ജില്ലാ വിഭജനം: മാറ്റി വരക്കണം കേരളത്തിന്റെ വികസന ഭൂപടം

കേരളത്തിന്റെ ജില്ലാ ഭൂപടം അവസാനമായി അടിസ്ഥാനപരമായി മാറിയത് 1984-ൽ കാസർഗോഡ് ജില്ല രൂപീകരിച്ചതോടെയാണ്. അതിനുശേഷം നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി കേരളത്തിന്റെ ജനസംഖ്യാ ഘടന, നഗരവൽക്കരണം, സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രീകരണം, പ്രവാസം, ഗതാഗത ശൃംഖല, വയോജന ജനസംഖ്യ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ദുരന്തസാധ്യത എന്നിവയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.

എന്നാൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രാദേശിക ഭരണഘടകമായ ജില്ലയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടനയിൽ കാര്യമായ മാറ്റമുണ്ടായിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് പുതിയ ജില്ലകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഇപ്പോഴത്തെ ചർച്ചയെ ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യമെന്ന പരിധിയിൽ മാത്രം കാണാതെ കേരളത്തിന്റെ ഭരണപരവും സാമ്പത്തികവുമായ പുനഃസംഘടനയുടെ ആവശ്യകത എന്ന നിലയിൽ വിലയിരുത്തേണ്ട സമയമാണിത്.

കേരളം രൂപീകരിച്ച 1956 മുതൽ ജില്ലകളുടെ എണ്ണം പല ഘട്ടങ്ങളിലായി വർധിച്ചതുതന്നെ ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭരണചരിത്രം മാറുന്ന ജനസംഖ്യയ്ക്കും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിനും അനുസരിച്ച് അതിർത്തികൾ പുനഃക്രമീകരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കുന്നു. എന്നാൽ 1984ന് ശേഷം ഈ പ്രക്രിയ നിശ്ചലമായി. ഈ കാലയളവിൽ കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭൂമിശാസ്ത്രം തന്നെ മാറി.

കൊച്ചി ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര-വ്യവസായ കേന്ദ്രമായി വളർന്നു; തിരുവനന്തപുരം, കോഴിക്കോട് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ പുതിയ സേവനമേഖലാ കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറി; മലബാറിൽ പ്രവാസി വരുമാനത്തെ ആധാരമാക്കിയ വ്യാപാര-സേവന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വളർന്നു; മലയോര മേഖലകളുടെ സാമ്പത്തികവും പരിസ്ഥിതിപരവുമായ പ്രത്യേകതകൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി. എന്നിട്ടും ഈ വ്യത്യസ്ത പ്രദേശങ്ങളെ പലപ്പോഴും പഴയ ഭരണപരിധികളിലാണ് ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നത്.

2011-ലെ ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുപ്പ് ഈ അസന്തുലിതാവസ്ഥ വ്യക്തമാക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 3.34 കോടിയായിരുന്നപ്പോൾ മലപ്പുറത്ത് 41.13 ലക്ഷം, തിരുവനന്തപുരത്ത് 33.01 ലക്ഷം, എറണാകുളത്ത് 32.82 ലക്ഷം, തൃശ്ശൂരിൽ 31.21 ലക്ഷം, കോഴിക്കോട്ട് 30.86 ലക്ഷം ജനങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. മറുവശത്ത് വയനാട്ടിൽ 8.17 ലക്ഷം, ഇടുക്കിയിൽ 11.09 ലക്ഷം, പത്തനംതിട്ടയിൽ 11.97 ലക്ഷം മാത്രമായിരുന്നു.

അതായത് ജനസംഖ്യയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജില്ലയും ഏറ്റവും ചെറിയ ജില്ലയും തമ്മിൽ അഞ്ചിരട്ടിയോളം വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ എല്ലാ ജില്ലകൾക്കും ഒരേ തരത്തിലുള്ള ഭരണപരമായ ഭാരമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്നത് യാഥാർത്ഥ്യബോധമുള്ള സമീപനമല്ല.

