പ്രിയദർശിനി സൗജന്യ യാത്രാ പദ്ധതി: സാമൂഹിക മുന്നേറ്റമോ, പൊതുഖജനാവിനു മേലുള്ള ഭാരമോ?

കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക മേഖലകളിൽ സജീവ ചർച്ചയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.യിൽ നടപ്പിലാക്കിയ 'പ്രിയദർശിനി' സൗജന്യ സ്ത്രീ യാത്രാ പദ്ധതി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് പദ്ധതി വിജയകരമായി 100 ദിവസങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ, 12.90 കോടി സൗജന്യ യാത്രകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയതായി സർക്കാർ അറിയിച്ചു. സ്ത്രീകളുടെ യാത്രാസ്വാതന്ത്ര്യവും പൊതുഗതാഗത ഉപയോഗവും വർധിപ്പിച്ച ജനപ്രിയ പദ്ധതിയെന്ന നിലയിൽ ഇതിന് വലിയ സ്വീകാര്യത ലഭിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, പദ്ധതിയുടെ ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക ആഘാതത്തെക്കുറിച്ചും സംസ്ഥാന പൊതുഖജനാവിനു മേലുള്ള ബാധ്യതയെക്കുറിച്ചുമുള്ള ചർച്ചകളും ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്.

1. യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത എത്ര?

സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ആദ്യ 97 ദിവസങ്ങളിൽ നൽകിയ സൗജന്യ യാത്രകളുടെ മൊത്തം ടിക്കറ്റ് മൂല്യം ₹266.53 കോടിയാണ്; അതായത് പ്രതിദിനം ശരാശരി ₹2.75 കോടി. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പദ്ധതിയുടെ വാർഷിക സാമ്പത്തിക വ്യാപ്തി ഏകദേശം ₹1,002 കോടിയോളം വരുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ഒരു പ്രധാന വസ്തുതയുണ്ട്: ₹266.53 കോടി എന്നത് സർക്കാർ നേരിട്ട് ചെലവാക്കിയ പണമല്ല, മറിച്ച് സൗജന്യ യാത്രകളുടെ കണക്കാക്കപ്പെട്ട ടിക്കറ്റ് മൂല്യം മാത്രമാണ്. ഒരു പദ്ധതിയുടെ യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത വിലയിരുത്താൻ താഴെ പറയുന്ന ഘടകങ്ങൾ കൃത്യമായി തിട്ടപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്:

● സൗജന്യ യാത്രകൾ മൂലം കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.ക്കുണ്ടായ യഥാർത്ഥ വരുമാന നഷ്ടം എത്രയാണ്?

● യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം വർധിച്ചതിലൂടെ (കൂടുതൽ പുരുഷ യാത്രക്കാരോ മറ്റ് യാത്രാ ഇനങ്ങളോ വഴി) കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.ക്ക് എന്തെങ്കിലും അധിക വരുമാനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടോ?

● ഈ ബാധ്യത നികത്താൻ സർക്കാർ ഖജനാവിൽ നിന്ന് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.ക്ക് നേരിട്ട് നൽകേണ്ടിവരുന്ന സബ്‌സിഡി അല്ലെങ്കിൽ നഷ്ടപരിഹാര തുക എത്രയാണ്?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ കണക്കുകൾ ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ പദ്ധതി സർക്കാരിന് ഉണ്ടാക്കുന്ന നേരിട്ടുള്ള ധനബാധ്യത എത്രയെന്ന് വിലയിരുത്താനാകൂ.

2. വിപണിയിലെ പണപ്രവാഹവും ഉപഭോഗവും

പദ്ധതി വഴി സ്ത്രീകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന യാത്രാ ഇളവ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നത് സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. യാത്രാച്ചെലവുകൾ ഒഴിവായതോടെ ആ തുക വിപണിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാവുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര തത്വങ്ങളനുസരിച്ച്, താഴെത്തട്ടിലും ഇടത്തരം കുടുംബങ്ങളിലുമുള്ള സ്ത്രീകൾ യാത്രാച്ചെലവിൽ ലാഭിക്കുന്ന പണം നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങൾ, ആരോഗ്യം, കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയ മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിപണിയിൽ തന്നെ ചെലവഴിക്കാൻ സാധ്യത കൂടുതലാണ്. ഇത് പ്രാദേശിക വിപണികളിൽ ഉപഭോഗം വർധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും.

