ​​രി​​ച്ചു​​പോ​​യാ​​ലോ! റ​​സി​​യ മേ​​ൽ​​നി​​ല​​യി​​ലേ​​ക്ക് പോ​​യി ഉ​​റ​​ങ്ങി​​ക്കി​​ട​​ക്കു​​ന്ന കു​​ട്ടി​​ക​​ളെ​ നോ​​ക്കി. അ​​വ​​ിടെ മേ​​ശ​​പ്പു​​റ​​ത്ത് മ​​ധു​​ര​​പ​​ല​​ഹാ​​ര​​ങ്ങ​​ളും ബി​​സ്ക​​റ്റും​​ പ​​ഴ​​ങ്ങ​​ളു​​മൊ​​ക്കെ ​േപ്ല​​റ്റു​​ക​​ൾ നി​​റ​​ച്ചു​​വെ​​ച്ചി​​ട്ടു​​ണ്ട്.​​ അ​​വ​​ർ മു​​ക​​ളി​​ൽ​​നി​​ന്ന് മു​​റ്റ​​ത്തേ​​ക്ക് നോ​​ക്കി. ആ​​രി​​ഫ് അ​​വി​​ടെ​​യു​​ണ്ടോ​​ എ​​ന്ന്; ഉ​​ണ്ടെ​​ങ്കി​​ൽ അ​​വ​​ന് ഒ​​രു ബി​​സ്ക​​റ്റ് പാ​​ക്ക​​റ്റ് കൊ​​ടു​​ക്കാ​​ൻ വേ​​ണ്ടി.​​ അ​​വ​​ൻ അ​​വ​​ിടെ​​യി​​ല്ല. തി​​രി​​ച്ചു​​പോ​​യി​​ക്ക​​ഴി​​ഞ്ഞി​​രി​​ക്കാ​​മെ​​ന്നോ​​ർ​​ത്തു. ഒ​​രു​ നേ​​രി​​യ പു​​ത​​പ്പു​​കൊ​​ണ്ട് മ​​ക​​നെ പു​​ത​​പ്പി​​ച്ച്​​ അ​​വ​​ർ​​ കോ​​ണി​​യി​​റ​​ങ്ങി. കു​​ട്ടി​​ക​​ൾ​​ക്കുവേ​​ണ്ടി ചി​​ക്ക​​ൻ സൂ​​പ്പും അ​​തി​​ഥി​​ക​​ൾ​​ക്ക് പു​​ലാ​​വും കു​​ർ​​മ​​യും എ​​ല്ലാം പാ​​കം ചെ​​യ്യു​​ന്ന​​ത് ആ​​മി​​ന​​യാ​​ണ്.​​ ത​​ന്റെ​​ മേ​​ൽനോ​​ട്ട​​മി​​ല്ലെ​​ങ്കി​​ൽ ഒ​​ന്നും ശ​​രി​​യാ​​വി​​ല്ലെ​​ന്ന തോ​​ന്ന​​ൽകൊ​​ണ്ടാ​​ണ് റ​​സി​​യ അ​​ടു​​ക്ക​​ള​​യി​െ​​ല​​ത്തി​​യ​​ത്.

ഒ​​രു പ​​ത്ത്​ ​മിനി​​റ്റ് ക​​ഴി​​ഞ്ഞ​​പ്പോ​​ഴേ​​ക്കും റ​​സി​​യ​​ക്ക് വ​​ല്ലാ​​ത്തൊ​​രു വി​​ഷ​​മം തോ​​ന്നി. മോ​​ളി​​ൽ​​പോ​​യി കു​​ട്ടി​​ക​​ളെ​​ ഒ​​ന്നു​​കൂ​​ടി നോ​​ക്ക​​ണ​​മെ​​ന്ന വെ​​മ്പ​​ൽ.​​ അ​​വ​​ൾ വാ​​തി​​ൽ തു​​റ​​ന്ന​​പ്പോ​​ൾ ക​​ണ്ട​​ത്‍ നി​​ല​​ത്തു വീ​​ണു​​കി​​ട​​ക്കു​​ന്ന സ​​മ​​ദി​​നെ​​യാ​​ണ്. അ​​​യ്യോ! എ​​ന്ന് അ​​ല​​റി വി​​ളി​​ച്ച് റ​​സി​​യ ബോ​​ധം​​കെ​​ട്ടു​​വീ​​ണു. നി​​ല​​വി​​ളി​​കേ​​ട്ട് ഓ​​ടിക്കൂടി​​യ​​വ​​ർ ക​​ണ്ട​​ത് ബോ​​ധം കെ​​ട്ടു വീ​​ണു​​കി​​ട​​ക്കു​​ന്ന റ​​സി​​യ​​യെ​​യും നി​​ല​​ത്തു​​ ചോ​​ര​​യൊ​​ഴു​​ക്കി കി​​ട​​ക്കു​​ന്ന സ​​മ​​ദി​​നെ​​യും. സ​​മ​​ദ് ഉ​​ണ​​ർ​​ന്ന് എ​​ണീ​​റ്റ് അ​​മ്മ​​യെ നോ​​ക്കാ​​ൻ​​ ന​​ട​​ന്ന​​താ​​ണ്. വാ​​തി​​ലി​​ലെ​​ത്തും മു​​​മ്പ് ​ത​​ല​​ചു​​റ്റി ഭി​​ത്തി​​യി​​ൽ ത​​ല​​യി​​ടി​​ച്ചു​​വീ​​ണു. അ​​വ​​നും ബോ​​ധംകെ​​ട്ടി​​രു​​ന്നു. ഉ​​ട​​നെ ആ​​ശു​​പ​​ത്രി​​യി​​ലെ​​ത്തി​​ച്ചു.