എന്നാൽ ഭാവിയിലെ ജില്ലാ പുനഃസംഘടനയ്ക്ക് 2011-ലെ കണക്ക് മാത്രം മതിയാകില്ല. 2036-ലെയും 2047-ലെയും ജനസംഖ്യാ ഘടന പരിഗണിക്കേണ്ടതാണ്. കേരളം പൊതുവിൽ കുറഞ്ഞ ജനസംഖ്യാ വളർച്ച, കുറഞ്ഞ ജനനനിരക്ക്, ഉയർന്ന ആയുർദൈർഘ്യം, വയോജന വർധന, പ്രവാസം തുടങ്ങിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുകയാണ്. എന്നാൽ ഈ demographic transition എല്ലാ ജില്ലകളിലും ഒരേ രീതിയിലല്ല. മലപ്പുറം പോലുള്ള ജില്ലകൾ താരതമ്യേന ഉയർന്ന ജനസംഖ്യാ വളർച്ച തുടരുമ്പോൾ പത്തനംതിട്ട, ഇടുക്കി തുടങ്ങിയ ജില്ലകൾ ജനസംഖ്യാ സ്ഥിരതയോ കുറവോ നേരിടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. നിലവിലെ ഔദ്യോഗിക പ്രവണതകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ആസൂത്രണ സാഹചര്യത്തിൽ 2047ഓടെ മലപ്പുറം 50 ലക്ഷത്തിന് മുകളിലേക്ക് നീങ്ങാനും എറണാകുളം 36–37 ലക്ഷത്തോടടുത്തെത്താനും സാധ്യതയുണ്ട്. മറുവശത്ത് വയനാട് ഏകദേശം 9 ലക്ഷവും ഇടുക്കി, പത്തനംതിട്ട എന്നിവ 10–11 ലക്ഷം പരിധിയിലും തുടരാം. ഇവ ഔദ്യോഗിക 2047 പ്രവചനങ്ങളല്ല; ഭാവി ആസൂത്രണത്തിനുള്ള സാധ്യതാ കണക്കുകൾ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ ഈ വ്യത്യാസം തന്നെ ഭാവിയിലെ ഭരണഘടനയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ മതിയായ മുന്നറിയിപ്പാണ്.

അതുകൊണ്ട് ഒരു പ്രധാന ചോദ്യം ഉയരുന്നു: 50 ലക്ഷത്തിലധികം ജനങ്ങളുള്ള ഒരു ജില്ലക്കും 10 ലക്ഷത്തോളം ജനങ്ങളുള്ള മറ്റൊരു ജില്ലക്കും ഒരേ ഭരണഘടനയും ഒരേ വിഭവവിതരണ സമീപനവും തുടരുന്നത് കാര്യക്ഷമമാണോ? അതിന്റെ മറുപടി ജനസംഖ്യയിൽ മാത്രം അന്വേഷിക്കാനാവില്ല.

ഒരു ജില്ലയിലെ ഭൂവിസ്തീർണ്ണം, ജനസാന്ദ്രത, നഗരവൽക്കരണം, സാമ്പത്തിക ഉൽപ്പാദനം, തൊഴിൽ വിപണി, ജനങ്ങളുടെ വരുമാനം, കുടിയേറ്റം, വയോജന അനുപാതം, ദാരിദ്ര്യം, ആരോഗ്യ-വിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ, റോഡ്-ഗതാഗത ബന്ധം, പരിസ്ഥിതി സംവേദനക്ഷമത, ദുരന്തസാധ്യത, ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തേക്കുള്ള യാത്രാസമയം എന്നിവ ഒരുമിച്ച് പരിഗണിക്കേണ്ടതാണ്.

ഇതോടെയാണ് ജില്ലാപുനഃസംഘടന ഒരു സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ വിഷയമായി മാറുന്നത്. ജില്ലയുടെ അതിർത്തി ഭരണപരമായ രേഖ മാത്രമല്ല; സർക്കാർ വിഭവങ്ങൾ എവിടേക്ക് പോകുന്നു, പുതിയ ആശുപത്രി എവിടെ വരുന്നു, വ്യവസായ നിക്ഷേപം എവിടെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ എവിടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു, വികസനപദ്ധതികൾക്ക് മുൻഗണന ലഭിക്കുന്നത് ഏത് പ്രദേശത്തിനാണ് എന്നതിനെല്ലാം അതുമായി ബന്ധമുണ്ട്. അതിനാൽ ജില്ലാപുനഃസംഘടനയിൽ പ്രാദേശിക വികസനനീതി എന്ന ആശയവും ഉൾപ്പെടുത്തണം.

