വായിച്ചു തീരാത്ത അനശ്വര നഗരം

കൊളോസിയം

ബാഴ്​സലോണയിൽ നിന്നുള്ള മടക്കയാത്രയിലാണ് ​റോമിലിറങ്ങിയത്​. കഴിഞ്ഞ മെയ്​ മാസത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ അവസാനത്തിൽ. യൂറോപ്പിന്​ ചൂടുപിടിച്ച്​ വരുന്നേയുള്ളൂ. നാട്ടിലാണെങ്കിൽ ചു​െട്ടരിയുന്ന ഉഷ്​ണവും. ലിയനാർഡോ ഡാവിഞ്ചിയുടെ പേരിലെ ഫ്യുമിസിനോ എയർപോർടിലിറങ്ങിയപ്പോൾ പതിവില്ലാത്ത എമിഗ്രേഷൻ പരിശോധന. ബാഴ്​സലോണയിൽ നിന്നുള്ള വിമാന യാത്രക്കാരായിട്ടു പോലും എമിഗ്രേഷൻ ഉദ്യോഗസ്​ഥർക്ക്​ ഒരു മയവുമില്ല. ആരേയും വെറുതെ വിടുന്നില്ല. മെറൂൺ നിറമുള്ള യൂറോപ്യൻ പാസ്​പോർടുള്ളവർ  പോലും ക്യൂ നിന്ന്​ മടുത്തു. ഒടുവിൽ സായിപ്പൻമാർ​ നിയന്ത്രണം വിട്ട്​ ഉദ്യാഗസഥ​രോട്​ തട്ടിക്കയറാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അവർക്ക്​ ഫ്രീ എൻട്രിയായി. പാവം നോൺ ഇ.യു പൗരൻമാർക്ക്​ രക്ഷയില്ല. കർശന പരിശോധന, നൂറു ചോദ്യങ്ങൾ. തൊട്ടടുത്ത ദിവസം യു.എസ്​ പ്രസിഡണ്ട്​ ഡോണൾഡ് ട്രംപ്​ വത്തിക്കാൻ സന്ദർശിക്കുന്നതു കൊണ്ടാവാം ഇൗ സുരക്ഷ. 

സെന്‍റ് ആഞ്ജലോ കാസിൽ
 


വലിയ ആർഭാടങ്ങളില്ലാത്ത വിമാനത്താവളം. തിരക്കും കുറവ്​. ഫ്യുമിസിനോയിൽ നിന്ന്​ റോമിലെ പ്രധാന ട്രാൻസ്​പോർട്​ സ്​റ്റേഷനായ ടെർമിനിയിലേക്ക്​ അര മണിക്കൂർ യാത്രയുണ്ട്​. ടാക്​സി വിളിക്കാം, എയർപോർട്ടിൽ നിന്നു തന്നെ എക്​സ്​പ്രസ്​ ട്രെയിനുണ്ട്​. വേണമെങ്കിൽ ബസ്​ കയറുകയുമാവാം. ആറ്​ യൂറോ കൊടുത്ത്​ ബസ്സിൽ കയറി. വിവിധ ഭാഷക്കാരും നിറത്തിലുള്ളവരുമായി ബസ്​ നിറയെ യാത്രക്കാർ. ടെർമിനിയിൽ ബസ്സിറങ്ങിയപ്പോൾ റോഡ്​ ഏറെക്കുറെ വിജനം. നേരം അർധ രാത്രിയായതിനാൽ ഭക്ഷണശാലകൾ മാത്രമേ തുറന്നിട്ടുള്ളൂ. താമസസ്​ഥലത്തേക്ക്​ നടക്കുന്നതിനിടെ വഴയിൽ കണ്ട ഇന്ത്യൻ റസ്​റ്ററണ്ടിൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ റസ്​റ്ററണ്ട്​ എന്നാണ്​ പേരെങ്കിലും ബംഗ്ലാദേശുകാരാണ്​ നടത്തിപ്പുകാർ. ഏതായാലും ഉത്തരേന്ത്യൻ വിഭവങ്ങളുണ്ട്​. ഇറ്റാലിയൻ പിസ തിന്നാനുള്ള മൂഡില്ലാത്തതിനാൽ രാത്രി വിഭവം നാനിലൊതുക്കി. 

