എന്താണ് ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രസ്ഥാനം
ഗ്രന്ഥശാലകളുടെ പ്രചാരണം, വായനയുടെ പ്രോത്സാഹനം, പൊതുജനങ്ങളുടെ ഉദ്ബുദ്ധത തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യമാക്കി നടക്കുന്ന ജനകീയ പ്രചാരണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുടെ ഉണര്‍വാണ് ഗ്രന്ഥശാലാപ്രസ്ഥാനംകൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്.

ഗ്രന്ഥശാലാ സംഘങ്ങള്‍
ഗ്രന്ഥശാലാപ്രസ്ഥാനത്തിന്‍െറ വളര്‍ച്ചക്കുവേണ്ടി ദേശീയ തലത്തില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന പ്രധാന സംഘടനകള്‍ ഇവയാണ്:
* ഇന്ത്യന്‍ ലൈബ്രറി അസോസിയേഷന്‍ (ILA).
* ഇന്ത്യന്‍ അസോസിയേഷന്‍ ഓഫ് സ്പെഷല്‍ ലൈബ്രറീസ്
   ആന്‍ഡ് ഇന്‍ഫര്‍മേഷന്‍ സെന്‍േറഴ്സ് (iaslic).
* ഇന്ത്യന്‍ അസോസിയേഷന്‍ ഓഫ് അക്കാദമിക്
  ലൈബ്രറീസ് (indaal).
* ഇന്ത്യന്‍ അസോസിയേഷള്‍ ഓഫ് ടീച്ചേഴ്സ് ഓഫ്
   ലൈബ്രറി ആന്‍ഡ് ഇന്‍ഫര്‍മേഷന്‍ സയന്‍സ് (iatlis).

മഞ്ഞനിറമുള്ള റോസാപ്പൂവ്
തണുപ്പുകാലത്തിന്‍െറ ഒടുവില്‍ ഒരുദിവസം രാവിലെ അയാള്‍ തോട്ടത്തില്‍ വേല ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോള്‍ അവള്‍ വന്നുചോദിച്ചു.
‘‘ ഇതെന്താ?’’
വളരെ അകലെനിന്നു വരുത്തിയ റോസാച്ചെടി നടുന്നതില്‍ അയാള്‍ മുഴുകിയിരിക്കുകയായിരുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ആദ്യം അയാള്‍ അതുകേട്ടില്ല. അവള്‍ വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോള്‍ ഒരു സ്വപ്നത്തില്‍നിന്നെന്നപോലെ അയാള്‍ ഞെട്ടിയുണര്‍ന്നു.
വേലിയുടെ അരികില്‍ ആകാംക്ഷയോടെ നിന്നിരുന്ന കുട്ടിയെ നോക്കിയപ്പോള്‍ അയാളുടെ ഹൃദയമിടിപ്പ് പൊടുന്നനെ നിന്നതുപോലെയായി.
ഒടുവില്‍ കണ്ടതിനുശേഷം കുട്ടി അത്രമാത്രം മാറിപ്പോയിരിക്കുന്നു.
അയാളോര്‍ത്തു: ഇപ്പോള്‍ ഇവള്‍ക്കു മുഖം മാത്രമേയുള്ളൂ.
മുഖം...
നീ ഇതുവരെ എവിടെയായിരുന്നു. നിനക്കെന്തുപറ്റി എന്നൊന്നും അയാള്‍ക്കു ചോദിക്കുവാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല.
ആശ്ചര്യത്തോടും വേദനയോടും കൂടെ അവളെ നോക്കി നില്‍ക്കാനേ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ.
കുട്ടി വീണ്ടും ചോദിച്ചു:
‘‘ഇതെന്താ?’’
അയാള്‍ പറഞ്ഞു:
‘‘ഇതോ? ഇതൊരു റോസാച്ചെടി.’’
‘‘എന്തു റോസാച്ചെടി?’’
‘‘മഞ്ഞനിറമുള്ള...’’
കുട്ടിക്ക് വലിയ അദ്ഭുതം തോന്നി. മഞ്ഞനിറമുള്ള...
‘‘ഞാനിതുവരെ മഞ്ഞനിറമുള്ള റോസാപ്പൂവ് കണ്ടിട്ടില്ല.’’
അയാള്‍ പറഞ്ഞു:
‘‘ഇനി കാണാമല്ളോ.’’