ഇവിടെ മലപ്പുറത്തിന്റെ പ്രശ്നം പ്രത്യേകമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. 41.13 ലക്ഷം ജനസംഖ്യയുള്ള ജില്ല എന്നത് തന്നെ വലിയ ഭരണഭാരമാണ്. അതിനൊപ്പം ഉയർന്ന ജനസാന്ദ്രത, യുവജനസംഖ്യ, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ വേഗത്തിലുള്ള വളർച്ച, പ്രവാസി സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, വ്യാപാര-സേവന മേഖലയുടെ വികാസം എന്നിവയുണ്ട്.

2047-ലെ ജനസംഖ്യാ സാഹചര്യം കൂടി പരിഗണിച്ചാൽ ഇന്നത്തെ ജില്ലാ ഘടന ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ സമ്മർദ്ദം നേരിടാം. അതിനാൽ തിരൂർ, തിരൂരങ്ങാടി തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പുതിയ ജില്ലയുടെ ആവശ്യം പ്രാദേശിക തിരിച്ചറിയലിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമായി കാണാതെ ഭരണഭാരം, സേവനപ്രവേശനം, സാമ്പത്തിക വികേന്ദ്രീകരണം, വികസന ആസൂത്രണം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പഠിക്കണം.

എറണാകുളത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമാണ്. കൊച്ചി കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള തുറമുഖം, ലോജിസ്റ്റിക്സ്, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ, ധനകാര്യം, ആരോഗ്യപരിചരണം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിനോദസഞ്ചാരം, ഉൽപ്പാദനം തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ ഒരു വലിയ നഗര-സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ മൂവാറ്റുപുഴ–കോതമംഗലം–പിറവം മേഖലയ്ക്ക് കാർഷികം, ഭക്ഷ്യസംസ്കരണം, ചെറുകിട-ഇടത്തരം വ്യവസായം, മലയോര വിനോദസഞ്ചാരം തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത സാമ്പത്തിക സവിശേഷതകളുണ്ട്. അതിനാൽ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത സാമ്പത്തിക ഭൂമിശാസ്ത്രങ്ങളെ ഒരേ ജില്ലാ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ തുടരുന്നതാണോ ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമം എന്ന ചോദ്യവും വസ്തുനിഷ്ഠമായി പരിശോധിക്കണം.

ഇവിടെ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിലെ അവസരച്ചെലവ് എന്ന ആശയം പ്രധാനമാണ്. ഒരു പുതിയ ജില്ല രൂപീകരിക്കുമ്പോൾ സർക്കാർ ചെലവഴിക്കുന്ന പണം മറ്റൊരു വികസനപദ്ധതിക്ക് ഉപയോഗിക്കാമായിരുന്നു. അതിനാൽ പുതിയ ജില്ലയ്ക്ക് ആവശ്യമായ കെട്ടിടങ്ങൾ, കലക്ടറേറ്റ്, റവന്യൂ-പോലീസ് സംവിധാനങ്ങൾ, ജീവനക്കാർ, വാഹനങ്ങൾ, വിവരസാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യം എന്നിവയുടെ മൂലധനച്ചെലവും ആവർത്തനച്ചെലവും കണക്കാക്കണം. എന്നാൽ അതിന്റെ മറുവശത്ത് ജനങ്ങളുടെ യാത്രാച്ചെലവ്, നഷ്ടപ്പെടുന്ന തൊഴിൽദിവസങ്ങൾ, ഭരണനടപടികളുടെ കാലതാമസം, പദ്ധതി നടപ്പാക്കലിലെ വൈകൽ, സ്വകാര്യ നിക്ഷേപത്തിലെ തടസ്സങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സാമ്പത്തിക നഷ്ടവും കണക്കാക്കണം.