Ceaser tomb
സീസറിന്‍റെ ശവകുടീരം

ഹോട്ടലിലെത്തിയപ്പോൾ റിസപ്​ഷനിസ്​റ്റിന്​ ഇംഗ്ലീഷ്​ കമാന്ന്​ അറിയില്ല. ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷയറിയാതെ ഞാനും കുഴങ്ങി. ഒടുവിൽ ആംഗ്യം കാണിച്ചും ചിത്രം വരച്ചും റജിസ്​ട്രേഷൻ നടപടി തീർത്തു. ഇംഗ്ലണ്ട്​ ഒഴിച്ച്​ മറ്റു യൂറോപ്യൻ നാടുകളിൽ നാം അനുഭവിക്കുന്ന ദുരിതമാണിത്​. ഇംഗ്ലീഷ്​ ലോക ഭാഷയാണെന്ന്​ പറയു​​േമ്പാഴും വ്യാപകമായി ഉപ​യോഗിക്കുന്നത്​ അതതു നാട്ടിലെ ഭാഷയാണ്​. സാധാരണക്കാർക്ക്​ ഇംഗ്ലീഷ്​ അറിയണമെന്നും നിർബന്ധമില്ല. ഫ്രാൻസിലാണ്​ ഇതി​​​​​​​​​​​​െൻറ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം. ഫ്രഞ്ചുകാർക്കാണെങ്കിൽ ഇംഗ്ലീഷിനോട്​ അത്ര മമതയില്ല താനും. എ.ടി.എം കൗണ്ടർ എന്താണെന്ന്​ ഒരു ​പരന്ത്രീസുകാരനെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ വിസ കാർഡെടുത്ത്​ സ്വൈപ്​ ചെയ്യുന്ന വിധം കാണിച്ചുകൊടുക്കേണ്ടി വന്നത്​ ഒാർത്തുപോയി. കാര്യം പിടികിട്ടിയപ്പോൾ അയാൾ ദീർഘദൂരം കൂടെ വന്ന്​ എ.ടി.എം കാണിച്ചു തന്നത്​ പൊതു മര്യാദയുടെ മറ്റൊരു കഥയാണ്​.

മൈക്കിൽ ആഞ്ജലോ രൂപകൽപന ചെയ്ത ചത്വരം

കാലത്ത്​ കട്ടൻ ചായ അന്വേച്ചിറങ്ങിയതാണ്​. തൊട്ടടുത്ത ഇറ്റാലിയൻ റസ്​റ്ററണ്ടിൽ കയറി. കപച്ചീന വേണോ പ്രസിദ്ധമായ ഇറ്റാലിയൻ കട്ടൻചായ വേണോ എന്ന്​ വെയിറ്റർ. ഇറ്റാലിയൻ പരീക്ഷിച്ചു നോക്കാമെന്ന്​ കരുതി. ഇരുന്നു കുടിക്കുന്നോ അതോ നിൽക്കുകയാണോ എന്നായി ചോദ്യം. ആദ്യം പിടികിട്ടിയില്ല. ഇരുന്നു കുടിക്കുന്നതിന്​ കാശ്​ ഏറെ നൽകണം. നിൽക്കുകയാണെന്ന്​ പറഞ്ഞപ്പോൾ മറ്റൊരു ചോദ്യം, സ്​മോൾ ഒാർ ബിഗ്​? ബിഗ്​ എന്നാൽ സാധാരണ കപ്പിൽ ചായ. സ്​മാൾ മതിയെന്ന്​ പറഞ്ഞപ്പോൾ കിട്ടിയത്​ മരുന്ന്​ കുടിക്കുന്ന അത്രയും വരുന്ന കപ്പി​​​​​​​​​​​​െൻറ അടിയിൽ കടുകട്ടി ചായ. ചായയുടെ സത്ത എന്നു പറയുന്നതാവും ശരി. കയ്​ചിട്ട്​ ഇറക്കാൻ വയ്യ എന്നു പറഞ്ഞാൽ മതിയല്ലോ. ഒരു വിധം ഇറക്കി റസ്​റ്ററണ്ടിൽ നിന്നിറങ്ങി. നേരെ ഇന്ത്യൻ റസ്​റ്ററണ്ട്​ നോക്കി നടന്നു. ലോകത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ ഏതു മൂലയിൽ പോയാലും ഇന്ത്യൻ റസ്​റ്ററണ്ട്​ കാണാമെന്നതാണ്​ നമ്മുടെ ഭാഗ്യം. 