കുട്ടി അയാളെനോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചു.
അപ്പോള്‍ അയാള്‍ പെട്ടെന്നോര്‍ത്തു: ഇവള്‍ ഇതുവരെ ഒരു പൂവിന് ചോദിക്കുകയോ ഞാന്‍ കൊടുക്കുകയോ ഉണ്ടായിട്ടില്ലല്ളോ...!
ആ കുട്ടിയുടെ മുമ്പില്‍ താന്‍ പെട്ടെന്നു നഗ്നനായതുപോലെ അയാള്‍ക്കുതോന്നി.
 അയാര്‍ കുണ്ഠിതത്തോടെ പറഞ്ഞു:
‘‘ഇതിലുണ്ടാകുന്ന ആദ്യത്തെ പൂവു നിനക്കാണ്. നിനക്കു മാത്രമാണ്.’’
കുട്ടിക്കതു വിശ്വസിക്കുവാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല.
‘‘എനിക്കു തരും!’’
ഒരു നിശ്വാസംപോലെ കുട്ടി പതുക്കെ പറഞ്ഞു:
‘‘ഞാനിതുവരെ മഞ്ഞനിറമുള്ള റോസാപ്പൂവു കണ്ടിട്ടില്ല.’’
അയാള്‍ക്കു കരച്ചില്‍ വരുന്നതുപോലെ തോന്നി.
ആ കുട്ടിയെ നോക്കി നിന്നപ്പോള്‍ അവളെ പിടിച്ചു മാറോടണക്കുവാനും അവളെ തലോടുവാനും അവളുടെ മനോഹരമായ കണ്ണുകളില്‍ ഉമ്മവെക്കുവാനും അവളുടെ എണ്ണമയമില്ലാത്ത മുടിയിഴകളിലൂടെ വിരലോടിച്ച്...
കുട്ടി ചുമക്കുവാന്‍ തുടങ്ങി.
താഴ്വരയില്‍നിന്ന് തണുത്ത കാറ്റു വീശുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
കുട്ടി പെട്ടെന്നു പറഞ്ഞു:
‘‘ഓ, സമയം കുറെയായി.’’
അകലെയുള്ള കുന്നുകളില്‍നിന്ന് ടൗണ്‍ഷിപ്പുകളിലെ വീടുകളില്‍ ജോലിക്കുവരുന്ന പാവപ്പെട്ട ‘പഹാഡി’കളുടെ ഇടയില്‍ കീറാത്ത ഒരു കമ്പിളിക്കുപ്പായമോ പഴയ ഒരു ചെരുപ്പുപോലുമോ ഇല്ലാത്ത ആ കുട്ടി അലിഞ്ഞുചേരുന്നത് അയാള്‍ ചിന്താധീനനായി നോക്കിനിന്നു.
പക്ഷേ പിന്നീട്, തണുപ്പുകാറ്റില്‍നിന്നു രക്ഷനേടുവാന്‍ സദാ ജനാലകളടയ്ക്കയാല്‍ ഇരുണ്ടുകിടന്ന, ഏകാന്തമായ തന്‍െറ മുറിയില്‍ വളരെ നേരം ഒരു ശിലാപ്രതിമപോലെ ഇരുന്നപ്പോള്‍, ആ പെണ്‍കുട്ടിയെക്കുറിച്ചായിരുന്നില്ല അയാള്‍ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്; റോസാച്ചെടികളെക്കുറിച്ചുമായിരുന്നില്ല.
അയാള്‍ അയാളെക്കുറിച്ചുതന്നെ ആലോചിക്കുകയായിരുന്നു.

പി.എന്‍. പണിക്കര്‍
കേരളത്തില്‍ വായനയുടെ വസന്തകാലം വന്നത് ചങ്ങനാശ്ശേരിക്കടുത്ത് നീലമ്പേരൂരിലെ പുതുവായില്‍ നാരായണപ്പണിക്കര്‍ ഗ്രന്ഥശാലാപ്രസ്ഥാനം സജീവമാക്കിയപ്പോഴാണ്. 1909 മാര്‍ച്ച് ഒന്നിന് ജനിച്ച അദ്ദേഹം മലയാളം ഹയര്‍ പരീക്ഷ പാസായശേഷം നീലമ്പേരൂര്‍ മിഡില്‍ സ്കൂളില്‍ അധ്യാപകനായി ജോലിചെയ്യുന്ന കാലത്തുതന്നെ നാട്ടുകാരില്‍ വായനാശീലം വര്‍ധിപ്പിക്കാന്‍ ശ്രമം തുടങ്ങിയിരുന്നു.