സു​​ന്ന​​ത്തു​​ ക​​ഴി​​ഞ്ഞ് പ​​തി​​നൊ​​ന്നാം നാ​​ൾ കു​​ട്ടി​​ക​​ളെ​​യെ​​ല്ലാം സ്നാനം ചെ​​യ്യി​​ക്കു​​ന്ന ച​​ട​​ങ്ങു​​ണ്ട്. അ​​ന്നാ​​ണ് സ​​മ​​ദ് ആ​​ശു​​പ​​ത്രി​​യി​​ൽനി​​ന്ന് തി​​രി​​ച്ചെ​​ത്തി​​യ​​തും. ആ ​​ദി​​വ​​സം വ​​ലി​​യ സ​​ദ്യ​​യു​​ണ്ട്. ന​​ഗ​​ര​​ത്തി​​ലു​​ള്ള​​വ​​രെ​​യെല്ലാം ക്ഷ​​ണി​​ച്ചി​​ട്ടു​​ണ്ട്. വ​​ലി​​യ ഒ​​രു​​ക്ക​​ങ്ങ​​ൾ. കു​​റെയേ​​റെ ആ​​ടു​​ക​​ളെ അ​​റു​​ത്തി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. ബി​​രി​​യാ​​ണി​​യൊ​​രു​​ങ്ങു​​ന്ന​​തി​​ന്റെ മ​​ണം എ​​ങ്ങും പ​​ര​​ന്നു. സ​​മ​​ദി​​ന് ക്ഷീ​​ണം ഭേ​​ദ​​പ്പെ​​ട്ടി​​രു​​ന്നി​​ല്ല. റ​​സി​​യ അ​​വ​​നെ​​ ക​​ൺ​​വെ​​ട്ട​​ത്തു​​നി​​ന്ന്‍ വി​​ടാ​​തെ നി​​ന്നു.​​ കി​​ട​​ക്ക​​യി​​ലി​​രു​​ന്ന് അ​​വ​​നെ മ​​ടി​​യി​​ൽ ത​​ല​​വെ​​ച്ചു കി​​ട​​ത്തി​​യാ​​ണ് അ​​വ​​ൾ ആ​​ളു​​ക​​ളെ സ്വീ​​ക​​രി​​ച്ചി​​രു​​ന്ന​​ത്.

റ​​സി​​യ ആ​​ൾ​​ത്തി​​രക്കി​​നി​​ട​​യി​​ൽ ആ​​രി​​ഫി​​നെ ക​​ണ്ടു.​​ കോ​​ള​​ർ കീ​​റി​​യ ഒ​​രു പ​​ഴ​​യ ഷ​​ർ​​ട്ടാ​​ണ് വേ​​ഷം. ചുവപ്പു ലുങ്കി ഉ​​പേ​​ക്ഷി​​ച്ച് ട്രൗ​​സ​​റി​​ട്ടി​​രു​​ന്നു.​​ മു​​റി​​വി​​​ന്റെ കു​​ഴ​​പ്പ​​മൊ​​ട്ടു​​മി​​ല്ലെ​​ന്ന് വ്യ​​ക്തം. അ​​വ​​ൾ മ​​ക​​ന്റെ മു​​ഖ​​ത്തു​​നോ​​ക്കി. ക​​ണ്ണു​​നി​​റ​​ഞ്ഞു. ത​​ന്നോ​​ടു​​ത​​ന്നെ പി​​റു​​പി​​റു​​ത്തു: ‘‘പ​​ണ​​ക്കാ​​ർ​​ക്ക് സ​​ഹാ​​യ​​ത്തി​​ന് പ​​ണി​​ക്കാ​​ർ; പാ​​വ​​ങ്ങ​​ൾ​​ക്ക് തു​​ണ ഉ​​ട​​യ​​വ​​ൻ.’’