വത്തിക്കാൻ സ​​​​​​​​െൻറ് പീറ്റേഴ്സ് ബെസലിക്ക
 

റോമാ നഗരമൊന്ന്​ ചുറ്റിക്കാണാമെന്ന്​ നിനച്ച്​ ഹോപ്​ ഒാൺ ഹോപ്​ ഒാഫ്​ ബസ് അന്വേഷിച്ചു ചെന്നപ്പോൾ ടെർമിനിക്ക്​ മുന്നിൽ ബംഗ്ലാദേശുകാരുടെ ബഹളമാണ്​. നഗരത്തിലെ പ്രധാന ടൂറിസ്​റ്റ്​ കേന്ദ്രങ്ങളെ സ്​പർശിച്ച്​ ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്ന സർക്കുലർ ബസ്​ സർവ്വീസാണ്​ ഹോപ്​ ഒാൺ ഹോപ്​ ഒാഫ്​ ബസ്സുകൾ. ഒരു ദിവസത്തേക്ക്​ ടിക്ക​െറ്റടുത്താൽ ഇഷ്​ടമുള്ള സ്​റ്റോപിലിറങ്ങി സ്​ഥലം കണ്ട ശേഷം അടുത്ത ബസ്സിൽ കയറാം. ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിൽ ഇൗ സംവിധാനമുള്ളതായി അറിയില്ല. ഇത്തരം ബസ്സുകളിലേക്ക്​ ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടുന്ന പണിയാണ്​ ബംഗ്ലാദേശികൾക്ക്​. കൂട്ടത്തിൽ തൊപ്പിയുടേയും ക്യാമറ സ്​റ്റിക്കി​േൻറയും കച്ചവടവുമുണ്ട്​. ഇന്ത്യൻ റസ്​റ്ററണ്ടുകളുടെ നടത്തിപ്പുകാരും ബംഗാളികളും പാകിസ്​താൻകാരുമാണ്​. ഇത്ര​യേറെ ബംഗ്ലാദേശികൾ എങ്ങിനെ റോമിലെത്തിയെന്നത്​ അതിശയമായി തോന്നി. 

കൂട്ടത്തിലൊരു ബസ്സിൽ കയറി കൊളോസിയത്തിനു മുമ്പിലിറങ്ങി. കലയും വിനോദവും അധീശത്വത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ തണലിൽ നടന്ന രക്​തച്ചൊരിച്ചിലി​േൻറയും കഥ പറയുന്നതാണ്​ കെ​ാളോസിയം. നിള മണപ്പുറത്തെ മാമാങ്കത്തിന്​ സമാനമായ അങ്കങ്ങൾക്ക്​ സാക്ഷിയായ മതിൽകെട്ടുകൾ. ഒരേ സമയം ​അധികാരത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ ആർപ്പുവിളികളും അടിമത്വത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ ദീന രോദനങ്ങളും അലയടിച്ച ചുവരുകൾ ഇന്ന്​ ചരിത്രത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ കൗതുകം മാത്രം. എന്നാൽ, നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങളെ  അതിജീവിച്ച കാലത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ ഇൗ കരുതിവെപ്പ്​ ആ അർത്ഥത്തിൽ തന്നെ നിർമാണ അൽഭുദമാണ്​. 

സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ ഉത്ഥാന പതനങ്ങൾ കണ്ട റോമൻ ഫോറം തൊട്ടു മുമ്പിലാണ്​. കൊളോസിയത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി നടന്നാൽ റോമൻ ഫോറത്തിലെത്തും. ലോകം അടക്കി വാണ റോമ സാ​​മ്രാജ്യത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ ശേഷിപ്പാണ്​ റോമൻ ഫോറം. ചരിത്രത്തിലും സാഹിത്യത്തിലും ഹീറോ പരിവേഷത്തോടെ ഇന്നും തിളങ്ങിനിൽക്കുന്ന ജൂലിയസ്​ സീസറി​​​​​​​​​​​​െൻറ ശവ കുടീരം ഉൾപ്പെടെ ഭരണസിരാ കേന്ദ്രത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ ബാക്കി പത്രമാണ്​ ഇന്നുള്ളത്​. രാജ കുടുംബത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ പാർപ്പിടങ്ങൾ, അസംബ്ലി ഹാൾ, രാജ വീഥി, ദേവാലയം, ശവ കൂടിരങ്ങൾ, ടൈറ്റസ്​ കവാടം തുടങ്ങി മണ്ണടിഞ്ഞുപോയ രാജവാഴ്​ചയുടെയും സമഗ്രാധിപത്യത്തി​േൻറയും അടയാളങ്ങൾ മനുഷ്യ സംസ്​കൃതിയുടെ പഠനം കൂടിയാണ്​. പടയോട്ടങ്ങളുടെ ചരി​തം മാത്രമല്ലത്​. ബി.സി 29ാം ആണ്ടിൽ പണിതു തുടങ്ങിയതാണ്​ ഇൗ നഗരം.