സര്‍ക്കാറില്‍നിന്ന് അനുവാദം നേടി അദ്ദേഹം മുഴുസമയ ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രവര്‍ത്തകനായി. 1926ല്‍ അദ്ദേഹത്തിന്‍െറ ശ്രമഫലമായി നാട്ടില്‍ സ്ഥാപിതമായ വായനശാലയാണ് പില്‍ക്കാലത്ത് ‘സനാതനധര്‍മ’ വായനശാലയായി പ്രസിദ്ധമായത്. 1945ല്‍ തിരുവിതാംകൂര്‍ ഗ്രന്ഥശാലാസംഘം രൂപവത്കരിക്കാന്‍ മുന്നില്‍ നിന്നു പ്രവര്‍ത്തിച്ചതും പി.എന്‍. പണിക്കരാണ്. ഈ സംഘമാണ് പിന്നീട് കേരള ഗ്രന്ഥശാലാസംഘമായി മാറിയത്. ദീര്‍ഘകാലം കേരള ഗ്രന്ഥശാലാസംഘം സെക്രട്ടറിയായും അതിന്‍െറ മുഖപത്രമായ ‘ഗ്രന്ഥലോക’ത്തിന്‍െറ പത്രാധിപരായും പണിക്കര്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചു.
1977ല്‍ ആ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വിരമിച്ചു. കേവലം വായനാശീലം വളര്‍ത്തല്‍ മാത്രമല്ല അദ്ദേഹം ചെയ്തത്. കേരളത്തില്‍ വയോജന വിദ്യാഭ്യാസം വര്‍ധിപ്പിക്കുക, പരിഷ്കരണ ചിന്താഗതികള്‍ സമൂഹത്തില്‍ വര്‍ധിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയവയും അദ്ദേഹം തന്‍െറ പ്രവര്‍ത്തനമേഖലയായി കണ്ടു.
അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുവേണ്ടി കാന്‍ഫെഡ് (kerala Association for Non Formal Education and Development) എന്ന സംഘടന 1977ല്‍ അദ്ദേഹത്തിന്‍െറ പരിശ്രമത്താല്‍ നിലവില്‍വന്നു. കാന്‍ഫെഡിന്‍െറ സെക്രട്ടറിയായും സ്റ്റേറ്റ് റീഡേഴ്സ് സെന്‍ററിന്‍െറ ഓണററി എക്സിക്യൂട്ടിവ് ഡയറക്ടറായും പി.എന്‍. പണിക്കര്‍ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
‘കാന്‍ഫെഡ് ന്യൂസ്’, ‘അനൗപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം’, ‘നാട്ടുവെളിച്ചം’, ‘നമ്മുടെ പത്രം’ എന്നിവയുടെ പത്രാധിപരായും പി.എന്‍. പണിക്കര്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1995 ജൂണ്‍ 19ന് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.

ഡോക്ടര്‍ എസ്.ആര്‍. രംഗനാഥന്‍
ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രന്ഥശാലാപ്രസ്ഥാനത്തിന്‍െറയും ഗ്രന്ഥശാലാശാസ്ത്രത്തിന്‍െറയും പിതാവ് എന്ന ബഹുമതി ഡോ. എസ്. ആര്‍. രംഗനാഥനാണ്. ഗ്രന്ഥശാലാപ്രസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി പൂര്‍ണമായി അര്‍പ്പിച്ച ജീവിതമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്‍േറത്. 1924ല്‍ മദ്രാസ് സര്‍വകലാശാലയുടെ ലൈബ്രേറിയനായി സേവനമാരംഭിച്ചതുമുതല്‍ മരണംവരെ അദ്ദേഹം ഗ്രന്ഥശാല സംബന്ധമായ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളില്‍ വ്യാപൃതനായി.