റ​​സി​​യ​​യു​​ടെ ക​​ണ്ണു​​ക​​ൾ അ​​വ​​നി​​ട്ടി​​രി​​ക്കുന്ന ട്രൗ​​സ​​റി​​ലേ​​ക്ക് നീ​​ണ്ടു.​​ അ​​ത് മു​​ട്ടു​​ക​​ൾ​​ക്ക് തൊ​​ട്ട് കീ​​റി​​യ​​താ​​യി​​രു​​ന്നു. അ​​വ​​ൻ പോ​​കാ​​ൻ തി​​രി​​ഞ്ഞ​​പ്പോ​​ൾ അ​​വ​​ൾ ക​​ണ്ടു, ട്രൗ​​സ​​റു​​ക​​ൾ അ​​ടി​​യി​​ലും കീ​​റി​​യി​​രു​​ന്നു. അ​​വ​​നോ​​ട് നി​​ൽ​​ക്കാ​​ൻ പ​​റ​​ഞ്ഞ് റ​​സി​​യ അ​​ക​​ത്തു​​പോ​​യി.​​ അ​​ല​​മാ​​ര തു​​റ​​ന്നു.​​ സ​​മ​​ദി​​ന്റെ​​ ഉ​​ടു​​പ്പു​​ക​​ൾ അ​​ടു​​ക്കി​​വെ​​ച്ചി​​ട്ടു​​ണ്ട്.​​ പ​​ത്ത്-​​പ​​ന്ത്ര​​ണ്ട് സെ​​റ്റു​​ക​​ൾ.​​ സ​​മ​​ദിനു ​​വേ​​ണ്ട​​തി​​ലേ​​റെ വ​​ലു​​പ്പ​​മു​​ള്ള ര​​ണ്ടു​​സെ​​റ്റ് എ​​ടു​​ത്തു​​കൊ​​ണ്ടു​​വ​​ന്ന് ആ​​രി​​ഫി​െ​​ന്റ കൈ​​യി​​ൽ കൊ​​ടു​​ത്തു പ​​റ​​ഞ്ഞു. ‘‘കൊ​​ണ്ടു​​പോ​​യി ഇ​​ത് ഇ​​ട്ടി​​ട്ടു​​വേ​​ണം ഭ​​ക്ഷ​​ണ​​ത്തി​​ന് വ​​രാ​​ൻ.’’ ആ​​രി​​ഫി​​ന്റെ ക​​ണ്ണുക​​ൾ തിളങ്ങി. ആ തി​​ള​​ക്ക​​ത്തി​​ൽ തു​​ളു​​മ്പി​​യ​​ത് ന​​ന്ദി​​യേ​​ക്കാ​​ളേ​​റെ വ​​ണ​​ക്ക​​മാ​​യി​​രു​​ന്നു. ആ ​​മി​​നു​​സ​​പ്പെട്ട ഉ​​ടു​​പ്പി​​ൽ അ​​വ​​ൻ​​ ത​​ലോ​​ടി.​​ സ​​മ​​ദ് നി​​വ​​ർ​​ന്നി​​രു​​ന്നു, റസി​​യ​​യു​​ടെ ചു​​മ​​ലി​​ൽ ത​​ല ചാ​​യ്ച്ചു​​കൊ​​ണ്ട്. റ​​സി​​യ ക​​നി​​വൂ​​റു​​ന്ന പു​​ഞ്ചി​​രി​​യോ​​ടെ ആ​​രി​​ഫി​​നെ​​ നോ​​ക്കി. ര​​ണ്ടു​​പേ​​രെ​​യും നോ​​ക്കി​​ക്കൊ​​ണ്ട് മി​​ണ്ടാ​​നാ​​കാ​​തെ ഉ​​ടു​​പ്പു​​ക​​ൾ നെ​​ഞ്ച​​ത്ത​​ട​​ക്കി​​പ്പി​​ടി​​ച്ചു​​കൊ​​ണ്ട് അ​​വ​​ൻ പ​​തു​​ക്കെ പു​​റ​​ത്തേ​​ക്ക് ന​​ട​​ന്നു.