കൂടാതെ, യാത്രാച്ചെലവ് കുറയുന്നത് സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം ഉയർത്താനും, കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ദൂരസ്ഥലങ്ങളിലെ തൊഴിലവസരങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്താനും വഴിയൊരുക്കും.

എന്നാൽ ഇതിന്റെ മറുപുറം കൂടി കാണാതിരുന്നുകൂടാ: ഈ ഉപഭോഗ വർധനവിൽ നിന്നും തൊഴിൽ മുന്നേറ്റത്തിൽ നിന്നും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കുണ്ടാകുന്ന നേട്ടം, വർഷംതോറും പൊതുഖജനാവിൽ നിന്ന് വകയിരുത്തേണ്ടി വരുന്ന ₹1,000 കോടിയോളം രൂപയുടെ ബാധ്യതയെ മറികടക്കാൻ പര്യാപ്തമാണോ എന്ന് തെളിയിക്കുന്ന സമഗ്രമായ പഠനങ്ങൾ ഇനിയും പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല.

3. അവസരച്ചെലവും മുൻഗണനകളും (Opportunity Cost)

ധനപ്രതിസന്ധി നേരിടുന്ന ഒരു സംസ്ഥാനത്തെ സംബന്ധിച്ച് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാമ്പത്തിക ഘടകമാണ് 'അവസരച്ചെലവ്'. വിഭവങ്ങൾ പരിമിതമായിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു മേഖലയിലേക്ക് മാറ്റിവെക്കുന്ന ഓരോ രൂപയ്ക്കും മറ്റൊരു വികസന സാധ്യത നഷ്ടപ്പെടുന്നുണ്ട്.

ഈ പദ്ധതിക്കായി നീക്കിവെക്കുന്ന തുക ഉപയോഗിച്ച്:

● കടുത്ത സാമ്പത്തിക പരാധീനത നേരിടുന്ന കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.യുടെ ഫ്ലീറ്റ് നവീകരിക്കാനും സർവീസുകളുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താനും കഴിയുമായിരുന്നോ?

● സ്ത്രീ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്ന മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനങ്ങൾക്കോ അല്ലെങ്കിൽ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പദ്ധതികൾക്കോ ഇത് മുൻഗണന നൽകി ഉപയോഗിക്കാമായിരുന്നോ?

ഒരു ക്ഷേമപദ്ധതി വിലയിരുത്തപ്പെടേണ്ടത് അത് നൽകുന്ന സൗജന്യത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയിൽ മാത്രമല്ല, അതേ വിഭവങ്ങൾ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും വിനിയോഗിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ ലഭിക്കുമായിരുന്ന സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക നേട്ടവുമായി താരതമ്യം ചെയ്തുകൊണ്ടായിരിക്കണം.

ജനകീയതയ്ക്കപ്പുറം ധനസുസ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കണം

സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനും പൊതുഗതാഗത ഉപയോഗം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും പ്രിയദർശിനി പദ്ധതി വലിയ സംഭാവന നൽകുന്നുണ്ട് എന്നതിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യബോധമില്ലാത്ത സബ്‌സിഡികൾ ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ പൊതുഗതാഗത സംവിധാനത്തെയും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ധനസ്ഥിതിയെയും തളർത്താൻ ഇടയാക്കരുത്.

പദ്ധതിയുടെ വിജയം എത്ര യാത്രക്കാർ ബസിൽ കയറി എന്നതിലല്ല, മറിച്ച് പൊതുഖജനാവിനെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലാക്കാതെ ഇത് എത്രകാലം സുസ്ഥിരമായി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയും എന്നതിലാണ്. അതിനാൽ പദ്ധതിയുടെ യഥാർത്ഥ വാർഷിക ധനബാധ്യത, വരുമാന നഷ്ടം, സബ്‌സിഡി ചെലവുകൾ, വിപണിയിലുണ്ടാകുന്ന മൊത്തത്തിലുള്ള പ്രതിഫലനം എന്നിവ സംബന്ധിച്ച വ്യക്തമായ ധനശ്വേതപത്രം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ സർക്കാർ തയ്യാറാകണം.