ഈ പുസ്തകങ്ങള്‍ വായിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
വായനാദിനത്തില്‍ വായിക്കാന്‍ അനുയോജ്യമായ മികച്ച പുസ്തകങ്ങളിതാ. വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളില്‍പെട്ട ഈ പുസ്തകങ്ങള്‍ ഇതുവരെ വായിച്ചിട്ടില്ളെങ്കില്‍ ഇന്നുതന്നെ വായിച്ചുതുടങ്ങൂ. വായനക്കുറിപ്പുകള്‍ എഴുതി ‘വെളിച്ച’ത്തിലേക്ക് അയക്കൂ.

1. ആന്‍ഫ്രാങ്കിന്‍െറ ഡയറിക്കുറിപ്പുകള്‍ -ആന്‍ഫ്രാങ്ക്
2. ന്‍റുപ്പൂപ്പാക്കൊരാനേണ്ടാര്‍ന്ന് -വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീര്‍
3. അഗ്നിച്ചിറകുകള്‍ -എ.പി.ജെ. അബ്ദുല്‍കലാം.
4. നീര്‍മാതളം പൂത്ത കാലം -കമല സുറയ്യ
5. മിന്നാമിന്നി -വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധര മേനോന്‍
6. കണ്ണീരും കിനാവും -വി.ടി. ഭട്ടതിരിപ്പാട്
7. ഉണ്ണിക്കുട്ടന്‍െറ ലോകം - നന്തനാര്‍
8. തോട്ടിയുടെ മകന്‍ -തകഴി ശിവശങ്കരപിള്ള
9. പാതിരാസൂര്യന്‍െറ നാട്ടില്‍ - എസ്.കെ. പൊറ്റക്കാട്
10. നാലുകെട്ട് - എം.ടി. വാസുദേവന്‍ നായര്‍
11. ഓടയില്‍നിന്ന് -കേശവദേവ്
12. ദൈവത്തിന്‍െറ കണ്ണ് - എന്‍.പി. മുഹമ്മദ്
13. അഞ്ചുകടലാസ് -കാരൂര്‍
14. കുറ്റിപ്പെന്‍സില്‍  -കുഞ്ഞുണ്ണി
15. ഒരു സങ്കീര്‍ത്തനംപോലെ -പെരുമ്പടവം ശ്രീധരന്‍
16. മുമ്പേ പറക്കുന്ന പക്ഷികള്‍ -സി. രാധാകൃഷ്ണന്‍
17. നാം ചങ്ങല പൊട്ടിച്ച കഥ - കെ. തായാട്ട്
18. പാല്‍ഐസ് -മോഹനകൃഷ്ണന്‍ കാലടി
19. ആടുജീവിതം -ബെന്യാമിന്‍
20. കണ്ടല്‍കാടുകള്‍ക്കിടയില്‍ എന്‍െറ ജീവിതം
      -കല്ളേന്‍ പൊക്കുടന്‍

വായനയുടെ നാട്ടുവെളിച്ചം കേരളത്തിലും
19ാം നൂറ്റാണ്ടിന്‍െറ തുടക്കംമുതലേ തിരുവിതാംകൂറിലും കൊച്ചിയിലും ഗ്രന്ഥശാലകള്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ തുടങ്ങിയിരുന്നു. മലയാളികളില്‍ വായനാശീലം വളര്‍ത്തുന്നതിലും വായനശാലകള്‍ വര്‍ധിപ്പിക്കുന്നതിലും അനേകം ഗ്രന്ഥശാലാസംഘങ്ങളുടെ സഹായവും പ്രോത്സാഹനവും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
1948ല്‍ മലബാറില്‍ ഒരു പ്രാദേശിക ലൈബ്രറി അതോറിറ്റി (Local Library Authority) രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഈ അതോറിറ്റിയുടെ കീഴിലുള്ള ആദ്യത്തെ ജില്ലാ സെന്‍ട്രല്‍ ലൈബ്രറി കോഴിക്കോട്ടെ സെന്‍ട്രല്‍ ലൈബ്രറിയാണ്.
1847ല്‍ തിരുവിതാംകൂറില്‍ രൂപംകൊണ്ട പബ്ളിക് ലൈബ്രറി സൊസൈറ്റിയാണ് തിരുവനന്തപുരം പബ്ളിക് ലൈബ്രറി സ്ഥാപിച്ചതിനുപിന്നില്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചത്.