പാ​​വ​​ങ്ങ​​ളു​​ടെ ക​​ണ്ണീരും യാ​​ത​​ന​​യും ഇ​​ല്ലായ്മ​​ക​​ളും വ​​ല്ലാ​​യ്മ​​ക​​ളും നി​​റ​​ഞ്ഞ ക​​ഥ സ​​മാ​​പി​​ക്കു​​ന്ന​​ത് ക​​നി​​വി​​ന്റെ​​യും​​ ഉ​​ദാ​​ര​​ത​​യു​​ടെ​​യും ന​​ന്മ​​ന​​ത്തി​​ന്റെയും ഉ​​ള്ളി​​ണ​​ക്ക​​ത്തി​​ന്റെ​​യും ക​​തി​​രു​​ക​​ൾ തൂ​​കി​​ക്കൊ​​ണ്ടാ​​ണ്. ഇ​​ത്ത​​രം സ​​മാ​​പ്തി​​ക​​ൾ ദു​​ര​​ന്ത​​ദീ​​പ്തി​​ക​​ൾ പോ​​ലെ​​ത്ത​​ന്നെ മ​​നോ​​മാ​​ഥി​​ക​​ളാ​​ക്കി​​ത്തീ​​ർ​​ക്കാ​​ൻ ക​​ഴി​​യുമെ​​ന്ന് കഥാ​​കൃ​​ത്തി​​ന്റെ ആ​​ഖ്യാ​​ന​​ശൈ​​ലി തെ​​ളി​​യി​​ച്ചി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. എ​​ന്നാ​​ൽ, ‘‘ക​​ണ്ണീ​​ർ​​ക്ക​​ണം മ​​റ്റു​​ള്ള​​വ​​ർ​​ക്കാ​​യി​​ പൊ​​ഴി​​ക്കു​​മ്പോ​​ൾ ആ​​യി​​രം സൗ​​ര​​മ​​ണ്ഡ​​ല​​വും പു​​ഞ്ചി​​രി ​​മ​​റ്റു​​ള്ള​​വ​​ർ​​ക്കാ​​യി തൂ​​കു​​​മ്പോ​​ൾ നി​​ത്യ​​നി​​ർ​​മ​​ല​​ പൗ​​ർ​​ണ​​മി​​യും വി​​രി​​യു​​ന്നു​​’’വെ​​ന്ന രൂ​​പ​​ക​​ങ്ങ​​ളി​​ലൂ​​ടെ ഒ​​രു ക​​വി വി​​ഭാ​​വ​​നം ചെ​​യ്തു​​പോ​​ലെ ഒ​​ന്നി​​ന് അ​​ക​​ക്കാ​​മ്പു പൊ​​ള്ളി​​ക്കു​​ന്ന ചൂ​​ടും മ​​​േറ്റ​​തി​​ന് അ​​ക​​ക്കാ​​മ്പി​​നെ അ​​ള്ളി​​പ്പി​​ടി​​ക്കു​​ന്ന ത​​ണു​​പ്പും അ​​നു​​ഭ​​വ​​പ്പെ​​ടു​​ത്തു​​ന്ന കി​​ര​​ണ​​ങ്ങ​​ളാ​​ണ് ക​​ഥ​​യു​​ടെ ആ​​ന്ത​​രോ​​ർ​​ജം.

ധ​​ർ​​മ​​പു​​ത്ര​​ർ വ​​ലി​​യ യ​​ജ്ഞം സ​​മാ​​പി​​ച്ച​​ത് ആ​​യി​​ര​​മാ​​യി​​രം അ​​തി​​ഥി​​ക​​ൾ​​ക്ക് അ​​ന്നം ന​​ൽ​​കി​​ക്കൊ​​ണ്ടാ​​ണെ​​ന്ന സം​​തൃ​​പ്തി പ്ര​​ക​​ടി​​പ്പി​​ച്ച​​പ്പോ​​ൾ എ​​ന്റെ കാ​​ല​​ത്ത് അ​​ന്നം തേ​​ടി​​യെ​​ത്തി​​യ ഒ​​രാ​​ളെ​​പോ​​ലും കി​​ട്ടി​​യി​​ല്ലെ​​ന്ന് പ്ര​​തി​​ക​​രി​​ച്ച് മ​​ഹാ​​ബ​​ലി എ​​ന്നൊ​​രു ക​​ഥ​​യു​​ണ്ട്.​​ ഈ ര​​ണ്ടി​​ൽ ഏ​​താ​​ണ് ക്ഷേ​​മ​​രാ​​ഷ്ട്രം. ദാ​​നം കി​​ട്ടു​​ന്ന അ​​ന്ന​​ത്തി​​നുവേ​​ണ്ടി കൂ​​ട്ടം​​കൂ​​ട്ട​​മാ​​യി ആ​​ളു​​ക​​ൾ അ​​ണി​​നി​​ര​​ക്ക​​ണ​​മെ​​ങ്കി​​ൽ അ​​ത്ര​​യേ​​റെ അ​​തി​​ന്റെ അ​​ഭാ​​വം നാ​​ട്ടി​​ൽ വ്യാ​​പി​​ച്ചി​​ട്ടു​​ണ്ടെ​​ന്ന ഒ​​ര​​ർ​​ഥം​​കൂ​​ടി​​ വ​​ന്നു​​ചേ​​രും. മ​​ത​​പ​​ര​​മാ​​യ ആ​​ഘോ​​ഷ​​വേ​​ള​​ക​​ളി​​ൽ സ​​കാത് തേ​​ടി​​യെ​​ത്തു​​ന്ന​​വ​​രു​​ടെ എ​​ണ്ണ​​വും അ​​വ​​രു​​ടെ ദൈ​​ന്യ​​വും വ​​ൻ​​തോ​​തി​​ലു​​​​ണ്ടെ​​ങ്കി​​ൽ അ​​തി​​ന​​ർ​​ഥം, ഒ​​ന്നു​​മി​​ല്ലാ​​ത്ത പാ​​വ​​ങ്ങ​​ളു​​ടെ​​ എ​​ണ്ണം വ​​ലു​​താ​​ണെ​​ന്നാ​​ണ​​ല്ലോ. അ​​തോ​​ടൊ​​പ്പം എ​​ല്ലാം കൈ​​യ​​ട​​ക്കി​​യ​​വ​​രു​​ടെ എ​​ണ്ണം ചെ​​റു​​തു​​മാ​​ണ് എ​​ന്നു​​കൂ​​ടി​​യാ​​യി​​ത്തീ​​രും. ‘സ​​കാ​​ത്’ എ​​ന്ന മ​​താ​​ചാ​​രം സ​​മ്പ​​ന്ന​​ന്റെ ഔ​​ദാ​​ര്യ​​ത്തെ വാ​​ഴ്ത്തു​​ന്ന​​തോ​​ടൊ​​പ്പം ​​നി​​ർ​​ധ​​ന​​ന്റെ ദൈ​​ന്യ​​പാ​​ര​​മ്യ​​ത്തെ വ്യ​​