ഒരു ഉദാഹരണ കണക്കിൽ, പുതിയ ജില്ലയ്ക്ക് ₹250-500 കോടി പ്രാരംഭ മൂലധനച്ചെലവും വർഷം ₹30-35 കോടി അധിക ആവർത്തനച്ചെലവും ഉണ്ടെന്ന് കരുതാം. 15 വർഷത്തിൽ മൊത്തം ചെലവ് ഏകദേശം ₹700-1000 കോടി വരും. മറുവശത്ത് ജനങ്ങളുടെ യാത്രയും സമയവും ലാഭിക്കുന്നതിലൂടെ, സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ കാര്യക്ഷമത വർധിക്കുന്നതിലൂടെ, പുതിയ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും സർക്കാർ വരുമാനത്തിലൂടെയും വർഷം ശരാശരി ₹60-65 കോടിയുടെ സാമ്പത്തിക നേട്ടം ഉണ്ടാകുന്നുവെങ്കിൽ 15 വർഷത്തെ മൊത്തം നേട്ടം ₹900-1000 കോടിയാകാം. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ഭരണച്ചെലവ് ഒരു ഉൽപ്പാദനക്ഷമമായ പൊതുനിക്ഷേപമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത് ഔദ്യോഗിക കണക്കല്ല; യഥാർത്ഥ ചെലവ്–ലാഭ പഠനം എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്നതിന്റെ മാതൃക മാത്രമാണ്.

ഇതോടൊപ്പം പുതിയ ജില്ല ഒരു പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വളർച്ചാകേന്ദ്രമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയും വിലയിരുത്തണം. പുതിയ സർക്കാർ ഓഫീസുകൾക്കൊപ്പം ബാങ്കിങ്, ആരോഗ്യപരിചരണം, വിദ്യാഭ്യാസം, താമസസൗകര്യം, വ്യാപാരം, ഗതാഗതം, പ്രൊഫഷണൽ സേവനങ്ങൾ, ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ വളരാം. ജില്ലാ ആസ്ഥാനം കേന്ദ്രീകരിച്ച് പുതിയ നിക്ഷേപങ്ങളും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കാനാകും. എന്നാൽ ഇത് സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കില്ല. പുതിയ ജില്ലയോടൊപ്പം ഒരു പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വികസന പദ്ധതി കൂടി വേണം.

കേരളത്തിന്റെ വികേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ വിഷയം കൂടുതൽ പ്രസക്തമാണ്. തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്ക് വലിയ തോതിൽ വികസന വിഭവങ്ങൾ കൈമാറുന്ന കേരളത്തിൽ ജില്ലാതല ആസൂത്രണത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അതിനാൽ ജനസംഖ്യയ്ക്കൊപ്പം ദാരിദ്ര്യം, ഭൂവിസ്തീർണ്ണം, ജനസാന്ദ്രത, അടിസ്ഥാനസൗകര്യക്കുറവ്, വയോജനങ്ങളുടെ അനുപാതം, യുവജനസംഖ്യ, പരിസ്ഥിതി സംവേദനക്ഷമത, സ്വന്തം വരുമാനശേഷി തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുത്തി ജില്ലാ വിഭവവിതരണ സൂചിക രൂപപ്പെടുത്തണം. വലിയ ജില്ലയ്ക്ക് കൂടുതൽ ഫണ്ട് എന്ന ലളിതമായ സമീപനത്തിന് പകരം ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ചുള്ള വിഭവവിതരണം ആയിരിക്കണം ലക്ഷ്യം.

എന്നാൽ ജില്ലാ പുനഃസംഘടന രാഷ്ട്രീയ പക്ഷപാതത്തിന്റെ ഉപകരണമാകാനുള്ള സാധ്യതയും ഉണ്ട്. ഒരു പ്രദേശത്തിന് രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം പുതിയ ജില്ല നൽകുകയും സമാനമായ ഭരണപ്രശ്നങ്ങളുള്ള മറ്റൊരു പ്രദേശത്തെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്താൽ പുതിയ അസമത്വം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടും. അതിനാൽ മലപ്പുറം, മൂവാറ്റുപുഴ, ഷൊർണൂർ, വടകര, നെയ്യാറ്റിൻകര തുടങ്ങി ഉയരുന്ന എല്ലാ ആവശ്യങ്ങളും ഒരേ മാനദണ്ഡത്തിൽ പരിശോധിക്കണം. ജില്ലാ പുനഃസംഘടന ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ നേട്ടത്തിനുള്ള നടപടിയല്ല; ജനങ്ങളുടെ ഭരണാവകാശവും വികസനനീതിയും ഉറപ്പാക്കാനുള്ള സ്ഥാപനപരമായ പരിഷ്കാരമായിരിക്കണം.