1937ല്‍ മലബാര്‍ വായനശാലാസംഘം രൂപംകൊണ്ടു. 1943ല്‍ ‘കേരള ഗ്രന്ഥശാലാസംഘം’ എന്ന പേരില്‍ ഇത് രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്തു. മലബാര്‍പ്രദേശത്ത് ഗ്രന്ഥശാലകള്‍ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി 1953വരെ ഈ സംഘടന സജീവമായി  പ്രവര്‍ത്തിച്ചു. 1945ല്‍ ഈ സംഘത്തിന്‍െറ ക്ഷണമനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രന്ഥശാലാപ്രസ്ഥാനത്തിന്‍െറ മുഖ്യ പ്രചാരകനായ ഡോക്ടര്‍ എസ്.ആര്‍. രംഗനാഥന്‍ മലബാര്‍മേഖലയില്‍ പര്യടനം നടത്തി.
1945ല്‍ തിരുവിതാംകൂറിലെ 48 ഗ്രന്ഥശാലകളിലെ പ്രവര്‍ത്തകര്‍ അമ്പലപ്പുഴ പി.കെ മെമ്മോറിയലില്‍ ഒത്തുചേര്‍ന്ന് ‘തിരുവിതാംകൂര്‍ ഗ്രന്ഥശാലാസംഘം’ സ്ഥാപിച്ചു. കേരളത്തിലെ ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രസ്ഥാനചരിത്രത്തില്‍ വഴിത്തിരിവായിമാറിയ ഈ സംഭവത്തിന്‍െറ സൂത്രധാരന്‍ എന്ന നിലയിലാണ് പി.എന്‍. പണിക്കര്‍ കേരളീയ സാംസ്കാരിക മണ്ഡലത്തില്‍ ശ്രദ്ധേയനായത്.
1970 നവംബര്‍ എട്ടിന് കാസര്‍കോട്ടുനിന്നാരംഭിച്ച് ഡിസംബര്‍ 20ന് തിരുവനന്തപുരത്തു സമാപിച്ച സാംസ്കാരിക ജാഥ വലിയൊരു ജനസമ്പര്‍ക്ക പരിപാടിയായിരുന്നു. ‘വായിച്ചു വളരുക’, ‘ചിന്തിച്ച് വിവേകം നേടുക’ എന്നീ മുദ്രാവാക്യങ്ങളായിരുന്നു ഇതിലൂടെ കേരളത്തില്‍ അലയടിച്ചത്. നാടിന്‍െറ മന$സാക്ഷിയെ ഉണര്‍ത്തിയ ഇത്തരമൊരു ജാഥ ഇന്ത്യയില്‍ത്തന്നെ ആദ്യത്തേതായിരുന്നു.
ഓരോ ഗ്രന്ഥശാലയും സാമൂഹിക നവോത്ഥാന കേന്ദ്രമാകണമെന്നതായിരുന്നു ഗ്രന്ഥശാലാസംഘത്തിന്‍െറ നിലപാട്. കേരളത്തിന്‍െറ കുഗ്രാമങ്ങളില്‍പോലും ഗ്രാമീണശാലകള്‍ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ക്ളബുകളും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും അരങ്ങേറിയിരുന്നത് ഗ്രന്ഥശാലാസംഘത്തിന്‍െറ ഈ നിലപാടിന്‍െറ വിജയംകൂടിയായിരുന്നു. കേരളത്തില്‍ വയോജന വിദ്യാഭ്യാസം ഊര്‍ജിതമാക്കിയത് ഗ്രന്ഥശാലാസംഘമായിരുന്നു. സാക്ഷരതാപ്രവര്‍ത്തനങ്ങളിലെ നിസ്തുലസേവനത്തിന് 1957ലെ ക്രൂപ്സകായ (Krupsakaya) അവാര്‍ഡ് സംഘത്തിന് കിട്ടി.

ഒരു ലക്ഷത്തിനുമേല്‍ കോപ്പികള്‍ വിറ്റഴിഞ്ഞ പുസ്തകങ്ങളില്‍ ചിലത്
* ബാല്യകാലസഖി -വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീര്‍
* രമണന്‍ -ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള  n ഖസാക്കിന്‍െറ ഇതിഹാസം -ഒ.വി. വിജയന്‍
* ഒരു സങ്കീര്‍ത്തനംപോലെ  -പെരുമ്പടവം ശ്രീധരന്‍
* ആടുജീവിതം-ബെന്യാമിന്‍