ഞ​​്ജി​​പ്പി​​ക്കു​​ക​​യും ചെ​​യ്യു​​ന്നു. ഈ ​​ക​​ഥ​​യു​​ടെ ഊ​​ന്ന​​ൽ ഉ​​ള്ള​​വ​​ർ-ഇ​​ല്ലാ​​ത്ത​​വ​​ർ എ​​ന്ന വ​​ർ​​ഗ​​വൈ​​രു​​ധ്യത്തി​​ലാ​​ണ്. ആ ​​​വൈ​​രു​​ധ്യത്തി​​ന്റെ ദാ​​രു​​ണ​​ത​​യി​​ലേ​​ക്ക് മ​​ന​​സ്സി​​നെ ന​​യി​​ക്കു​​ന്ന ര​​ണ്ട് സ്ത്രീ ​​ചി​​ത്ര​​ങ്ങ​​ൾ. ഔ​​ദാ​​ര്യ​​വും ക​​നി​​വു​​മു​​ള്ള ദ​​മ്പ​​തി ചി​​ത്ര​​ങ്ങ​​ളേ​​ക്കാ​​ൾ, ഹൃ​​ദ​​യ​​ദ്രു​​തീക​​ര​​ണ​​ങ്ങ​​ളാ​​ണ്. ഒ​​രു​​വ​​ൾ സു​​ന്ന​​ത്തു ന​​ട​​ത്തി​​ക്ക​​ഴി​​ഞ്ഞ അ​​രു​​മ മ​​ക​​ന് ഒ​​രി​​ക്ക​​ൽകൂ​​ടി മു​​റി​​വി​ന്റെ വേ​​ദ​​ന യാ​​ചി​​ക്കു​​ന്ന​​ത് അ​​വ​​ന് വി​​ശ​​പ്പ​​ക​​റ്റാ​​ൻ വേ​​ണ്ടു​​ന്ന അ​​ന്നം ന​​ൽ​​കാ​​ൻ വേ​​ണ്ടി​​യാ​​ണ്. അ​​വ​​ൾ​​ക്ക​​റി​​വി​​ല്ല ക​​ർ​​മം ന​​ട​​ത്തു​​ന്ന​​വ​​ർ വ​​സ്തു​​ത ക​​ണ്ടെ​​ത്തു​​മെ​​ന്ന യാ​​ഥാ​​ർ​​ഥ്യം.

 

അ​​വ​​ളെ ഭ​​ർ​​ത്താ​​വി​​നെ​​ കൂടിക്കൊ​​ണ്ടു​​വ​​രാ​​മാ​​യി​​രു​​ന്നി​​ല്ലേ ധാ​​ന്യ സ​​ഞ്ചി​​ക്കു​​വേ​​ണ്ടി? എ​​ന്ന അ​​തി​​ക്രൂ​​ര​​മാ​​യ ചോ​​ദ്യ​​ത്തി​​ലൂ​​ടെ പ​​രി​​ഹ​​സി​​ക്കു​​ന്ന​​വ​​ർ സം​​ര​​ക്ഷി​​ക്കാ​​ൻ ഭ​​ർ​​ത്താ​​വു​​ള്ള​​വ​​ൾ ഇ​​ത്ത​​ര​​ത്തി​​ലു​​ള്ള ഇ​​ര​​ക്ക​​ലി​​നെ​​ത്തു​​മോ എ​​ന്നു ചി​​ന്തി​​ക്കു​​ന്ന​​തേ​​യി​​ല്ല. ഒ​​ന്നു​​കി​​ൽ വി​​ധ​​വ; അ​​ല്ലെ​​ങ്കി​​ൽ ഭ​​ർ​​ത്താ​​വുപേക്ഷിച്ചവൾ. ഏതു നിലക്കായാലും രക്ഷകനില്ലാ​​ത്ത ഒ​​രു​​വ​​ൾ മാ​​ത്ര​​മേ ഈ ​​മ​​ട്ടി​​ലു​​ള്ള യാ​​ച​​ന​​ക്കെ​​ത്തു​​ക​​യു​​ള്ളൂ എ​​ന്നു ചി​​ന്തി​​ക്കാ​​നു​​ള്ള ക​​നി​​വോ ക​​ഴി​​വോ ഇ​​ല്ലാ​​ത്ത​​വ​​ർ​​ക്കേ അ​​വ​​​ളെ പ​​രി​​ഹ​​സി​​ക്കാ​​ൻ ക​​ഴി​​യൂ. ക​​നി​​വും ക​​ഴി​​വു​​മു​​ള്ള​​വ​​നും ഉ​​ദാ​​ര​​നു​​മാ​​യ പു​​രു​​ഷ​​ൻ​​പോ​​ലും​​ അ​​വ​​ൾ​​ക്ക് ക​​രു​​ണ​​യോ​​ടെ​​ ദാ​​നം ചെ​​യ്യു​​ക​​യു​​ണ്ടാ​​യി​​ല്ല. ക​​രു​​ണ ഉ​​ണ​​രു​​ന്ന​​ത് കു​​റ​​ച്ചു നി​​മി​​ഷ​​ങ്ങ​​ൾ വൈ​​കി​​യ​​തി​​നുശേ​​ഷ​​മാ​​ണ്. ര​​ണ്ടാം ത​​വ​​ണ അ​​പ്ര​​കാ​​രം അ​​റി​​വെ​​ത്തി​​യ​​ത് ​വൈ​​കി​​യി​​ട്ട​​ല്ല. എ​​ങ്കി​​ലും കൊ​​ടു​​ത്ത​​ത് ചെ​​റി​​യ ദാ​​ന​​മാ​​യി​​പ്പോ​​യി​​ എ​​ന്ന വി​​വേ​​ക​​മാ​​ണ് അ​​ത്ത​​വ​​ണ വൈ​​കി​​യെ​​ത്തു​​ന്ന​​ത്.