ഇതിനായി കേരളത്തിൽ ഒരു ജില്ലാ പുനഃസംഘടനയും വിഭവവിതരണവും സംബന്ധിച്ച സ്വതന്ത്ര കമ്മിഷൻ രൂപീകരിക്കേണ്ടത് ഉചിതമാണ്. 14 ജില്ലകളെയും ജനസംഖ്യ, 2036-ലെ ഔദ്യോഗിക പ്രവചനങ്ങൾ, 2047-ലെ സാധ്യതാ കണക്കുകൾ, ഭൂവിസ്തീർണ്ണം, ജനസാന്ദ്രത, മൊത്തം ജില്ലാ ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം, പ്രതിശീർഷ വരുമാനം, നഗരവൽക്കരണം, തൊഴിൽ, കുടിയേറ്റം, വയോജനസംഖ്യ, അടിസ്ഥാനസൗകര്യക്കുറവ്, പരിസ്ഥിതി, ദുരന്തസാധ്യത, ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തേക്കുള്ള പ്രവേശനസൗകര്യം, സാമ്പത്തിക ശേഷി എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിക്കണം. ഓരോ നിർദ്ദേശത്തിനും 15–20 വർഷത്തെ സാമ്പത്തിക ചെലവ്–ലാഭ വിശകലനവും സാമൂഹിക ആഘാത പഠനവും നിർബന്ധമാക്കണം.

ഇത്തരമൊരു സമീപനം ഒരു പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ തെറ്റിദ്ധാരണയും ഒഴിവാക്കും. പുതിയ ജില്ല സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതല്ല ലക്ഷ്യം; ആവശ്യമായിടത്ത് ശരിയായ ഭരണഘടന സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. ചില വലിയ ജില്ലകൾ വിഭജിക്കേണ്ടി വരാം; ചില ചെറിയ ജില്ലകൾക്ക് വിഭജനം ആവശ്യമില്ലാതിരിക്കാം; ചിലയിടങ്ങളിൽ പുതിയ ജില്ലയ്ക്ക് പകരം താലൂക്ക് പുനഃസംഘടനയോ ശക്തമായ പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനമോ മതിയാകാം. തീരുമാനം കണക്കുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കണം.

അവസാനം ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം “കേരളത്തിന് എത്ര ജില്ലകൾ വേണം?” എന്നതല്ല. “2047-ലെ കേരളത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തിനും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ഏറ്റവും മികച്ച ഭരണവും വികസനവും എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കാം?” എന്നതാണ്. മലപ്പുറം 50 ലക്ഷത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോഴും ചില ജില്ലകൾ ജനസംഖ്യാ ഇടിവും വയോജന വർധനയും നേരിടുന്നുവെങ്കിൽ, 1984-ലെ ഭരണഭൂപടത്തെ മാറ്റമില്ലാത്ത സത്യമായി കാണുന്നത് യുക്തിസഹമല്ല.

കേരളത്തിന് വേണ്ടത് കൂടുതൽ കളക്ടറേറ്റുകളും സർക്കാർ ഓഫീസുകളും മാത്രമല്ല; ജനങ്ങളോട് അടുത്ത ഭരണവും നീതിയുക്തമായ വിഭവവിതരണവും പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും 2047-ലെ ജനസംഖ്യാ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഭരണഘടനയുമാണ്.

1984-ൽ കാസർഗോഡ് രൂപീകരിച്ചതോടെ അവസാനിച്ച ജില്ലാ പുനഃസംഘടനാ അധ്യായം വീണ്ടും തുറക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത് രാഷ്ട്രീയ അതിർത്തികൾ പുനർവരയ്ക്കാനുള്ള അവസരമാകരുത്. കേരളത്തിന്റെ അടുത്ത അമ്പത് വർഷത്തെ ഭരണ-സാമ്പത്തിക ഭൂപടം ശാസ്ത്രീയമായി പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യാനുള്ള അവസരമായിരിക്കണം. ജനസംഖ്യയെ എണ്ണുക മാത്രം പോരാ; ഓരോ പൗരനും ലഭിക്കുന്ന ഭരണസേവനത്തിന്റെ ചെലവും സമയവും, ഓരോ രൂപ സർക്കാർ ചെലവഴിക്കുന്നതിന്റെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പ്രതിഫലവും, 2047-ൽ ആ പ്രദേശത്തിന് ഉണ്ടാകുന്ന ആവശ്യങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കണക്കാക്കണം. അതാണ് കേരളത്തിന്റെ പുതിയ ജില്ലാ ഭൂപടത്തിന് വേണ്ട യഥാർത്ഥ മാനദണ്ഡം.