Palatine palace
പലറ്റൈൻ കൊട്ടാരത്തി​​​​​​​െൻറ അവശിഷ്ടങ്ങൾ
 
ഫോറത്തോട്​ ചേർന്നു തന്നെയാണ്​ പലറ്റൈൻ ഹിൽസ്​. റോമൻ ഫോറവും പലറ്റൈൻ കുന്നുകളും ചേർന്നതായിരുന്നു പുരാതന റോമാ നഗരം. അതി​​​​​​​​​​​​െൻറ അസ്​ഥികുടീരങ്ങൾ മാത്രമാണ്​ ചരിത്രത്തിൽ ബാക്കിയായുള്ളത്​. നഷ്​ട വസന്തത്തി​​േൻറയും പ്രതാപത്തി​േൻറയും കഥ പറയാൻ. സംസ്​കാരങ്ങളുടേയും ചരിത്രത്തി​േൻറയും അനുഭവങ്ങളിലൂടെയുള്ള യാത്രയാണ്​ റോമിലെ സഞ്ചാരം. ​തൂണിലും തുരുമ്പിലും െഎതീഹ്യങ്ങളാണ്​. അവയിലോരോന്നിലും ദൈവത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ കൈയൊപ്പുണ്ട്​. ​ഗ്രീക്ക്​ മിഥോളജിയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും അവയെ ചുറ്റികിടക്കുന്ന ​െഎതീഹ്യങ്ങൾക്കും ഒരു പാട്​ കഥ പറയാനുണ്ട്​. 2000 വർഷം പഴക്കമുള്ള പാന്തിയോൺ ദേവാലയം മാലാഖമാർ നിർമിച്ചതാണെന്നാണ്​ മൈക്കലാഞ്ചലോ ആലങ്കാരികമായി പറഞ്ഞത്​. കാരണം  ഇൗ മന്ദിരം എന്നാണ്​ പണിതു തുടങ്ങിയതെന്ന്​ ആർക്കും അറിയില്ല. ദൈവങ്ങളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം എന്നാണ്​ പാന്തിയോൺ എന്ന വാക്കിനർത്ഥം. എല്ലാ ദൈവങ്ങൾക്കുമായി സമർപ്പിച്ചതാണ്​ പാന്തിയോൺ. തൊട്ടടുത്ത സ്​പാനിഷ്​ പടവുകൾ ഇൗ പുരാതന നഗരത്തിലെ മറ്റൊരു പൈതൃകമാണ്​. ത്രികോണാകൃതിയിൽ പണിത ഇൗ പടവുകൾ 17ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പണികഴിപിച്ചതാണ്​.
പിയാസ വെനിസിയ
 

1762ൽ പണി പൂർത്തിയാക്കിയ ട്രെവി ഫൗണ്ടൻ എന്ന ജലധാരയും അവക്കിടയിലെ ശിൽപങ്ങളും കലാ സൃഷ്​ടി എന്നതിനപ്പുറത്തെ ചില പ്രതീകങ്ങളാണ്​. വിജയ ​ശ്രീലാളിതനായ സമുദ്ര ദൈവം ഇരട്ടക്കുതിരയുടെ രഥത്തിലേറി പോവുന്നതാണ്​ ചിത്രീകരണം. കുതിരകളിലൊന്ന്​ ശാന്തനും രണ്ടാമത്തേത്​ അശാന്തനുമാണ്​. കുതിരകളെ നയിക്കുന്നത്​ ഗ്രീക്ക്​ ദൈവമായ നെപ്​റ്റ്യൂണി​​​​​​​​​​​​െൻറ മകൻ ട്രിറ്റോണാണ്​. ഇൗ ജലധാരയിൽ വലതു കൈ കൊണ്ട്​ നാണയമിട്ടാൽ വീണ്ടും റോം സന്ദർശിക്കുമെന്നാണ്​ ​െഎതീഹ്യം. നാണയം ആരുടെ കൈകളിലാണ്​ എത്തുന്നതെന്ന്​ അറിയാത്തിതനാൽ നാണയമിട്ടില്ല. ഒരു പക്ഷേ ഇനി റോം കാണില്ലായിരിക്കും. 