ര​​ണ്ടാ​​മ​​ത്തെ സ്ത്രീ​​യു​​ടെ കൈ​​യി​​ലു​​ള്ള​​ത് മു​​ല​​കു​​ടി​​ക്കു​​ന്ന ഒ​​രു പി​​ഞ്ചു​​കു​​ഞ്ഞാ​​ണ്. അ​​തി​​നെ ചൂ​​ണ്ടി​​യു​​ള്ള​​താ​​ണ് യാ​​ച​​ന. ഇ​​ത്ര​​യേ​​റെ അ​​ന്ധ​​മാ​​യ യാ​​ച​​നയിലേ​​ക്ക് ഇ​​ല്ലാ​​യ്മ​​ക​​ളി​​ലു​​ഴ​​ലു​​ന്ന വ​​ർ​​ഗം എ​​ത്തി​​ച്ചേ​​ർ​​ന്നി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. വ​​ർ​​ഗ​​വൈ​​രു​​ധ്യ​​ത്തി​​ന്റെ ഈ ​​ക​​ഠോ​​ര​​ത​​യി​​ലേ​​ക്കാ​​ണ്, അ​​ത്ര​​മാ​​ത്രം ഇ​​രു​​ൾ തി​​ങ്ങു​​ന്ന അ​​ന്ധ​​കൂ​​പ​​ത്തി​​ലേ​​ക്കാ​​ണ് ക​​ഥ അ​​തി​ന്റെ കി​​ര​​ണ​​ങ്ങ​​ൾ തൂ​​കു​​ന്ന​​ത്. ദാ​​ന​​വീ​​രം പ്ര​​ക​​ടി​​പ്പി​​ക്കു​​ന്ന ധീ​​രോ​​ദാ​​ത്ത നാ​​യ​​ക​​ന്മാ​​ർ വാ​​ഴ്ത്ത​​പ്പെ​​ടു​​ന്ന​​തോ​​ടൊ​​പ്പം ദൈ​​ന്യ​​ഭാ​​രം വ​​ഹി​​ക്കു​​ന്ന ദു​​ർ​​ബ​​ല​​ വി​​ഭാ​​ഗ​​ത്തെ മു​​ന്നി​​ലേ​​ക്ക് നീ​​ക്കി​​നി​​ർ​​ത്തി ‘‘ഇ​​വ​​രെച്ചൊ​​ല്ലി​​ കേ​​ഴു​​ക’’; ഇ​​വ​​രെ ഉ​​യ​​ർ​​ത്താ​​ൻ വാ​​ക്കി​ന്‍റെയും പ്ര​​വൃ​​ത്തി​​യു​​ടെ​​യും സ​​മ​​സ്തവീ​​ര്യ​​ങ്ങ​​ളും ഉ​​ണ​​ർ​​ത്തി പ്ര​​യു​​ക്ത​​മാ​​ക്കു​​ക എ​​ന്ന് ​​കഥ ന​​മ്മു​​ടെ​​ കാ​​തി​​ൽ മ​​ന്ത്രി​​ച്ചു​​കൊ​​ണ്ടേ​​യി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. ഉ​​റ​​ങ്ങു​​ന്ന അ​​ന്ത​​​ശ്ചേ​​ത​​ന​​ക​​ളെ​​ ഉ​​ണ​​ർ​​ത്തി ഉ​​യ​​ർ​​ത്തു​​ന്ന ‘ചുവപ്പു ലുങ്കി’​​ എ​​ന്ന ശീ​​ർ​​ഷ​​കം സൂ​​ചി​​പ്പി​​ക്കു​​ന്ന സം​​ഭ​​വ​​ത്തി​​ന​​ല്ല മ​​നു​​ഷ്യസ​​മൂ​​ഹ​​ത്തി​​ൽ അവ​​ശ്യം സം​​ഭ​​വി​​​ക്കേ​​ണ്ട​​താ​​യ ആ​​ത്ഥി​​ക​​സ​​മ​​ത്വ​​ത്തി​​ലേ​​ക്ക് ന​​യി​​ക്കു​​ന്ന വി​​പ്ല​​വ​​ത്തി​​ന്റെ ചു​​വ​​പ്പു​​കൊ​​ടി​​യ​​ട​​യാ​​ള​​മാ​​ണ് ക​​ഥ​​യു​​ടെ കാ​​തലാ​​യ സ്ത്രീ​​ചി​​ത്ര ദ്വ​​യം.

സ​​മാ​​ന്ത​​ര​​മാ​​യ മ​​റ്റൊ​​രു ചി​​ത്ര​​ദ്വ​​യം ഈ ​​വ​​സ്തു​​ത​​ക്ക് ബ​​ലം കൂ​​ട്ടു​​ന്നു. പാ​​വ​​ങ്ങ​​ൾ​​ക്ക് പു​​ണ്ണി​​ൽ വെ​​ണ്ണീ​​റാ​​ണ് തൂ​​കു​​ന്ന​​ത്, മു​​റി​​വു​​ണ​​ക്കാ​​ൻ വേ​​ണ്ടി; പ​​ണ​​ക്കാ​​ർ​​ക്ക് മ​​രു​​ന്നു​​ക​​ളും വേ​​ദ​​ന​​സം​​ഹാ​​രി​​ക​​ളും. പാ​​വ​​ങ്ങ​​ൾ​​ക്ക് ആ​​ഹാ​​ര​​ത്തി​​ന് ധാ​​ന്യസ​​ഞ്ചി​​ കി​​ട്ടു​​ന്നു. പ​​ണ​​ക്കാ​​ർ​​ക്ക് ധാ​​ന്യഭ​​ക്ഷ​​ണ​​ത്തി​​ന് പു​​റ​​മെ​​ വി​​ശി​​ഷ്ട​​ഭോ​​ജ്യ​​ങ്ങ​​ളു​​ടെ കൂ​​മ്പാ​​രം. ഈ ​​വൈ​​രു​​ധ്യ​​ത്തെ​​പ്പ​​റ്റി സ​​മ്പ​​ന്ന​​ർ​​ക്ക് അ​​വ​​ബോ​​ധ​​മു​​ണ​​രു​​ന്നു​​ണ്ട്. എ​​ങ്കി​​ലും ‘‘പ​​ണ​​ക്കാ​​ർ​​ക്ക് തു​​ണ​​ പ​​ണി​​ക്കാ​​ർ; പാ​​വ​​ങ്ങ​​ൾ​​ക്ക് തു​​ണ ത​​മ്പു​​രാ​​ൻ’’ എ​​ന്ന പ്ര​​തി​​ക​​ര​​ണം ആ​​ വൈ​​രു​​ധ്യം പ​​രി​​ഹ​​രി​​ക്കാ​​ൻ ക​​ഴി​​വു​​ള്ള​​ത് ത​​മ്പു​​രാ​​ന് മാ​​ത്ര​​മാ​​ണെന്ന് അ​​വ​​ർ ആ​​ശ്വസി​​ക്കു​​ന്ന​​തി​​നെ സൂ​​ചി​​പ്പി​​ക്കു​​ന്നു. വൈ​​രു​​ധ്യം പ​​രി​​ഹ​​രി​​ക്കാ​​ൻ ത​​ങ്ങ​​ൾ​​ക്ക് ക​​ഴി​​യു​​ന്ന​​ത് ഉ​​ദാ​​ര​​മാ​​യ ദാ​​ന​​ങ്ങ​​ളി​​ലൂ​​ടെ​​യാ​​ണെ​​ന്ന് വി​​ശ്വസി​​ക്കു​​ക​​യുംചെ​​യ്യു​​ന്നു.​​ ഈ ആശ്വാ​​സ​​ത്തി​​ന്റെ​​യും വി​​ശ്വാ​​സ​​ത്തി​​ന്റെ​​യും സ്ഥാ​​ന​​ത്ത് ആ ​​വൈ​​രു​​ധ്യം പ​​രി​​ഹ​​രി​​ക്കു​​ന്ന ക​​ർ​​മ​​ങ്ങ​​ളി​​ലേ​​ക്കാ​​ണ് മ​​നു​​ഷ്യ​​ൻ ഉ​​ണ​​രേ​​ണ്ട​​ത് എ​​ന്ന വ​​സ്തു​​ത​​യി​​ലേ​​ക്കാ​​ണ് ഈ ​​ചി​​ത്ര​​ദ്വ​​യ​​വും ക​​തി​​ർ തൂ​​കു​​ന്ന​​ത്.