ട്രെവി ഫൗണ്ടനിൽ നിന്ന്​ നഗര ഹൃദയമായ പിയാസ വെനീസിയയിലേക്ക്​ ഏറെ ദൂരമില്ല. താജ്​ മഹൽ കണക്കെ മാർബിളിൽ പണിത ഇൗ സ്​മാരകത്തിൽ കയറിയാൽ റോമി​​​​​​​​​​​​​െൻറ ആകാശ വീക്ഷണം കിട്ടും. നഗരത്തെ നോക്കിനിൽക്കുന്ന രീതിയിലാണ്​ ഇതി​​​​​​​​​​​​െൻറ നിർമിതി. പടവുകൾ കയറി ഏറ്റവും മുകളിലെത്തിയാൽ നഗരത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന പ്രസംഗ പീഠം പോലെയാണ്​ തോന്നുക. വിവിധ റോഡുകൾ സംഗമിക്കുന്ന ചത്വരം കൂടിയാണ്​ പിയാസ വെനീസിയ. മതവും സംസ്​കാരവും കലയും പുതച്ചുറങ്ങുന്ന നഗരമാണ്​ റോം. ആതമീയതയും കലയും കൈകോർക്കുന്ന മന്ദിരങ്ങൾ. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ട കത്തീഡ്രലുകളിലേക്ക്​ സഞ്ചാരികൾ ഒഴുകുന്നത്​ ആത്​മീയത തേടിയല്ലെന്നാണ്​ തോന്നിയത്​. ​മിത്തുകളും കഥകളുമുറങ്ങുന്ന ചുവരുകളും മേലാപ്പുകളുമാണ്​ സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നത്​. അതോടൊപ്പം ആധുനിക ജീവിതത്തി​​​​​​​​​​​​െൻറ സജീവതയും നഗരത്തിൽ കാണാം. 

ലേഖകൻ കാസിൽ സെന്‍റ് ആഞ്ജലോയിൽ
 

വത്തിക്കാനിലേക്ക്​ പോവാൻ ടെർമിനിയിൽ വന്നപ്പോൾ എലാ ബസ്സിലും വൻ തിരക്ക്​. റോമിൽ നിന്ന്​ വത്തിക്കാനിലേക്ക്​ ഒാരോ മൂന്ന്​ മിനിറ്റിലും ബസ്സുണ്ട്​. എന്നാൽ എല്ലാ ബസ്സിലും പൂരത്തിരക്കാണ്​. ജനസംഖ്യ 800 മാ​ത്രമുള്ള ലോകത്തെ ഏറ്റവും ചെറിയ രാജ്യം. എന്നാൽ, ലോകത്ത്​ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സഞ്ചാരികളെത്തുന്ന സ്​ഥലങ്ങളിലൊന്നും. ടൈബർ നദിക്ക്​ കുറുകെയുള്ള പാലം കടന്ന്​ കാസിൽ സാൻറാഞ്ചലോയിലെത്തി. റോമൻ ചക്രവർത്തി ഹദ്രിയ​​​​​​​​​​​​െൻറ ശവകൂടീരമാണ്​ എ.ഡി 134ാം ആണ്ടിൽ പണിത സാൻറാഞ്ചലോ. തൊട്ടടുത്ത്​ തന്നെയാണ്​ സ​​​​​​​​​​​െൻറ്​ പീറ്റേഴ്​സ്​ ബസലിക്കയും പോപ്പി​​​​​​​​​​​​െൻറ ഒൗദ്യോഗിക വസതിയായ സിസ്റ്റീൻ ചാപ്പലും. ഞായറാഴ്​ചകളിലും വിശേഷാൽ ദിനങ്ങളിലും മാത്രമേ മാർപാപയെ കാണാനാവൂ.

റോം ഒറ്റ ദിവസം കൊണ്ട്​ നിർമിച്ചതല്ലെന്ന ചൊല്ലുണ്ട്​ ഇംഗ്ലീഷിൽ. സഹസ്രാബ്​ദങ്ങളുടെ ചരിത്രമുണ്ടതിന്​ പറയാൻ. മൂന്നോ നാലോ ദിവസം കൊണ്ട്​ കണ്ടു തീർക്കുക പോയിട്ട്​ വായിച്ചു തീർക്കാൻ പോലുമാവില്ല. അതു കൊണ്ടാവാം ഇതിനെ അനശ്വര നഗരമെന്ന്​ വിളിക്കുന്നത്​.

COMMENTS