സു​​ന്ന​​ത്ത് ആ​​ൺ​​കു​​ഞ്ഞു​​ങ്ങ​​ളോ​​ട് ചെ​​യ്യു​​ന്ന ക്രൂ​​ര​​ത​​യാ​​ണെ​​ന്നും അ​​ത് ഐ​​ന്ദ്രിയ സു​​ഖ വ​​ർ​​ധ​​ന​​ക്ക് ഉ​​ത​​കു​​ക​​യി​​ല്ലെ​​ന്നു​​മാ​​ണ് ക​​ഥ​​യു​​ടെ മു​​ഖ്യ​​ധ്വ​​നി എ​​ന്ന രീ​​തി​​യി​​ൽ ക​​ഥാ​​പാ​​രാ​​യ​​ണം ചെ​​യ്യു​​ന്ന​​വ​​രു​​ണ്ടാ​​വാം. മ​​റ്റു​​ മ​​ത​​ങ്ങ​​ളി​​ലെ പു​​രു​​ഷ​​ന്മാ​​ർ​​ക്കി​​ല്ലാ​​ത്ത ഐ​​ന്ദ്രിയ​​ സു​​ഖ​​വ​​ർ​​ധ​​ന ഒ​​രു വി​​ഭാ​​ഗ​​ത്തി​​ന് ന​​ൽ​​കാ​​ൻ ഈ ​​അ​​നു​​ഷ്ഠാ​​നം ഉ​​ത​​കു​​മോ എ​​ന്ന് ചി​​ന്തി​​ക്കാ​​നു​​ള്ള ​പ്രേര​​ണ ക​​ഥ​​യു​​ടെ കാ​​ത​​ലി​​ലു​​ണ്ട് എ​​ന്ന നി​​രീ​​ക്ഷ​​ണം അ​​പ്ര​​സ​​ക്ത​​മ​​ല്ല. എ​​ങ്കി​​ലും ആ​​ചാ​​ര​​ത്തെ വി​​മ​​ർ​​ശി​​ക്കു​​ന്ന​​തി​​ന​​ല്ല ക​​ഥ​​യി​​ൽ അം​​ഗി​​ത്വം –അ​​ത് അം​​ഗ​​ത്വം മാ​​ത്ര​​മാ​​ണ്. ക്രൂ​​ര​​മാ​​യ ‘റാ​​ഗി​​ങ്’​​ വി​​ദ്യാ​​ർ​​ഥി​​ലോ​​ക​​ത്തുനി​​ന്ന് നി​​ഷ്‍കാ​​സ​​നം ​ചെ​​യ്യ​​ണ​​മെ​​ന്ന വാ​​ദ​​ത്തി​​നു​​ള്ള പ്രാ​​ധാ​​ന്യം ഈ ​​നി​​രീ​​ക്ഷ​​ണ​​ത്തി​​നു​​മു​​ണ്ട്. അ​​തു മാ​​ത്ര​​മാ​​ണ് ക​​ഥ​​യു​​ടെ സ​​ന്ദേ​​ശ​​മെ​​ന്ന രീ​​തി​​യി​​ലു​​ള്ള പാ​​രാ​​യ​​ണം അ​​പൂ​​ർ​​ണ​​മാ​​ണെ​​ന്നാ​​ണ് ഇ​​വി​​ടെ സൂ​​ചി​​പ്പി​​ക്കു​​ന്ന​​ത്.​​ അ​​ത്ര​​ മാ​​ത്ര​​മാ​​ണ് സ​​ന്ദേ​​ശ​​മെ​​ങ്കി​​ൽ ആ ​​സ്ത്രീ ചി​​ത്ര​​ദ്വ​​യ​​ത്തി​​നോ ക​​ർ​​മ​​നി​​ർ​​വ​​ഹ​​ണ​​ത്തി​​ൽ ദ​​രി​​ദ്ര​​ർ​​ക്കും പ​​ണ​​ക്കാ​​ർ​​ക്കു​​മു​​ള്ള വ്യ​​ത്യാ​​സ​​ത്തി​​ന്റെ ചി​​ത്ര​​ദ്വ​​യ​​മോ ക​​ഥ​​യി​​ലു​​ണ്ടാ​​കു​​മാ​​യി​​രു​​ന്നി​​ല്ല​​ല്ലോ.

‘ചുവപ്പു ലുങ്കി’​​യെ​​ന്ന ക​​ഥ അ​​തി​​ന്റെ പാ​​രാ​​യ​​ണ സാ​​ധ്യ​​ത​​ക​​ളു​​ടെ വൈ​​വി​​ധ്യം കൊ​​ണ്ടു​​കൂ​​ടി​​യാ​​ണ് മ​​ഹ​​ത്തരമായി​​ത്തീ​​രു​​ന്ന​​ത്.

(തുടരും)

Tags:    
News Summary - Dr. M. Leelavati on the stories of Banu Mushtaq

വായനക്കാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങള്‍ അവരുടേത്​ മാത്രമാണ്​, മാധ്യമത്തി​േൻറതല്ല. പ്രതികരണങ്ങളിൽ വിദ്വേഷവും വെറുപ്പും കലരാതെ സൂക്ഷിക്കുക. സ്​പർധ വളർത്തുന്നതോ അധിക്ഷേപമാകുന്നതോ അശ്ലീലം കലർന്നതോ ആയ പ്രതികരണങ്ങൾ സൈബർ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമാണ്​. അത്തരം പ്രതികരണങ്ങൾ നിയമനടപടി നേരിടേണ്ടി വരും.